Vandaar dit boek

Is de labelcultuur wel goed voor onze kinderen?

In de rubriek Vandaar dit boek vertellen schrijvers over de totstandkoming van hun nieuwste boek. In deze aflevering Sanne Bloemink.

Als freelancejournalist schrijf ik al jaren over jeugdzorg, onderwijs en diagnostiek. Hoe kinderen al vanaf de eerste metingen bij het consultatiebureau worden onderworpen aan het regime van maat en getal baarde mij zorgen. 

Kinderen worden steeds vergeleken met een ideaal gemiddelde. We persen kinderen door de mal van normaliteit, en die is in de loop der jaren alleen maar smaller geworden. Het is daarom logisch dat er steeds meer kinderen afwijken. Door mijn journalistieke onderzoek ontmoette ik hoogleraar psychiatrie Floortje Scheepers. Zij vertelde mij over haar bezwaren tegen diagnoses die kinderen in haar praktijk krijgen. Een kind wordt niet gevraagd of het een onderzoek wil naar adhd, autisme of dyslexie, maar die diagnose zal zijn of haar identiteit wel altijd bepalen. Scheepers wil die logge tanker van het groeiend aantal diagnoses in Nederland bijsturen. Ik hoop dat mijn boek daar ook aan bijdraagt.

Labelcultuur 

De labelcultuur is een complex verhaal dat zich niet goed laat samenvatten. Scholen, overheden, ouders, medici, pedagogen, digitalisering: er zijn zo veel factoren die er een rol in spelen. Voor een essay in de Volkskrant lichtte ik onlangs het onderdeel uit mijn boek uit over de aandacht die er in onze samenleving uitgaat naar de cognitieve vermogens van het individuele kind. Mijn pleidooi is dat het meer over collectieve intelligentie van de groep moet gaan, de scenius. 

Kinderen die afwijken van het gemiddelde en druk zijn, lastig lezen of beter zijn in gym dan in rekenen, zouden niet meteen een medische diagnose moeten krijgen. Zij kunnen ook baat hebben bij een pedagogische aanpak. Ieder kind is anders, en juist door verschillende kinderen bij elkaar te zetten, leren ze de waarde van dat verschil in te zien en samen te werken. Dat helpt ons allemaal. Er zal straks niet één genie zijn dat het klimaatprobleem oplost. We moeten het als groep leren doen.

Woedend

Ik kreeg in de Volkskrant woedende reacties van ouders die juist heel graag een diagnose voor hun kind hadden gehad, maar die tot hun grote verdriet nooit kregen - met fatale gevolgen. Sommige brieven waren hartverscheurend, ik was er kapot van. Ik heb in dit boek juist een genuanceerd beeld willen geven van de diagnosecultuur in Nederland. Het ligt niet aan ouders, maar het is een maatschappelijk probleem. Denk aan scholen die worden afgerekend op hun citoscores. Of aan de inrichting van de ggz, die wel eenvoudige adhd-trajecten kan aanbieden, maar kinderen met trauma’s of zware psychische klachten op een wachtlijst zet. De overheid heeft ondertussen geen duidelijke visie op wat we willen met onze jeugd. De digitalisering kan bovendien op kinderen die toch al niet lekker in hun vel zitten, bijvoorbeeld door een slechte gezinssituatie, een negatieve psychische invloed hebben.

Geluk

De Nederlandse jeugd zou de gelukkigste ter wereld zijn. Dat is gebaseerd op wat we invullen op vragenlijsten. Maar, zei hoogleraar wetenschapssociologie Trudy Dehue mij, als we kijken naar het aantal kinderen en volwassenen met behoefte aan psychische hulp, dan zijn we helemaal niet zo gelukkig.

Ik bied geen pasklare tips om de diagnosecultuur te doorbreken. Deze is zo breed verbreid dat het echt gaat om een kanteling in het denken. Dat begint bij bewustwording. Ik hoop dat mensen gaan inzien hoe het werkt, en dat er uiteindelijk misschien toch iets verandert. Je zou dat idealistisch kunnen noemen.

Diagnosedrift. Hoe onze labelcultuur kinderen tekortdoet
Sanne Bloemink
AUP; 165 blz. €19,99

Een bekende of minder bekende persoon vertelt wekelijks waarom we een boek écht moeten lezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden