Is de Hoeksche Waard geboren uit noodzaak of pure bangmakerij?

Rijksweg A29 doorkruist de Hoeksche Waard, hier tussen de dorpen Klaaswaal en Oud-Beijerland. Aan de horizon de haven van Rotterdam.Beeld Hollandse Hoogte / Siebe Swart luchtfotografie

Vijf gemeenten gaan samen in één gemeente Hoeksche Waard, besloot het kabinet-Rutte II in de laatste ministerraad. Veel Hoeksche Waarders voelen er niks voor.

Het is een niet te benijden situatie voor lokale politici en bestuurders. Zelf zien ze de bittere noodzaak voor het samengaan van de gemeenten Oud-Beijerland, Cromstrijen, Strijen, Korendijk en Binnenmaas in de gemeente Hoeksche Waard, begin 2019. Burgers van drie gemeenten gaven daarentegen het signaal dat zij één grote gemeente niet zien zitten. Hoe ga je daarmee om?

"Dat is heel lastig", erkent Piet Pennings, PvdA-raadslid in Cromstrijen. De gemeenteraden van Binnenmaas, Korendijk en Cromstrijen hielden eerder een burgerpeiling, tegelijk met de parlementsverkiezingen van maart dit jaar. Bij een opkomst van 80 procent gaf maar liefst 70 procent aan tegen samensmelting te zijn.

Toch blijven Pennings en vele raadsleden in de Hoeksche Waard ervan overtuigd dat de herindeling door moet gaan. Pennings hekelt de wijze waarop de kwestie aan de kiezer werd voorgelegd. "Mensen konden kiezen tussen wel of niet samengaan, maar zo ligt het niet. Het gaat tussen samengaan of een vergaande vorm van samenwerken. Niets doen is geen optie meer. We moeten handelen en wel zo snel mogelijk."

Het voorstel voor herindeling is afkomstig van de provincie Zuid-Holland. Die ziet dat afzonderlijke gemeenten kampen met bestuurlijke problemen. De diensten van de vijf gemeenten kraken onder de taken die hun kant zijn opgekomen door decentralisatie van de rijksoverheid.

"Het is volstrekt onverantwoord om op de oude weg door te gaan", zegt CDA-fractieleider Ad Valkenhof uit Oud-Beijerland. Hij wijst erop dat er nergens zo veel gemeenschappelijke regelingen zijn als in de Hoeksche Waard. "Op al die gebieden, zoals jeugdzorg, hebben we als kleine gemeenten niets in te brengen. Dat verandert als je als Hoeksche Waard aan tafel zit. Daar hebben Hoeksche Waarders veel meer aan."

Automobilisten die vanuit Rotterdam in zuidelijke richting de Heinenoordtunnel uitrijden, komen in een uitzonderlijk groen, weids landschap terecht. De Hoeksche Waard is dunbevolkt, voornamelijk agrarisch en telt veel kleine, overwegend protestants-christelijke gemeenschappen. Het gebied, ingeklemd tussen grote rivieren en met een gemeenschappelijke geschiedenis, lijkt geknipt voor de vorming van één grote gemeente.

Volgens Peter van Loo, CDA-fractievoorzitter van Binnenmaas, is dat een misvatting. De identiteit van de Hoeksche Waarder is volgens hem het best te garanderen met losse kernen. De noodzaak tot herindeling ziet hij niet. "Alle gemeenten hebben hun financiën op orde en beschikken over redelijke spaarpotten. De belastingtarieven horen bij de laagste van het land. De waarschuwingen voor bestuurlijke chaos zijn bangmakerij."

Bovendien vindt hij dat gemeentelijke herindelingen elders zelden positief uitpakken. Natuurlijk, zo erkent hij, zijn er ook gevallen waarbij het wel goed is uitgepakt. "Als de gevolgen dan zo wisselend zijn, houden we als CDA'ers het bestuur het liefst zo dicht mogelijk bij de burger."

Het belangrijkste vindt hij het gebrek aan draagvlak. "Dan houdt het op", zegt hij. "Ik hoor alleen negatieve geluiden op straat. Zeker, het maatschappelijk middenveld is sterk voor herindeling, maar zij stellen zich op als bobo's die weinig voeling hebben met kleine bedrijven en mensen."

Arnold de Man, VVD-fractievoorzitter in Strijen en verklaard voorstander, ergerde zich de afgelopen tijd mateloos aan emotionele uitroepen over bijvoorbeeld het zwembad dat zou sluiten en sportclubs die zouden fuseren, zodra de herindeling een feit was. "Nergens op gebaseerd. Of je hoorde dat alle voorzieningen naar Oud-Beijerland zouden gaan. Grote onzin! Natuurlijk zullen we alles moeten doen om de identiteit van kernen te behouden en de voorzieningen op peil te houden."

Volgens Jan Maarten Dank, PvdA-fractievoorzitter in Binnenmaas, is het van groot belang dat de nieuwe gemeente straks de emoties en argumenten van tegenstemmers serieus neemt. "Neem het bezwaar dat mensen verder moeten reizen voor hun paspoort. Daar is wat aan te doen. We kunnen dat paspoort ook bij mensen thuisbezorgen."

Lees ook: Geen herindeling tegen de zin van burgers

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden