Is de exotische waterteunisbloem een nieuwe plaag?

Of de waterteunisbloem werkelijk een plaag zal worden, kan Marten Scheffer nog niet zeggen. Wel wijst alles erop dat deze uit Zuid-Amerika afkomstige plant een flinke woekeraar kan worden. In het noorden van de Verenigde Staten staat de plant hoog op de lijst van probleemsoorten en ook in Frankrijk en België bloeit hij al uitbundig.

Scheffer is hoogleraar aquatische ecologie en waterkwaliteitsbeheer aan de universiteit in Wageningen en onderzoekt met het Nationaal Herbarium in Leiden de invasie van deze exoot. De waterteunisbloem wordt momenteel verwijderd uit een vaart bij Tiel waar hij zich in een jaar uitbreidde van een plek van enkele tientallen tot honderden meters.

De waterteunisbloem vomt drijvende uitlopers die vanaf de oever vele meters per jaar het open water ingroeien. Wanneer de drijvende mat dicht genoeg is, verheffen zich stengels tot een meter hoog met decoratieve gele bloemen. Die fraaie bloemen zijn waarschijnlijk de oorzaak dat de plant in de Nederlandse wateren terecht is gekomen: de (winterharde) waterteunisbloem is als vijverplant te koop in tuincentra.

Wanneer de vijver wordt schoongemaakt, worden de overtollige planten niet altijd op de composthoop gegooid, maar komen ook wel eens in de sloot achter het huis terecht. Zo is waarschijnlijk ook een van de grootste boosdoeners, de eveneens uit Zuid-Amerika afkomstige grote waternavel, in de Nederlandse wateren beland.

De grote waternavel veroorzaakte aanvankelijk alleen overlast in de Dommel, maar heeft zich de laatste jaren sterk uitgebreid. Zo verscheen de plant vorig jaar in het hoogheemraadschap Schieland en werd hij ruim twee maanden terug voor het eerst gesignaleerd in Delfland. Meerdere waterschappen hebben aangedrongen op een handelsverbod, dat waarschijnlijk volgend jaar ingaat.

Naast deze twee planten zorgen ook watersla (uit Zuid-Amerika) en waterhyacint (uit Afrika) voor problemen. Onder de drijvende matten die de exoten vormen, dringt geen licht meer door, waardoor het water zuurstofloos wordt. Inheemse soorten sterven daardoor af en zouden uiteindelijk wel eens definitief uit de Nederlandse wateren kunnen verdwijnen. Van het rijke onderwaterleven rest dan alleen een enkele bloedzuiger of platworm.

Daarnaast belemmert de grote waternavel met zijn talloze stengels de doorstroming en verstoort daarmee de waterhuishouding. De waterhyacint groeit minder snel dan de andere exoten, maar veroorzaakt toch problemen omdat de planten zich kunnen ophopen bij gemalen. Dat kan tot storingen leiden. Tenslotte kunnen invasies van exotische planten de kosten van het onderhoud van watergangen flink opvoeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden