'Is de euro als project van 'rechts' het redden waard?'

Maskers van demonstranten hangen op het Syntagma in Athene, tegenover het Griekse parlementsgebouw. ©AFP Beeld
Maskers van demonstranten hangen op het Syntagma in Athene, tegenover het Griekse parlementsgebouw. ©AFP

De euro is voortgekomen uit een zeer rechts beleid terwijl de Europese Unie het resultaat is van diepe solidariteit. Dat wringt, stelt de Amerikaanse econoom en publicist Mark Weisbrot. Vooral bij de Grieken, Portugezen, Ieren en Spanjaarden die een hoge prijs betalen voor bezuinigingsmaatregelen om de euro te redden. Maar is de euro dat waard, vraagt Weisbrot zich af in het Britse dagblad The Guardian.

"Er wordt vaak gezegd dat de monetaire unie, die nu zeventien landen omvat, moet worden behouden omwille van het Europese project", schrijft Weisbrot in zijn opiniebijdrage (vertaling PressEurop). "Daartoe behoren zulke waardige idealen als de Europese solidariteit, het instellen van gemeenschappelijke normen voor de mensenrechten en de sociale vangnetten, het in toom houden van het rechtse nationalisme en uiteraard de economische en politieke integratie die aan dit proces ten grondslag liggen. Maar op deze manier wordt de monetaire unie, of de eurozone, verward met de Europese Unie zelf."

Volgens Weisbrot kan het Europese project zich ook zonder de euro verder ontwikkelen. Hij wijst op Denemarken, Zweden en Groot-Brittannië, drie landen die wel tot de EU behoren, maar nog altijd met hun eigen munt betalen.

De Amerikaanse econoom stelt vast dat de zwakke economieën binnen de eurozone zijn onderworpen aan een financieel regime dat voorheen alleen gold voor landen die in de greep waren van het IMF. "In plaats van ze te laten proberen om via fiscale en/of monetaire impulsen uit de recessie te komen, zoals de meeste landen in de wereld dat in 2009 hebben gedaan, worden deze landen gedwongen het tegenovergestelde te doen, tegen enorme sociale kosten."

Volgens Weisbrot misbruiken Europese autoriteiten de schuldencrisis om hun rechtse agenda er door te drukken. Als voorbeeld noemt hij de gedwongen privatiseringen in Griekenland, de arbeidsmarkthervormingen in Spanje, het afslanken van de verzorgingsstaten waardoor het verschil tussen arm en rijk oploopt "terwijl de banken op kosten van de belastingbetaler worden gered."

Ook de rol van de Europese Centrale Bank is rechtshandig gekneed, stelt Weisbrot. De ECB maakt zich alleen zorgen over de hardheid van de euro. Dat dit tot een hogere werkloosheid kan leiden, speelt voor de ECB geen rol, terwijl de Amerikaanse evenknie van de ECB wel de wettelijke plicht heeft zich met de werkgelegenheid bezig te houden. De Federal Reserve pompte tijdens de huizencrisis twee biljoen dollar in de economie. "De extremisten die aan het roer staan van de Europese Centrale Bank hebben echter sinds april de rente laten stijgen, ondanks een werkloosheid die in de zwakkere eurozone-economieën op het peil is beland van de Grote Depressie."

Weisbrot verwijt links Europa dat zij de rechtse natuur van de instellingen en autoriteiten binnen de eurozone niet begrijpen. "Dit maakt deel uit van het algemenere probleem van het publieke onvermogen om het mondiale macro-economische beleid te doorzien, dat rechtse centrale banken in staat heeft gesteld een destructief beleid te voeren, soms zelfs onder linkse regeringen." Vanuit dit onvermogen verklaart Weisbrot de paradox dat Europa een rechtser macro-economisch beleid heeft dan de Verenigde Staten, "ondanks de aanwezigheid van veel sterke vakbonden en andere institutionele bases voor een progressiever economisch beleid."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden