Is de ene dood tragischer dan de andere ?

De impact van een aanslag moet niet worden verward met rouw, vindt de ombudsman.

Zijn aanslagen in Madrid, Londen, Parijs, Toulouse, Brussel en Kopenhagen tragischer dan die welke plaatsvinden in Ankara, Istanbul, Tel Aviv, Beiroet, Indonesië, Irak, Syrië, San Bernardino en andere verre streken?

Is het menselijkerwijs relevant of de slachtoffers vallen door bommen of zelfmoordaanslagen van Islamitische Staat, van Boko Haram, Al-Qaida of welke andere terreurgroep? Alsof de dood die de bomgordel van de ene terrorist veroorzaakt minder pijn veroorzaakt dan het explosief van de ander.

Trouw 'vergat' gisteren in een overzicht van steden waar eerder aanslagen plaatsvonden, Istanbul op te nemen. Dat was opmerkelijk omdat in de Turkse metropool juist zaterdag bij een aanslag vijf mensen omkwamen en 36 gewonden vielen. De dader had banden met IS. In dezelfde krant stond ook een kritische tekst die islamitisch geestelijk verzorger Saoed Khadjé op Facebook had geplaatst.

Khadjé noemde de aanslagen in Brussel 'vreselijk', zoals dit wat hem betreft voor alle aanslagen geldt. Maar ook noemde hij het 'vreselijk dat er steeds met dubbele maten wordt gemeten en dat hypocrisie hoogtij viert wanneer er de zoveelste aanslag is in een moslimland, maar waar amper een traan voor wordt gelaten'.

Het klopt dat het overzicht in de krant van eerdere terreuraanslagen niet allesomvattend was. Deels gebeurde dat bewust: de opzet ervan was zich te beperken tot een overzicht van aanslagen in Europa. In dat opzicht was 'Istanbul' een misser, al helemaal omdat de laatste aanslag daar van slechts vier dagen eerder dateerde.

Wereldwijd is de lijst van terreuraanslagen inmiddels echter zo lang, dat ook een gedeeltelijke opsomming voor lezers nauwelijk iets toevoegt. Telkens is de uitkomst van aanslagen dezelfde: onschuldige mensen worden letterlijk in één klap gedood. Of dat nu op een luchthaven is, 'gewoon' op straat, in de metro, een restaurant, hotel of een verblijf voor gehandicapten, zoals in San Bernardino. Overal leidt het tot verwoeste levens en onherstelbaar leed.

Wie kwaad wil denken, kan een verband leggen tussen het ontbreken in Trouw van Istanbul in de rij Europese steden waar aanslagen plaatsvonden en de kritische tekst van Saoed Khadjé. Onmiskenbaar heeft de journalistiek in Nederland voor aanslagen als in Parijs en nu Brussel meer aandacht dan voor aanslagen in Ankara en Istanbul, als we ons hiertoe beperken. Is dat kranten, in dit geval Trouw, te verwijten?

Ik beantwoord die vraag met 'nee'. Hoe ordinair het misschien ook klinkt, afstanden spelen hierin mede een rol. Een vliegtuigramp in Afrika heeft hier minder impact dan in het land waar zo'n ramp zich afspeelt. Dertien doden bij een busongeluk in de buurt van het Spaanse Tarragona, zoals afgelopen weekeinde, is in Nederlandse kranten een bericht van vier, vijf zinnen. Dat zou ongetwijfeld anders zijn als zich onder de slachtoffers Nederlanders zouden hebben bevonden. Of wanneer een dergelijk busongeval in Nederland gebeurt.

Nog afgezien van een ander ordinair element, de kosten, zijn journalisten daarnaast sneller ter plekke in steden als Parijs, Londen en Brussel dan in Istanbul. Dit betekent als vanzelf meer aandacht in de media en hiermee meer impact. Daarnaast nadert de terreur onmiskenbaar Nederland. De aanslagen in Brussel hadden meteen maatregelen in Nederland tot gevolg, zoals op treinstations en luchthavens. Dit genereert meer media-aandacht.

Het beeld dat geestelijk verzorger Khadjé oproept als zou massaal rouwen over aanslagen selectief zijn, is mij te makkelijk. Tussen impact en rouw bestaat nu eenmaal een aanmerkelijk verschil.

'Ombudsman' behandelt vragen en opmerkingen over journalistieke kwesties.

ombudsman@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden