Is de dalai lama plotseling een atheïst geworden?

Godsdienst is niet langer een goede basis voor ethiek, vindt de dalai lama. Op zijn facebookpagina schrijft hij dat spiritualiteit en ethiek zich moeten losweken van religie.

"Alle wereldreligies hebben met hun nadruk op liefde, compassie, geduld, tolerantie en vergeving een positief effect op innerlijke waarden", schrijft de spiritueel leider van het Tibetaanse boeddhisme in een bericht aan zijn ruim vier miljoen facebookvolgelingen. "Maar de huidige realiteit is dat ethiek zich niet langer kan baseren op religie."

Volgens de dalai lama moeten we daarom werken aan een seculiere ethiek. Een mens moet niet streven naar het goede omdat een hogere macht dat van hem vraagt, maar omdat hij zélf overtuigd is van de noodzaak van goed handelen.

De American Humanist Organization zag haar kans schoon en publiceerde direct een affiche met de tekst van het facebookbericht en daaronder het eigen logo. Ook op enkele atheïstische blogs werd de dalai lama spontaan onthaald als gelijkgestemde.

Dat gaat ongetwijfeld wat ver, maar toch: is het niet opmerkelijk, zo'n op het oog atheïstisch betoog op misschien wel het belangrijkste marketingkanaal van de boeddhistenleider?

Niet helemaal. Boeddhisme ís eigenlijk nauwelijks een religie, aldus godsdienstwetenschapper Joanna Piacenza op de opiniesite ReligionDispatches. "Westerlingen voelen zich aangetrokken door het boeddhisme, omdat het bevrijdend kan werken. We hoeven ons niet te houden aan vervelende rituelen en we hoeven geen deel uit te maken van bepaalde gemeenschappen. We hoeven niet te stoppen met seks, varkensvlees of Miller Lite-bier. Het brengt ons in aanraking met religie, maar alleen op minimale wijze."

En dat is een voordeel in de context van het seculiere Westen, aldus religiecolumnist Andrew Brown van The Guardian: "In het Westen staat religie te boek als iets problematisch, terwijl over spiritualiteit en ethiek in louter positieve termen wordt gesproken."

Er is de dalai lama dus alles aan gelegen om het religieuze gehalte van het boeddhisme zo laag mogelijk te laten lijken. "Het sociale media-team van de dalai lama probeert zijn imago op één lijn te brengen met onze seculiere visies", constateert wetenschapper Piacenza. De Tibetaanse geestelijk leider is niet op weg om atheïst te worden - hij is op zoek naar westerse fans.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden