Is de chocola van Ola echt?

Eind maart presenteerde de Britse schrijver William Boyd in het atelier van Jeff Koons in New York voor een select gezelschap van kunstenaars, schrijvers en critici zijn boek over de jong gestorven abstract-expressionistische kunstenaar Nat Tate, die na een ontmoeting met Georges Braque in 1959 tot wanhoop gedreven van een veerboot sprong.

ANDREA BOSMAN

Een tragische geschiedenis, prachtig beschreven, maar: geheel verzonnen. Nat Tate heeft nooit bestaan, de New Yorkse kunstscène trapte collectief in Boyds briljant gepresenteerde, fictieve monografie. LE: Vorige week kondigde in Nederland de Stichting 'Gewoon Kunst' aan tien identieke kunstwerken langs drukke verkeerswegen te zullen plaatsen om filerijders met beeldende kunst in aanraking te brengen. De kunstwerken waren gemaakt door de Amerikaanse kunstenares Trena Friend. De veelvratige media vlogen onmiddellijk uit, in vrijwel alle serieuze dagbladen verschenen foto's van de witte hardboard platen met drie chocoladekleurige blokken en een doorkijkgat, symbool voor de vlucht uit 'de waan van alle dag'. LE: Het woord 'chocoladekleurig' in het persbericht had een aanwijzing kunnen zijn. Maandag volgde de ontmaskering, de filekunst bleek de slim bedachte aanloop naar de introductie van een nieuw ola-ijsje. De kunstenares bestaat niet, haar naam is een anagram van 'afterdinner'. Zo heet het nieuwe ijsje, dat nu op de borden prijkt. LE: Het komt natuurlijk vaker voor: een schilderij dat voor veel geld verkocht wordt, en achteraf door een kind van zes gemaakt blijkt te zijn. Het zou flauw zijn om achteraf, net als sommige New Yorkse kunstcritici die zich zelfs ontmoetingen met Nat Tate konden herinneren, te doen alsof het filekunst-project van tevoren iets verdachts had. Niet waar, twijfelachtig was hooguit de kwaliteit van het gebodene. LE: Erg of beschamend voelt het ook niet: 'filekunst' die 'ijsreclame' blijkt te zijn, of een Amerikaanse kunstenaar die niet blijkt te bestaan. LE: Waarom zou je mooi gepresenteerde verhalen níet - willen - geloven? Lang leve de verbeelding, die natuurlijk vooral in het geval van William Boyd het niveau van de grap ontstijgt. Boyd, die Nat Tate als een soort 'Forrest Gump' in de loop van zijn leven allerlei beroemde kunstenaars laat ontmoeten, beschouwt zijn boek als een literaire oefening met fictie en realiteit. Door de presentatie is het een conceptueel kunstwerk geworden, zeggen dezelfde kunstcritici nu. LE: Met de Olastunt is iets anders aan de hand. Zoals gezegd: interessant waren de filekunstwerken niet. Eerder knullig en lelijk. Waar Boyd met zijn fictieve monografie naast het 'concept' ook inhoudelijk iets te bieden heeft, was bij de filekunst het idee alleen kennelijk voldoende om enorme aandacht te genereren. Terwijl het algehele aanbod aan kunst-evenementen onbeheersbare proporties heeft aangenomen, speelde kwaliteit hier geen enkele rol. Als vehikel van een slimme reclamecampagne doet conceptuele kunst het kennelijk erg goed, maar hoe zit het dan nog met de geloofwaardigheid ervan? Die geloofwaardigheid lag onlangs, na de vernieling van Barnett Newman's monochroom blauwe doek 'Cathedra' afgelopen november in het Stedelijk Museum, ineens flink onder vuur. Het kunstwerk zou door zijn onbegrijpelijkheid zijn eigen vernietiging hebben veroorzaakt, schreven enkele critici. Rudi Fuchs werd ervan beschuldigd de nieuwe kleren van de keizer te etaleren, die het moeten hebben van de illusie en niet van wat er te zien is. LE: Misschien is het wat zwaar, 'Cathedra' naast 'File-kunst'. Hier is niet de integriteit van abstracte kunst aan de orde, het gaat om het onderliggende mechanisme. Met de juiste strategie is namelijk alles te verkopen, zowel ijsjes als ideeën. LE:

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden