Is beving de doodsteek voor het leeglopende platteland?

Scholen, ziekenhuizen en besturen waren er al niet in de bergen

Terwijl helikopters al een dag na de aardbeving af en aan vlogen om bergbeklimmers van de Mount Everest te halen, komt de hulpverlening in de zwaarst getroffen gebieden in Nepal pas de afgelopen dagen stukje bij beetje op gang. Is er nog een toekomst voor de gemeenschappen in deze afgelegen bergen en valleien, waar hele dorpen zijn weggevaagd?

Het ziet er somber uit, al was het maar omdat het Nepalese platteland (dat niet plat maar doorgaans bergachtig is) de afgelopen decennia sowieso genegeerd is en langzaam leegloopt. De vaak moeilijk bereikbare rurale gebieden vormden de basis voor maoïstische rebellen die tussen 1996 en 2006 een oorlog uitvochten met de centrale overheid.

"Dat conflict heeft de capaciteit van de centrale overheid om voorzieningen te bieden in afgelegen gebieden sterk ingeperkt", legt de Britse antropoloog Mark Turin uit. "Scholen, ziekenhuizen, postkantoren, al die voorzieningen zijn in die periode teruggeschroefd of afgeschaft. Er is ook nu nog nauwelijks lokaal bestuur aanwezig."

Een ander effect van de burgeroorlog was dat veel jongeren - die ervoor bedankten aan een van beide zijden gerekruteerd te worden - naar de stad trokken, en nog weer later naar het buitenland. Tegenwoordig werken honderdduizenden Nepalezen, vooral mannen, in de Arabische Golfstaten. In de dorpen die zij verlieten, wonen nu vooral bejaarden, vrouwen en kinderen die (over)leven door kleinschalige landbouw en veeteelt, en van het geld dat hun familieleden vanuit de Golf opsturen.

Zou de aardbeving de doodsteek kunnen zijn voor deze toch al leegstromende gebieden, waar mensen maar op het nippertje kunnen overleven en waar geen overheidsdienst te bekennen is? Voor die conclusie is het te vroeg, denkt Turin, die twintig jaar in Nepal heeft gewerkt. "Nepalezen zijn erg gehecht aan hun land, hun geboortegrond heeft een grote spirituele betekenis voor hen."

Bovendien: urbanisatie is ook niet alles. "Kathmandu is overbevolkt, smerig, vervuild, sommige diensten zijn er slecht. Na de eerste noodhulp moet goed gekeken worden hoe de afgelegen gebieden op langere termijn op duurzame wijze kunnen blijven bestaan.

Op sommige vlakken kunnen die dorpen heel goed of zelfs beter functioneren dan de stad. In Kathmandu valt de stroom soms wel twaalf uur op een dag weg. In dorpen zijn zonnecellen en microhydro-installaties, zodat elektriciteit er vaak betrouwbaarder en goedkoper is."

Struikelblok is de manier waarop de urbane elite in Kathmandu naar de rurale gebieden kijkt, namelijk met medelijden. "Ze zien de dorpen als een probleem dat opgelost of zelfs opgeruimd moet worden", stelt Turin.

Sinds het einde van de burgeroorlog, toen de maoïsten mee gingen doen aan het democratisch proces, wordt er in Kathmandu weliswaar gediscussieerd over een nieuwe grondwet en een federaal systeem, maar zonder resultaat: de elite wil zijn macht niet afstaan. "Terwijl het een heel goed idee is om de macht te decentraliseren", zegt Turin. "Misschien kan dat een positief gevolg zijn van de beving: dat die discussie weer nieuw leven wordt ingeblazen."

undefined

'Laat expats terugkeren'

Honderdduizenden jonge Nepalese mannen werken in het buitenland, zodat ze hun dorpen niet kunnen opbouwen. Onhandig, ziet nu ook de internationale vakcentrale Ituc. Die riep deze week de Arabische Golfstaten op de wurgcontracten van de Nepalezen die daar werken te ontbinden, of om de mannen in staat te stellen tijdelijk naar huis terug te keren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden