COLUMN

Is Arie Slob net zo'n fascinerende kerel als Odysseus, Hamlet en Trump?

Columnist Rob Schouten.Beeld Maartje Geels

Cor Kieboom (1901-1982), ooit voorzitter van voetbalclub Feyenoord, is vooral bekend geworden vanwege die ene uitspraak: 'Waar staat geschreven dat ik consequent moet zijn'. 

Bijbelvast zal hij niet geweest zijn want het antwoord is vrij makkelijk te vinden, namelijk in de brief van Jacobus: 'Laat ja bij u ja zijn en neen neen, opdat gij niet onder het oordeel valt'. Eigenlijk een oproep om niet te zweren, gewoon doen wat je zegt te gaan doen.

Het wordt in de politiek en de samenleving als een groot goed gezien: consequentie, rechtlijnigheid, met als tegenpool: gedraai, gesjoemel, opportunisme. Toch kun je je afvragen of consequentie wel vanzelfsprekend is. Is bijvoorbeeld de natuur, ons aller moeder, consequent?

Hier wat uit laten sterven (Sumatraanse neushoorn), daar juist overgrote hoeveelheden creëren (sprinkhanen)? De enorme diversiteit van alles lijkt me op zichzelf al niet een voorbeeld van consequent beleid. Nee, rechtlijnigheid is eerder een menselijk houvast dan een kosmische deugd.

Ook de oude verhalen laten zien dat het er nergens volkomen rechtlijnig toegaat. Jezus' befaamde uitspraak 'hebt uw vijanden lief' wordt tegengesproken door talrijke voorbeelden waarbij vijanden over de kling worden gejaagd of 'tot een voetbank voor uw voeten' gemaakt. Odysseus, zelf flink overspelig onderweg, doodt in een gruwelijk bloedbad de belagers van zijn vrouw, die haar nota bene niet eens aangeraakt hebben. Een van de grootste helden op het toneel, Hamlet, is een wankelmoedige geest die eigenlijk niet goed weet wat-ie moet doen: to be or not to be.

Het probleem met consequentie is dat je er maar even van hoeft af te wijken en de strikte rechtlijnigheid is alweer voorbij, terwijl je als inconsequente dader kunt doen en laten wat je wilt om inconsequent te blijven, zelfs wel eens consequent zijn. Over de kunstenares Madeleine Dumas las ik ergens dat ze consequent inconsequent zou zijn, omdat ze nu eens in zwart-wit werkt, dan weer met felle kleuren.

Ongeleid projectiel

Iemand die de wetten der consequente inconsequentie uitstekend begrepen heeft is Donald Trump. Hij lijkt vrij betrouwbaar bezig zijn verkiezingsbelofte - America first - waar te maken: importheffingen, illegale Mexicanen terug. Tegelijkertijd komt hij net zo makkelijk terug op wat hij eerder gezegd heeft: was Noord-Korea een paar weken terug opeens geen bedreiging meer voor Amerika, ineens is het dat weer wel; moesten kinderen van illegale grensoverschrijders eerst van hun ouders gescheiden worden, ineens schrapt hij met een nieuw decreet die draconische maatregel. Trump is een nu eens standvastig, dan weer een volkomen ongeleid projectiel en alles bij elkaar dus onvoorspelbaar, inconsequent.

Odysseus, Hamlet, Trump, het zijn fascinerende kerels waar je niet goed greep op krijgt. Zouden we ze in Nederland ook hebben? Is Arie Slob er misschien een? Die klungelige Maastrichtse VMBO-scholen hebben gevraagd om de beslissing om hun eindexamens en bloc af te keuren terug te draaien. Zou niet consequent zijn maar wel barmhartig. Ben benieuwd.

Lees hier meer columns van Rob Schouten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden