Is accijnsverhoging de oplossing?

Hogere accijnzen leveren de schatkist het meest op van drie bedachte beleidsmaatregelen. Tot iedereen over de grens shopt.

In opdracht van het ministerie van volksgezondheid berekende het RIVM de effecten van drie beleidsmaatregelen: minder verkooppunten, een reclameverbod en een fors hogere accijns. De belastingverhoging levert veruit het meeste op, en lijkt ook eerlijker, want de alcoholgebruiker betaalt.

In feite rekende het RIVM vijf scenario's door: een verhoging van de accijns met 50 en 200 procent, een vermindering van het aantal verkooppunten met 10 dan wel 25 procent, en een totaalverbod van alcoholreclame in de media. De hogere accijnzen leveren respectievelijk 340 en 840 miljoen per jaar op, beduidend meer dan de andere maatregelen. Dat 10 of zelfs 25 procent minder verkooppunten 'maar' 80 en 200 miljoen euro opbrengen, komt vooral omdat verwacht wordt dat consumenten bereid zijn verder te reizen voor hun drankje. Een totaalverbod op mediareclame is goed voor 'slechts' 140 miljoen, omdat het RIVM schat dat zo'n maatregel de consumptie maar met 4 procent terugdringt. De accijnsverhoging pakt zo positief uit omdat het kleinere aandeel Nederlanders dat een biertje, wijntje of 'jonge klare' drinkt wel fors meer belasting gaat betalen. Een fles whisky van 30 euro, waar nu zo'n 5 euro accijns op zit, gaat na een verhoging van 200 procent (een verdrievoudiging) 40 euro kosten. Een flesje bier van 1 euro, waarop nu 12 cent accijns zit, kost dan plots 1,24. Een fles wijn van 5 euro zou dan zo'n 6,50 kosten.

Maar of dit advies betekent dat de accijns straks omhooggaat? Die kans lijkt niet groot, want het laaghangend fruit is al wel geplukt. Voor bier, de meest gedronken drank, is de Nederlandse accijns nu al veruit de hoogste van Europa. Bij wijn is het moeilijk vergelijken, omdat Duitsland en de Zuid-Europese landen, met uitzondering van Frankrijk, geen accijns heffen op wijn.

Op het gebied van sterke drank is Nederland een middenmoter. Alleen de Scandinavische landen, waar de staat een monopolie op de verkoop aan particulieren heeft, kennen een hogere accijns op sterke drank. Het is ook de vraag hoeveel Nederlanders in zo'n geval de grens overgaan om de kofferbak vol te laden. Het RIVM heeft dat effect niet meegenomen in de berekening.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden