Irritatieladder

Ergert u zich wel eens aan een brief met het verzoek om geld? Nou, ik wel. Niet hevig overigens, maar neem die dikke kleurenfolders die meestal een acceptgiro vergezellen. Ze gaan bij mij bijna altijd meteen bij het oud papier. Zonde natuurlijk van dat glanzende papier en de port, maar ik heb geen tijd om dat allemaal te gaan lezen. De meeste giften gaan naar clubs die ik al ken, daar heb ik zo'n dure folder niet voor nodig. Net zo min als voor de fondsenwervers die ik altijd oversla - meestal de grote bekende; die halen ook zonder mij genoeg binnen. Foster Parents Plan of het Rode Kruis bijvoorbeeld, die van uw giften weer 2,7 miljoen of zo overmaken naar Endemol als onkosten voor de productie van een tv-bedelshow - ook zoiets dat groeiende ergernis opwekt.

Een beetje erger ik me ook aan de bedelbrieven waarop een kwartje is geplakt of waarbij een setje kaarten zit of plakkertjes met je eigen naam en adres. Dan wint mijn ergernis het van het bedoelde schuldgevoel. Temeer als ik eraan denk dat er vast mensen zijn die, ziende aan de envelop dat het een bedelbrief is, niet eens de inhoud bekijken om tenminste dat kwartje los te peuteren en in de portemonnee te stoppen. Wat een kostbaar werk, om al die kwartjes op dat briefpapier te laten plakken...

Als u zich nooit ergert aan bedelbrieven, hoort u tot de minderheid. Zestig procent ergert zich wel, blijkt uit een opinie-onderzoek in opdracht van Kerken in Aktie (KiA). Jan Bouke Wijbrandi van KiA presenteerde deze cijfers vorige week op een conferentie over missie, zending en ontwikkelingswerk. Bovenaan de irritatieladder staat overigens de hoeveelheid bedelbrieven die in een doorsnee brievenbus valt. Hoog scoren verder acceptgiro's met al ingevulde bedragen, brieven met dwingende of agressieve tekst, en de al genoemde toevoegingen. De bedelshows op tv zijn goed voor 23 procent geërgerde ondervraagden (en omdat niet alle ondervraagden kijken naar dit soort programma's, zal de ergernis onder de kijkers nog wel hoger liggen). Maar ook zielige foto's en emotionele verhalen horen bij de top-tien van ergernissen. Wie nu mocht denken dat met al die ergernissen het draagvlak voor goede doelen tanende is, zit er naast. Kerkleden zijn daarbij het gulst, maar dat verbaasde mij niet meer zo, sinds uit onderzoek van het Sociaal en cultureel planbureau op verzoek van Trouw bleek dat kerkleden in vrijwilligerswerk en dergelijke sociaal actiever zijn dan niet-gelovigen. Op de charimarkt is het kerkvolk, ongeveer de helft van de bevolking, goed voor driekwart van de giften. De andere helft van de bevolking geeft het resterende kwart. Een rekensommetje leert dan dat kerkmensen drie keer zo veel geven als niet-kerkmensen.

Ook ontwikkelingshulp kan onverminderd op een groot draagvlak onder de Nederlandse bevolking rekenen. Dat draagvlak is alleen onder politici en in de media tanende. “Het ontbreekt de Derde-Wereldbeweging aan betrokken achterban”, schreef onzeWereld, blijkbaar onder de indruk van de eigen tanende oplage sinds het gehalte aan serieuze informatie over de Derde Wereld werd teruggebracht ten gunste van een hoger amusementsgehalte. Niets is echter minder waar. Ruim eenderde van de bevolking vindt dat Nederland meer moet doen aan hulpverlening aan de Derde Wereld en slechts zeven procent vindt dat het minder moet worden. (Iets meer dan de helft vindt dat het moet blijven zoveel als het nu is.) Alleen al bij de kerken zijn er drieduizend lokale groepen actief op het terrein van internationale samenwerking. En dat terwijl de meeste media al enkele jaren propageren dat de ontwikkelingshulp niet deugt en uit de tijd is. Maar Nederlanders zijn koppig, ze willen (gelukkig) niet luisteren.

Toch maakt Wijbrandi zich zorgen, met name over punt 1 op de irritatieladder, de overdaad aan bedelbrieven en het soort concurrentie dat daar achter schuilgaat. Ik kan me zijn zorgen voorstellen. Net als bij commerciële producten proberen fondsenwervers steeds vaker zich te onderscheiden met uiterlijkheden en imago dan met de inhoudelijke doelen van hun werk. Het zou mij niet verbazen als dit soort weinig authentieke schijnvertoningen op den duur wel het draagvlak zal ondermijnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden