Irrigatie hier brengt elders meer regen

Historisch onderzoek in Soedan en Ethiopië bevestigt klimaatmodel

Grootschalig irrigatie kan honderden kilometers verderop voor nattigheid zorgen. Zo brengt een uitgebreid stelsel van irrigatiekanalen in Al Jazirah, in het midden van Soedan, vijf tot twintig procent extra regen in het oosten van het land, zelfs tot over de grens met Eritrea en Ethiopië. De extra regen is daar welkom, maar dat kan ook anders uitpakken.

Al langer is bekend dat grootschalige irrigatie het klimaat kan beïnvloeden. Een deel van het water verdampt en koelt het land enkele graden af. De koudere lucht zorgt voor luchtstromen die de regio zelf droger maken, maar elders juist regen brengen. De raadselachtige aangroei van gletsjers in de Himalaya - ondanks de klimaatverandering - is er misschien mee te verklaren. Want de landbouw op de zuidflank neemt al jaren fors toe.

Klimaatmodellen die veranderingen in temperatuur en luchtstromen doorrekenen, voorspelden extra regen ten oosten van het Soedanese Al Jazirah. Deze provincie ligt tussen de Blauwe en Witte Nijl, onder de hoofdstad Khartoem. Het is een Sahelgebied, heet en droog. Maar boeren kunnen er katoen verbouwen dankzij een groot systeem van kanalen en sloten. Begin 1900 groeven de Britten de eerste kanalen, maar vooral rond 1960 werd het irrigatiesysteem flink uitgebreid. De Blauwe Nijl bevloeit nu meer dan 890.000 hectare landbouwgrond, ongeveer tweemaal de oppervlakte van Noord-Brabant.

Onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Cambridge en Singapore laten vandaag in Nature Geoscience zien dat de regenvoorspellingen kloppen. Ze rekenden met het model negentig seizoenen door sinds 1930. De resultaten van het model komen overeen met de historische data en de situatie nu. Het 150 kilometer oostelijker gelegen Al Qadarif ontwikkelde zich door de extra regen tot een bloeiende landbouwregio, terwijl het water in de Blauwe Nijl daalt.

"Het is natuurlijk goed nieuws dat regionale klimaatmodellen correct lijken", reageert Nick van Giesen, hoogleraar waterbeheer in Delft. Maar hij zou graag eenzelfde berekening zien voor een ander irrigatiegebied, bijvoorbeeld het Voltameer. "In de jaren zestig, waarin de grootste veranderingen te zien zijn, trad ook grote verwoestijning op in de Sahel. Dat kan ook een rol spelen."

De grote bevolkingsgroei in Afrika leidt vaker tot grootse plannen voor irrigatie van de Sahelregio. Het model kan de klimaatgevolgen daarvan vooraf in kaart brengen, schrijven de MIT-onderzoekers. Zo voorkom je ongewenste droogte of overstromingen. Van Giesen: "Het zou ook interessant zijn om door te rekenen wat een serie van 'Al Jazirahs' precies voor effect heeft in de Sahel. Kunnen ze elkaar versterken?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden