null Beeld
Beeld

ColumnErik Ex

Ironisch: Onder leraren bestaat geen leercultuur

De begeleiding van beginnende leraren faalt, na drie jaar staat een kwart van de starters niet meer voor de klas. Dat is een van de ontluisterende conclusies na vijf jaar onderzoek door Michelle Helms-Lorenz (Rijksuniversiteit Groningen). Op papier hebben scholen begeleidingsplannen, in de praktijk gebeurt er te weinig.

De begeleiding die er is, varieert enorm in kwaliteit, concludeert het onderzoek. Goede begeleiding van een starter is een evenwichtskunst. Die moet op het juiste moment worden bijgestuurd, maar tegelijk de ­vrijheid krijgen om zijn of haar eigen weg te vinden.

Zelf had ik geluk bij mijn begeleiding, ik had de juiste mensen om me heen. Toen de directeur eens zag dat ik nog stond te kopiëren, terwijl de bel al was gegaan, kwam hij naar me toe. Hij vertelde me dat we hier de lessen op tijd lieten beginnen. Ik moest me goed voorbereiden. Hij had de juiste snaar geraakt: ik snapte dat de lat hoog lag op deze school, dan moeten de details kloppen.

Bij mijn teamleider kon ik als ­mentor altijd terecht. Ze moedigde me aan om eerder ouders te bellen als een leerling zich niet goed gedroeg. Zoals zoveel jonge leraren wilde ik te graag aardig worden gevonden door mijn leerlingen. Ik dacht dat ik het zelf wel met hen kon oplossen. Mijn teamleider behoedde me hiervoor: ­ouders moet je in een vroeg stadium meenemen.

Mijn sectiehoofd kwam om de ­zoveel tijd in mijn les kijken. Niet om me te beoordelen, maar om me te ­helpen beter te worden. Tijdens mijn uitleg over de atoombommen op ­Hiroshima en Nagasaki nam hij vanaf de achterste stoel het woord: “Kunnen we de piloot van het vliegtuig, die de bommen gooide veroordelen voor oorlogsmisdaden? En zo nee, hoe zit dat dan met Duitse SS’ers die in concentratiekampen hadden gewerkt?” Er ontstond een levendig gesprek in mijn vwo-3. Zo werkt goed geschiedenisonderwijs dus: je stelt de juiste vraag op het juiste moment.

Startende leraren krijgen pas hulp als iets niet lukt

Ik was bevoegd na de opleiding en had gelukkig wat talent om me staande te houden voor de klas, maar ik bekwaamde me pas door sturing, vertrouwen en goede voorbeelden.

De begeleiding van starters richt zich vaak op het voorkomen van ­falen. Ze krijgen hulp als iets niet lukt, ze worden alleen gelaten als er geen klachten zijn. Vaak worden lessen alleen bezocht ter beoordeling. Op scholen bestaat – ironisch genoeg – maar al te vaak geen lerende cultuur onder het personeel.

Om de enorme uitval te stoppen, moeten scholen beseffen dat een ­bevoegde starter altijd professionele ondersteuning nodig heeft. Hij moet worden gestimuleerd om lessen te ­observeren van ervaren collega’s. Zijn eigen lessen moeten worden bezocht, niet ter beoordeling, maar gericht op groei.

Alle begin is moeilijk, maar niks is zo stimulerend als merken dat je beter wordt in je beroep. Dat merk ik dagelijks. Nog steeds heb ik de ambitie om ooit zo goed te worden als die voorbeelden uit mijn eerste jaren.

Erik Ex (32) is leraar geschiedenis op het Cygnus Gymnasium in Amsterdam en werkt voor Schoolinfo, dat zich bezighoudt met onderwijsinnovatie. Hij schrijft elke twee weken een column. Lees zijn eerdere bijdragen hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden