Irans meest geslepen diplomaat stapt op

De Iraanse buitenlandminister Javad Zarif glimlacht tijdens de jaarlijkse veiligheidsconferentie in München op 17 februari van dit jaar. Beeld REUTERS

Mohammed Javed Zarif, als minister van buitenlandse zaken het vriendelijke gezicht van Iran, is opgestapt. Waarom is onduidelijk.

Iran is zijn meest geslepen diplomaat kwijt. Compleet onverwacht kondigde de Iraanse minister van buitenlandse zaken Mohammed Javad Zarif maandag zijn vertrek aan op Instagram. Hij plaatste een cryptische foto van een tekening van Fatima, de dochter van de profeet Mohammed, waarbij hij ‘excuses’ maakte voor zijn ‘onvermogen om zijn taken voort te zetten’.

Eerder op de dag gonsden er al overal geruchten toen de Syrische president Bashar al-Assad een uiterst zeldzaam bezoek bracht aan Iran. Hij werd in Teheran ontvangen door de hoogste Iraanse leider, Ali Khamenei. Ook veel andere invloedrijke Iraniërs, zoals de Iraanse generaal Qasem Soleimani, voegden zich bij het welkomstcomité. Maar de belangrijkste persoon ontbrak: minister van buitenlandse zaken Zarif.

Wat de precieze reden is van zijn vertrek is niet bekend, maar het lijkt erop dat dit alles te maken heeft met het ineenstorten van de nucleaire deal die Iran in 2015 sloot met de vijf leden van de VN-Veiligheidsraad en Duitsland. Met het aantreden van Donald Trump als Amerikaanse president is die deal op losse schroeven komen te staan. Zarif, die verantwoordelijk was voor de totstandkoming van de deal, wordt nu verantwoordelijk gehouden voor het mislukken daarvan.

Maar er is meer aan de hand. Zarif gaf een interview, dat gisteren werd gepubliceerd, waarin hij de schuld van zijn falen legt bij de binnenlandse politiek. “Het dodelijke gif voor het buitenlands beleid is dat buitenlandse politiek een kwestie wordt van partij- en factiegevechten.”

Goedlachs

Dit weekeinde haalde hij al uit naar de conservatieve politici in zijn land, die alle problemen van Iran wijten aan een ‘imperialistisch complot’. Het vertrek van Zarif moet nog wel worden goedgekeurd door president Hassan Rohani en Khamenei.

De Iraanse regering verliest naast een criticus ook een diplomaat van wereldklasse. De goedlachse Zarif was het vriendelijke gezicht van het Iraanse regime. Terwijl de Iraanse leider Ali Khamenei in eigen land de Verenigde Staten de dood toewenste, verscheen de energieke Zarif op internationale podia om vrede en internationale samenwerking te prediken.

De 59-jarige Zarif, met zijn kenmerkende grijze ringbaardje en zijn witte overhemd met mao-kraag, is geliefd onder westerse elite. Als telg uit een rijke Iraanse familie vertrok hij op zeventienjarige leeftijd naar de Verenigde Staten, waar hij ook zijn studententijd doorbracht.

Hij kent de codes van de mondiale elite goed, zoals ieder jaar blijkt tijdens het World Economic Forum in Davos. In die Zwitserse plaats windt hij steevast het publiek om zijn vinger, daarbij geholpen door zijn onberispelijke Engels en vriendelijke manier van praten.

De gehaaide Zarif haalde met zijn diplomatieke trucjes het bloed onder de nagels van zijn vijanden vandaan, omdat hij hun iedere kans ontnam hem ergens op te pakken. Hij noemde de Holocaust bijvoorbeeld een ‘verschrikkelijke tragedie’. Als westerse journalisten hem vroegen naar de Iraanse steun aan Assad, die chemische wapens inzette in de strijd, dan keerde hij altijd de vraag behendig om. Hij wees hen erop dat Iran zelf slachtoffer is geweest van chemische aanvallen van de toenmalige Iraakse leider Saddam Hussein op zijn land tijdens de oorlog tussen Iran en Irak (1980-1988), en dat Saddam in die tijd de steun genoot van het Westen.

Lees ook:

Trump lijkt erop uit de nucleaire deal met Iran op te blazen

President Trump wil de nucleaire deal met Iran herzien en is op ramkoers met Teheran. Iran zet geen stap opzij. 

Europeanen willen Iran-deal handhaven

De Amerikaanse president wil het akkoord met Iran opblazen. Onverstandig, zeggen Europese landen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden