Iran zaait verdeeldheid in de VN

Met uranium kun je niet alleen elektriciteit opwekken of nucleaire wapens maken. Je kunt er vooral ook goed verdeeldheid mee zaaien, en politiek gewin oogsten.

Iran is daarin uitermate bedreven. Vorige maand leek de wereld eindelijk eensgezind op te treden tegen de nucleaire ambities van dat land. In VN-resolutie 1696 stond een duidelijke deadline. Als Teheran niet op 31 augustus op zou houden met het verrijken van uranium, volgden sancties. Als het wél stopte, lag er een pakket beloningen klaar, zoals vreedzame nucleaire technologie en uitzicht op lidmaatschap van de Wereldhandelsorganisatie.

Afgelopen dinsdag reageerde Iran op de voorstellen. Dat het land daarbij niet van plan is zich door iemand de wet te laten voorschrijven, was toen al duidelijk geworden uit twee incidenten. Op maandag waren VN-inspecteurs weggestuurd bij een nucleaire installatie. Een dag later enterde Iran met veel machtsvertoon een Roemeens boorplatform, om een relatief onbetekenend juridisch conflict te beslechten.

De details van het Iraanse antwoord waren gisteravond nog niet allemaal bekend geworden. Grofweg ziet Iran allerlei openingen voor verdere onderhandelingen, maar blijft het tegelijkertijd vierkant achter zijn recht staan om uranium te verrijken. Daarnaast heeft het de zes onderhandelingspartners (de permanente leden van de veiligheidsraad plus Duitsland) nog honderd extra vragen gesteld over het aanbod dat die gedaan hebben.

De VS en Frankrijk bestuderen het document nog, maar herhaalden dat het stopzetten van het verrijkingsprogramma een voorwaarde is voor verdere onderhandelingen. De permanente veiligheidsraadsleden Rusland en China sloegen echter een verzoenlijker toon aan.

Een goede week voor de deadline lijkt Iran dus alweer een wig te hebben gedreven in de internationale gemeenschap. Een nieuw succes voor de politieke leiders van het land: president Ahmadinejad en de zijnen blaken toch al van zelfvertrouwen sinds het Israëlische leger er niet in slaagde om korte metten te maken met Hezbollah, dat door Iran gesteund wordt.

Maar zelfs als de dreigende internationale verdeeldheid bezworen wordt, zal het moeilijk zijn om Iran daadwerkelijk sancties op te leggen. Ten eerste heeft Iran zelf een belangrijke ’terugpesttroef’ in handen: de olieprijs. Washington zou indirect wel eens vooral zichzelf kunnen treffen met sancties tegen Iran, als dat land vervolgens besluit de olieprijs door het plafond te sturen door de kraan dicht te draaien. De OPEC wil niet in politieke conflicten worden meegesleept, en zal in zo’n geval niet extra gaan produceren.

Daarnaast zou Iran zijn invloed onder sjiitische milities in Irak kunnen aanwenden om daar de boel nog eens op te stoken. Weliswaar zit ook Teheran niet te wachten op een volledig ontsporende burgeroorlog in het buurland, maar het is evengoed een nachtmerriescenario dat door de hoofden van de Amerikanen zal spoken.

Het lijkt dus niet heel aannemelijk dat de Veiligheidsraad op 31 augustus besluit tot sancties tegen Iran die écht pijn doen. De vertragingstactiek van Teheran lijkt voorlopig te werken.

Of Iran vervolgens echt vastbesloten is zijn nucleaire programma koste wat kost door te zetten, zal moeten blijken. Maar ook als het land alleen maar hoog diplomatiek spel speelt, zal de internationale gemeenschap waarschijnlijk nog wat extra concessies moeten doen. Veel meer opties zijn er nu niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden