Iran wurgt carrière van Jafar Panahi

Jafar Panahi poseerde in augustus in Teheran voor een interview. (FOTO AFP) Beeld AFP
Jafar Panahi poseerde in augustus in Teheran voor een interview. (FOTO AFP)Beeld AFP

We beginnen en eindigen het filmjaar 2010 helaas met slecht nieuws over Jafar Panahi. Maandag liet de advocaat van de gelauwerde, Iraanse regisseur weten dat Iran hem wegens ’propaganda tegen het systeem’ heeft veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf. Daarbij mag hij gedurende twintig jaar geen films maken, geen interviews geven, en niet naar het buitenland reizen. Het lijkt de genadeklap voor de 50-jarige regisseur die zich de afgelopen vijftien jaar, vanaf zijn prachtige ’kinderfilms’ ’De Witte Ballon’ en ’De Spiegel’, ontwikkelde tot een van de grootste kunstenaars van Iran.

Met zijn derde film ’The Circle’ – het portret van acht gesluierde vrouwen in een seksistische samenleving – won hij de hoofdprijs van Venetië, de Gouden Leeuw, maar kon hij de censuur niet langer ontlopen. Met zijn vierde film ’Crimson Gold’ – wat mij betreft zijn mooiste, over een getraumatiseerde Afghanistanveteraan die als pizzakoerier in Teheran de kost bij elkaar scharrelt – veroverde hij Cannes. Met zijn vijfde en tot nu toe laatste film ’Offside’ – over het stadionverbod voor vrouwen – werd hij bekroond in Berlijn.

Afgelopen zomer liet Panahi’s leermeester, de Iraanse regisseur Abbas Kiarostami, in een interview met deze krant al weten dat Panahi een gebroken indruk maakte, en dat hij vreesde voor zijn lot in Iran. Begin maart werd Panahi opgepakt en gevangengezet, omdat hij een film aan het voorbereiden zou zijn over de groene revolutie en de nasleep van de betwiste presidentsverkiezing in 2009. Toen hij eind mei, na drie maanden opsluiting, in hongerstaking ging, kwam hij op borgtocht vrij, na betaling van 200.000 dollar. Het Filmfestival van Venetië vertoonde in september nog een nieuwe film van Panahi, ’The Accordion’, over een straatmuzikant die ten einde raad is, als zijn accordeon wordt gestolen. De vraag die hij opwierp, was duidelijk. Wat is een artiest zonder zijn instrument?

Inmiddels is op initiatief van de Franse filmwereld (je bent een film minnende natie of niet) een petitie gestart, in een poging te verhinderen dat Jafar Panahi, samen met collega-filmmaker Mohammad Rasoulof, het gevang in gaat. Gisteren stond de teller al op ruim 5000 ondertekenaars, onder wie prominente filmmakers als Sean Penn, Barbet Schroeder, Jacques Rivette, Olivier Assayas, Luc Dardenne, Claire Denis, Catherine Breillat, Andrea Arnold, Kim Longinotto en Marjane Satrapi, de Iraanse schrijfster en regisseuse van ’Persepolis’ die Teheran jaren geleden al verruilde voor Parijs. Panahi wilde dat niet, hij wilde blijven wonen en werken in Iran. Vorige maand nog voerde hij in zijn verdediging aan dat hij van zijn land hield, dat hij geloofde in tolerantie en het recht van de ander om anders te zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden