Iran pleit voor vredesoverleg en bestand in chaotisch Jemen

Lokale milities in Aden staan op een tank, na vuurgevechten met de oprukkende Houthi-strijders in de Jementitische havenstad. Beeld epa

De oorlog in Jemen wordt steeds onoverzichtelijker, nu ook Al-Qaida zich meer en meer in het conflict mengt. Strijders van AQAP, Al-Qaida op het Arabisch Schiereiland, hebben al een aantal plaatsen ingenomen. Iran heeft vandaag gepleit voor een staakt-het-vuren in Jemen en vredesoverleg.

De luchtaanvallen tegen de sjiitische Houthi-rebellen in Jemen door de door Saudi-Arabië aangevoerde coalitie zijn een 'vergissing' en moeten ophouden, zei de Iraanse geestelijk leider Ali Khamenei vandaag. Volgens Khamenei zijn de luchtaanvallen 'een misdaad en genocide'.

De Iraanse minister van buitenlandse zaken Javad Zarif riep op tot een staakt-het-vuren en vredesoverleg in Jemen dat moet leiden tot een regering op brede basis. "Wij moeten samenwerken om een eind te maken aan de crisis in Jemen", zei Zarif. 'Het is aan de Jemenitische partijen' om een politieke oplossing te vinden. "Wij als buurlanden, als landen in de regio en als landen met invloed kunnen alleen maar faciliteren", aldus Zarif.

Oprukkende rebellen
Zarif sprak vandaag met de Pakistaanse premier Nawaz Sharif. Hij overweegt zich aan te sluiten bij de door het soennitische Saudi-Arabië aangevoerde coalitie die vecht tegen sjiitische Houthi-rebellen en andere aanhangers van de vroegere president Ali Abdullah Saleh. De coalitie steunt de uit de hoofdstad verdreven zittende Jemenitische president Abd-Rabbu Mansour Hadi. Hadi heeft inmiddels ook Aden al verlaten, nu de rebellen steeds verder oprukken.

De Houthi's hebben inmiddels een groot deel van Jemen in handen gekregen en ondanks de bombardementen wisten ze donderdag Attak, de hoofdstad van de olierijke provincie Shabwa, onder de voet te lopen.

De Iraanse minister van buitenlandse zaken Javad Zarif. Beeld ap

Om de zuidelijke havenstad Aden wordt nog steeds gevochten. In het oude centrum raakten Houthi-rebellen gisteren slaags met lokale milities, die hen weer terug naar het noorden proberen te drijven. Moskeeën in Aden riepen gisteren inwoners op tot een jihad tegen de Houthi-strijders.

Luchtaanvallen
De Arabische coalitie voert al twee weken luchtaanvallen uit, maar heeft de opmars van de Houthi's nog niet weten te stuiten. Volgens de coalitie slaagt zij er wel in de aanvoerlijnen van de Houthi's deels af te snijden.

De Verenigde Staten hebben het sjiitische bewind in Iran vandaag gewaarschuwd de Houthi-rebellen in Jemen niet te steunen. Minister van buitenlandse zaken John Kerry zei dat de VS niet 'afzijdig' zullen blijven als Iran Jemen verder destabiliseert. Teheran ontkent de sjiitische Houthi's militaire hulp te geven.

Het conflict internationaliseert intussen snel verder. Iran stuurde gisteren een torpedobootjager en een hulpschip naar de Golf van Aden, waar ook al enkele Saudische en Egyptische oorlogsschepen actief zijn. De Verenigde Staten hebben de wapenleveranties aan Saudi-Arabië versneld.

Beeld ap
De door Saudi-Arabië geleide coalitie tegen de Houthi-rebellen voert regelmatig luchtaanvallen uit, hier op een kantoor van de rebellen in de hoofdstad Sanaa, gisteren. Beeld reuters

Toenemende chaos
Intussen maken strijders van Al-Qaida op het Arabisch Schiereiland AQAP handig gebruik van de toenemende chaos in Jemen. Vorige week namen zij al de kustplaats Mukalla in, en afgelopen dinsdag zou AQAP een militaire basis in de woestijn in de oostelijke provincie Hadramawt hebben veroverd.

Vanochtend zouden de Al-Qaida strijders een plaats in Centraal-Jemen hebben ingenomen. De soennitische terreurbeweging heeft gisteren een prijs van 20 kilo goud op het hoofd gezet van Houthi-leider Abdel-Malek al-Houthi.

De Amerikaanse minister van defensie Ash Carter waarschuwde gisteren tegen Al-Qaida, dat net als de Houthi-strijders gebruikt maakt 'van de wanorde en het instorten van de centrale regering' in Jemen. "We zien hen terreinwinst maken en gebieden veroveren", aldus Carter, die zei alles in het werk te zullen stellen de opmars van AQAP te stuiten.

Humanitaire groepen zeggen naar een bestand in Jemen te snakken. Hun voorraden raken uitgeput, terwijl het geweld ook veel burgers treft. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft de strijd sinds medio maart aan zeker 643 burgers het leven gekost. Zo'n honderdduizend mensen zijn op de vlucht geslagen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden