'Iran lacht ons gewoon uit. Waar is onze handelsgeest?'

Nederlandse bedrijven willen graag de markt van Iran op, maar de banken zijn er niet klaar voor. Beeld getty

Op de Nederlandse ambassade in Teheran zitten ze gebroederlijk naast elkaar: Leo de Zeeuw van Holland Water en Hoeman Seragi van Padyab Tadjhiz Co. Samen willen ze in Iran installaties aan de man brengen die legionella in koel- en drinkwater bestrijden.

Holland Water was gisteren het eerste Nederlandse bedrijf dat sinds de opheffing van de internationale sancties, op 16 januari, een overeenkomst sluit met een Iraanse onderneming. De partners hebben hun eerste klant al binnen: Jawad Asly van het Taj Mahal-hotel in Teheran heeft een order geplaatst voor zo'n anti-legionella-installatie.

Toch hangt er een schaduw over de blije gebeurtenis. Ondanks het opheffen van de sancties, kreeg Van der Zeeuw vorige week een appje van ABN Amro. Van vrij betalingsverkeer met Iran is nog geen sprake, luidde de waarschuwing.

'Onderzoek in Iran'
Ook Egbert van der Lugt (61) ondervond problemen. Hij is export-adviseur in het Midden-Oosten en helpt bedrijven - waaronder Holland Water - om nu ook in Iran voet aan de grond te krijgen. "Ik heb hier onderzoek gedaan voor een bloembollenteler. De rekening daarvoor ging niet eens naar Iran, maar naar Dubai. Maar alleen de vermelding 'onderzoek in Iran' was voldoende voor de Rabobank om de betaling te annuleren."

Van der Lugt is boos en gefrustreerd, net als mensen die zaken willen doen in Iran, zegt hij. "We vragen ons af: waarom hebben de Nederlandse banken zich niet voorbereid? Ze wisten toch dat die sancties werden opgeheven? Als je ze vraagt wanneer we onze betalingen kunnen verrichten zeggen ze: dat weten we niet. De Iraanse regering sloot direct na de opheffing van de sancties miljoenencontracten af. Die had zich wel voorbereid.

"De Iraniërs lachen ons gewoon uit. Ik schaam me voor de Nederlandse mentaliteit. Waar is onze handelsgeest gebleven?"

Represailles
Hij deed zijn beklag bij de Rabobank en bij de Nederlandse ambasssadeur in Teheran, Susanna Terstal. Kan de overheid de banken niet wat meer stimuleren om hun zaken op tijd op orde te hebben?

Terstal snapt wel dat de banken tijd nodig hebben. Dat bedrijven die internationaal opereren eerst goed hun huiswerk willen doen, vindt ze logisch. "We zien het als onze taak om ze zo goed mogelijk te informeren, maar de overheid bemoeit zich niet met de banken. Al hoop ik dat het snel in orde komt, want banken zijn cruciaal voor het zakendoen met Iran."

Banken lijken met name te vrezen voor represailles uit de Verenigde Staten. Voor Amerikaanse burgers en bedrijven is het nog altijd verboden om handel te drijven met Iran. Ook mag de dollar vooralsnog niet worden gebruikt in transacties met Iran, ook niet als Europese bedrijven ermee betalen.

"Als het banksysteem niet opengaat", zegt Hoeman Seragi van Padyab Tadjhiz, "kunnen we niets beginnen en zijn de gesloten contracten volkomen nutteloos. We willen dolgraag zakendoen met Nederland. Dat deden we vroeger, voor de sancties, ook en we weten dat Nederlandse technologie van hoge kwaliteit is. Nu moeten we een voorschot aan Holland Water betalen, maar dat kan niet. Deze situatie moet niet te lang duren. Nederland loopt achter."

Nederlandse banken: Dit kost even tijd

Het gaat ondernemers niet snel genoeg, dat snap ik, zegt de woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Maar Iraanse banken hebben twintig jaar geen zaken meer gedaan met het Westen. Ze lopen dus ook twintig jaar achter op internationale regelgeving. Voor ze worden toegelaten tot Swift, het internationale betalingssysteem, moeten ze allemaal gecheckt en in orde bevonden worden. Zijn ze dat (nog) niet, dan worden betalingen geblokkeerd. "Dit kost even tijd."

En rekenen Nederlandse en Iraanse bedrijven af in dollars, of is er enige andere Amerikaanse connectie, dan dienen Nederlandse banken zich te voegen naar de regels van de Amerikaanse toezichthouder. En de VS hebben de sancties tegen Iran nog niet opgeheven, dus daar blijven oude barrières van kracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden