Iran kiest tussen twee kwaden

Hoe kun je kiezen tussen twee kwaden? Die vraag zal voor veel Iraniërs vandaag de gang naar de stembus bepalen in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen

Als de gematigd conservatieve oud-president Rafsanjani vandaag geen meerderheid krijgt en dus in feite een derde termijn, zal de aartsconservatief Ahmadinejad Iran terugbrengen naar de tijden van kort na de revolutie, vrezen velen.

De radicaal islamitische Hezbollah-militie wreef het er deze week nog maar eens in. In haar steunbetuiging aan Mahmoed Ahmadinejad voorspelde ze dat hij er als president voor zal zorgen dat ’meisjes weer een nette hidjaab moeten dragen, onbehoorlijke websites worden geblokkeerd en satellietschotels zullen worden vernietigd’.

De oud-burgemeester van Teheran haastte zich dit te ontkrachten. ,,De echte problemen van het land zijn werkloosheid en huisvesting, niet hoe we ons moeten kleden”, zei hij. Want er is hem er veel aan gelegen zich te profileren als kampioen van de armen, die boeren wil subsidiëren en een Jeugdfonds wil instellen dat met staatsgeld banen creëert.

Ahmadinejad kreeg in de eerste ronde naast de zeer behoudende moslims vooral veel armen achter zich. De werkloosheid is groot in Iran, en wie werk heeft, heeft vaak meerdere baantjes nodig om rond te komen. Veel armen denken dat ze met hem beter af zijn.

Hashemi Rafsanjani staat bij hen vooral bekend om zijn puissante rijkdom, vergaard in een zakenimperium en in de bonjads, rijke stichtingen die gelden voor goede doelen beheren. Hij is berucht om zijn creatieve gebruik van connecties, waarbij een van zijn zonen Teherans metro bouwde en een andere in de lucratieve olie- en gassector actief is.

Hervormers noemden hem daarom tot vorige week nog ’een corrupte tycoon’. Maar ook de beschuldiging dat hij als president dissidenten liet vermoorden is verstomd. Het hervormerskamp heeft zich met frisse tegenzin achter hem geschaard. Want het alternatief, president Ahmadinejad ,,is voor hervormers een nachtmerrie”, in de woorden van een studentenleider.

Velen herinneren zich hoe Ahmadinejad als burgemeester in Teheran in het stadhuis aparte liften voor mannen en vrouwen installeerde, culturele centra veranderde in gebedsruimten en populaire fastfood restaurants sloot. Billboards met voetballer David Beckham werden verboden. De toenadering tot de VS die Rafsanjani belooft, zal onder Ahmadinejad niet plaatsvinden – sterker nog: er komt zeker ruzie omdat hij de omstreden productie van verrijkt uranium zal hervatten. ,,Een vloed kan niet worden gestopt door een lucifer”, zegt hij daarover.

Alle hervormers die in de vorige ronde Khatami’s oud-minister Mostafa Moin steunden, hebben nu opgeroepen Rafsanjani te kiezen. ,,We hebben geen keus. We houden niet van hem, maar er is geen andere mogelijkheid”, aldus de studentenleider.

Die boodschap is vooral ook bedoeld voor de vele teleurgestelde hervormingsgezinden die vorige week thuisbleven, en daarmee de twee conservatieven aan hun overwinning hielpen. Een van hen is Nobelprijswinnares Sjirin Ebadi, die zegt alleen te willen meedoen aan verkiezingen die vrij en eerlijk zijn.

De verwachting is dat de angst voor een aartsconservatief aan de macht zo groot is, dat Rafsanjani wel zal winnen. Maar het wegblijven van mensen als Ebadi kan ertoe leiden dat Rafsanjani, die zich ’liberaal’ is gaan noemen, toch te weinig stemmen zal werven om Ahmadinejad de overwinning te ontnemen.

Omkoping en intimidaties bepaalden eerste ronde

Met 26 arrestaties heeft de Iraanse overheid gisteren, een dag voor de tweede ronde, het signaal afgegeven dat de eerste ronde niet zo eerlijk is verlopen als de conservatieven willen doen geloven.

Drie presidentskandidaten klaagden vorige week over fraude, maar drie kranten die een open brief daarover van hervormer Mehdi Karoebi wilden afdrukken, kregen een verschijningsverbod.

Binnenlandse Zaken in Teheran noteerde 104 gevallen van schending van de kieswet, met name cd’s en posters waarop kandidaten worden zwartgemaakt. Maar Karoebi (die als derde eindigde) en de andere hervormer Moin meldden dat leden van de revolutionaire garde en milities zich met de campagnes hebben bemoeid. Er zou sprake zijn van het kopen van stemmen en van intimidatie. Begunstiger: de verrassend als tweede geëindigde Ahmadinejad. Het ministerie waarschuwt voor nog grotere fraude bij de tweede ronde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden