Irak wil kindhuwelijken legaliseren

Hussein Younis Ali (14) en zijn 17-jarige bruid Nada Ali Hussein op hun bruiloft in Tikrit. Op het Iraakse platteland zijn illegale kindhuwelijken al heel gewoon. Beeld reuters

De Iraakse familiewet uit 1959 geldt als een van de liberaalste in het Midden-Oosten, maar daar komt binnenkort waarschijnlijk een eind aan. De sjiitische meerderheid in de regering heeft een nieuwe wet goedgekeurd, gebaseerd op sjiitische geschriften uit de achtste eeuw. Daarin staat dat minderjarige meisjes mogen huwen. Iraakse vrouwenactivisten voeren nu actie tegen de 'legalisering van pedofilie'.

Vrouwen hebben de goedkeuring van hun vader of grootvader nodig voor hun huwelijkspartner, en toestemming van hun man om de deur uit te gaan, zo bepaalt het wetsvoorstel voor een nieuwe Iraakse familiewet. Bovendien wordt vastgesteld dat de man recht heeft op seks, en dat zijn vrouw niet kan weigeren. Daarnaast regelt de wet hoe de polygame man zijn nachten moet verdelen over zijn vrouwen. En ze stelt vast dat een man die scheidt geen alimentatie hoeft te betalen als zijn vrouw te jong of te oud is - en windt er geen doekjes om: als er geen penetratie is, dan geen geld.

"Een meisje van negen kwam naar een van onze bijeenkomsten", vertelt Hanaa Edwar. Vanuit de Iraakse hoofdstad Bagdad leidt ze de organisatie Al-Amal ('hoop' in het Arabisch), die zich inzet voor de ontwikkeling van de Irakezen. "Ze is nog zo jong dat ze elke dag buiten ravot met haar vriendinnetjes, waarna haar moeder moet wassen. Ze vertelde dat ze nog veel te jong is om te trouwen."

Hoge Raad
De nieuwe wet, die overigens alleen van toepassing is op sjiieten, is een aantasting van de waardigheid en de rechten van meisjes en vrouwen, vindt Hanaa Edwar. "Ze kijken naar jonge kinderen voor seks. Laat onze kinderen met rust!"

De initiatiefnemer van de controversiële wet is de minister van justitie. Nu hij de steun heeft van 21 van de 29 ministers, is het de beurt aan het parlement. Als de wet wordt goedgekeurd, komt er een sjiitische Hoge Raad die vanuit de heilige stad Najaf de lokale tribunalen zal aansturen. Die krijgen de bevoegdheid om juridische familiekwesties op te lossen, waarmee de sjiitische geestelijkheid het Iraakse rechts-systeem ondermijnt.

Nu al vinden veel kindhuwelijken plaats, zegt Edwar. Die worden in het geheim gesloten door de imam. Ze weet dat veel tienjarigen zo illegaal trouwen, en dat vaak al snel een scheiding volgt.

Van onderwijs is na zo'n huwelijk geen sprake meer, en daarom vreest Edwar voor een toename van het analfabetisme. Nu al kan de helft van de meisjes op het Iraakse platteland lezen noch schrijven.

Seksueel plezier
"Legalisering van pedofilie", noemt Yanar Mohammed het wetsvoorstel. Mohammed voert met haar Organisatie voor de Vrijheid van Vrouwen in Irak actie tegen de wet. "Het draait allemaal om het seksuele plezier van de man, en om zijn seksuele rechten."

Want behalve de verlaging van de huwelijksleeftijd van achttien naar negen jaar, zijn er tal van bepalingen die de plichten van de vrouw vastleggen (zie kader). "De vrouw is een lichaam om van te genieten. Nergens wordt melding gemaakt van een overeenkomst uit liefde", stelt Mohammed vast.

Beide activisten hebben de afgelopen periode in Bagdad tegen de wet geprotesteerd. Mohammed is verheugd dat ook veel mannen zich ertegen hebben uitgespro- ken. "Deze wet was tweeduizend jaar geleden misschien acceptabel", meent Yanar Mohammed. Ze zegt, verwijzend naar sjiitische politici die het steunen: "Maar de mannen in dure pakken die zeggen namens God te spreken, vragen niet naar onze mening."

Solidariteit
De hoogste sjiitische geestelijkheid in Najaf, geschrokken van het verzet, heeft zich van het voorstel gedistantieerd. Maar omdat sjiieten in de meerderheid zijn in Irak en de regering beheersen, wordt het naar verwachting toch aangenomen.

Hanaa Edwar noemt buitenlandse solidariteit daarom van het grootste belang. Dat de Verenigde Naties om intrekking van het voorstel hebben gevraagd, omdat het in strijd is met Cedaw, de VN-conventie voor vrouwenrechten die Irak geratificeerd heeft, vindt ze een goed begin.

"Het wordt een zware strijd, want het gaat om de mentaliteit van Iraakse mannen. Die gebruiken religie en stammenwetten om ons hun wil op te leggen."

Legale uithuwelijking van kinderen
Met het legaliseren van kindhuwelijken volgt Irak een regionale trend: in buurlanden Saoedi-Arabië en Iran kunnen meisjes op zeer jonge leeftijd legaal uitgehuwelijkt worden. Daarnaast komen kindhuwelijken voor in islamitisch Noord-Afrika. Uit cijfers van Unicef blijkt bijvoorbeeld dat meisjes in Niger en Tsjaad vaker jong trouwen dan in islamitische landen in Azië. Zo trouwt 36 procent van de meisjes in Niger al voor hun vijftiende, terwijl dat in Afghanistan 'slechts' 15 procent is.

In de praktijk worden de meeste jonge meisjes uitgehuwelijkt in het overwegend hindoeïstische India: een op de vijf meisjes trouwt in het miljardenland op minderjarige leeftijd. Officieel mag het niet, toch doet de Indiase overheid er weinig tegen.

Wat opvalt aan de cijfers van Unicef is dat nationale wetgeving weinig effect heeft op het aantal kindbruiden. Zo is jong uithuwelijken in Bangladesh verboden, terwijl een derde van de vijftienjarige meisjes getrouwd is. Dat is veel meer dan de 10 procent in Jemen, waar jeugdig trouwen wél kan volgens de wet. In Jemen en Saoedi-Arabië geldt geen leeftijdsminimum voor bruiden: meisjes van vijf en zes trouwen daar legaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden