Irak-resolutie / Rusland en Frankrijk tevreden overstag

Acht weken hebben de Verenigde Staten onderhandeld met de andere lidstaten in de Veiligheidsraad over de Irak-resolutie. Met name Frankrijk en Rusland -beide met vetorecht- lagen lang dwars, maar tellen nu hun diplomatieke zegeningen. Op de achtergrond tellen vooral de niet-geringe zakelijke belangen in Irak.

Frankrijk

PARIJS - Frankrijk is tevreden. Het gezag van de VN bewaren en voorkomen dat de VS automatisch naar de wapenen kunnen grijpen zodra blijkt dat Irak de resoluties schendt, luidde de opdracht waarmee Franse diplomaten de afgelopen weken aan het werk zijn geweest. En die opdracht had succes.

Het belangrijkste is dat de Veiligheidsraad zich straks zal buigen over de bevindingen van de wapeninspecteurs, voordat de Amerikanen op basis van hun eigen interpretatie tot de aanval kunnen overgaan. Of Irak een resolutie schendt is een vraag die de VN en niet de VS zullen beantwoorden. Daarmee is het VN-gezag bevestigd en een moment van pauze ingebouwd tussen de constatering van een schending en de VS-aanval.

Daarnaast is op Frans initiatief een wijziging aangebracht in het protocol voor de verhoren van Irakese wapenexperts. De VN-inspecteurs ter plaatse zullen van geval tot geval kunnen beslissen of die vanwege hun veiligheid in het buitenland moeten worden verhoord.

President Chirac heeft zich persoonlijk sterk gemaakt voor de unanieme aanvaarding van de resolutie, om latere verschillen van inzicht bij voorbaat uit te sluiten. Zijn wens om 'daadkracht ten aanzien van Irak gecombineerd te zien met eenheid in de VN' lijkt vooralsnog vervuld, al zullen de Amerikanen niet verplicht zijn een volgende resolutie af te wachten indien de Veiligheidsraad een schending constateert. Maar Chirac noemt het 'nuttig' als Bush eerst zou luisteren naar de Veiligheidsraad, alvorens aan te vallen.

In de communiqués van het Elysée was weer sprake van een 'positieve dynamiek tussen Parijs en Washington', nadat president Chirac al in een vroeg stadium de vloer had aangeveegd met Bush' notie van een preventieve oorlog.

Maar ook met Moskou, eveneens tegenspartelend, was de samenwerking 'excellent' geweest. Chirac en Poetin hebben donderdagavond nog met elkaar gebeld.

Net als in de aanloop naar de Golfoorlog, toen de Franse (en Russische) onderhandelaars als laatsten Bagdad verlieten, weet Frankrijk zich op deze manier in de rol te dringen van laatste hoeder van de vrede, terwijl er net als toen geen wezenlijke twijfel bestaat dat het land zich in het geval van een aanval achter de VS zal scharen. Net als in 1990 zijn het handelsbelangen die Frankrijk nopen om Saddam niet onnodig voor het hoofd te stoten. Kernenergie, wapens en olie zijn de drie inspiratiebronnen voor het Franse beleid inzake Irak, al heeft president Chirac recentelijk wel gezegd dat het regime van Saddam 'een probleem' is voor de internationale gemeenschap.

De kerncentrale Osirak, ten zuidoosten van Bagdad, noemde Saddam bij de opening in 1975 'de eerste concrete stap op weg naar een Arabisch atoomwapen'. De centrale is met Frans geld en Franse techniek gebouwd (en na de vernietiging door Israël in 1981 herbouwd), evenals het vliegveld van Bagdad en enkele stuwdammen in Irak. In de oorlog tegen Iran (1980-1988) maakte Saddam gebruik van door Frankrijk geleverde Exocet-raketten om de Iranese olievelden op het Kharg-eiland te vernietigen. Het Franse Total was de enige buitenlandse oliemaatschappij die in 1972 niet door Saddam genationaliseerd werd, en na afloop van de Golfoorlog was het de eerste maatschappij (samen met Elf) die weer concessies kreeg voor de exploitatie van de velden bij Nar Umr, indien het embargo tegen Irak zou worden opgeheven.

Terwijl president Chirac gisteren vanuit Parijs een oproep deed aan Saddam om de laatste kans om de vrede te bewaren te grijpen, maakten in Bagdad de vertegenwoordigers van meer dan tachtig Franse bedrijven zich op voor het slotweekend van de Handelsbeurs van Bagdad. Hoewel Chirac niet meer over Saddam zal spreken als een 'vriend en bondgenoot', zoals in 1986, blijft de relatie tussen Frankrijk en Irak een bijzondere. Zowel de linkse oppositie in de Assemblée als het Front National van Jean-Marie Le Pen, vinden de door Frankrijk aangebrachte wijzigingen in de resolutie niet ver genoeg gaan en eisen dat Frankrijk zijn vetorecht in de Veiligheidsraad gebruikt om een oorlog te voorkomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden