opinie

Irak, Libië, Afghanistan, beter laten we zulke landen gewoon met rust

Afghaanse veiligheidstroepen inspecteren de chaos na een aanslag op het departement van financiën in Jalalabad.Beeld EPA

In Irak, Libië en Afghanistan is westerse bemoeienis geen succes geweest. Stop ermee, betoogt Teun van Dongen, analist (inter)nationale veiligheid en terrorisme.

Het grote doel van de westerse bemoeienis in Afghanistan in de afgelopen zeventien jaar was het versterken van het staatsgezag, waardoor het land niet langer een vrijplaats voor terroristen zou zijn. Echter, Kaboel werd de afgelopen weken door bloedige aanslagen getroffen en afgelopen weekend moesten Afghaanse troepen bij Jalalabad urenlang strijd leveren tegen Islamitische Staat (IS). 

De veiligheidssituatie in Afghanistan is dus nog altijd problematisch, en het is bepaald niet het enige land waar westerse pogingen tot stabilisering hebben gefaald. Ook in Libië en Irak heeft westers ingrijpen vooral chaos veroorzaakt.

Maar hoe zit het dan met de val van het kalifaat van de Islamitische Staat? Mede door de luchtsteun van westerse mogendheden is Islamitische Staat zijn territorium vrijwel volledig kwijtgeraakt. Is dat dan het bewijs dat de militaire aanpak wel degelijk kan werken?

Het is zeker waar dat IS grote territoriale en personele verliezen heeft geleden, maar er is eerder sprake van een strategische terugtocht dan van een nederlaag. De overgebleven IS-strijders hebben zich teruggetrokken in de bergen en de woestijn, vanwaaruit ze, soms onder een andere naam, guerrilla-acties uitvoeren en bloedige aanslagen plegen.

Bovendien kunnen ze hierbij nog steeds profiteren van de politieke situatie in de regio. De groep werpt zich immers op als beschermer van de soennitische bevolking tegen het regime van Assad, de sjiitische regering van Irak en de aanvallen vanuit het Westen.

Geen hulp

Diezelfde bevolking heeft toegezien hoe haar steden door het Westen in puin zijn geschoten en krijgt geen hulp van haar regeringen bij de wederopbouw. Integendeel, de repressie van Assad gaat onverminderd door, terwijl in Irak het leger en de aan Iran gelieerde sjiitische milities mensenrechtenschendingen tegen soennieten begaan.

Het is dus lang niet uitgesloten dat de soennitische bevolking in de regio zich straks weer schaart achter IS of een gewapende beweging die zegt voor de soennitische belangen op te komen.

Een ander probleem is het gegeven dat andere takken van Islamitische Staat mogelijk profiteren van de val van het Kalifaat. Sommige IS-strijders proberen namelijk het strijdtoneel te ontvluchten om zich aan te sluiten bij IS-afdelingen en -bondgenoten in andere landen. Zo'n tachtig buitenlandse strijders zouden vanuit Syrië en Irak naar de Filippijnen zijn getrokken om daar de gelederen van de Abu Sayyaf-beweging te versterken. In Afghanistan zijn inmiddels Franssprekende IS-strijders gesignaleerd.

Haat

En dan is er nog Al-Qaida. De organisatie van Ayman al-Zawahiri werd afgeschreven na de stormachtige opkomst van IS, maar heeft de afgelopen jaren garen gesponnen bij de militaire campagne tegen hun voormalige bondgenoten in Syrië en Irak. Terwijl IS de klappen opving en alle aandacht naar zich toetrok, heeft Al-Qaida in de luwte zijn lokale afdelingen in onder meer Libië, Syrië en Jemen kunnen uitbouwen.

Het militair ingrijpen tegen IS lijkt oppervlakkig beschouwd een succes, maar past naadloos in een reeks militaire interventies die geen enkel probleem hebben opgelost. Militair optreden in de islamitische wereld voedt de haat tegen het Westen en vormt in die zin de brandstof die jihadistische bewegingen draaiende houdt, niet alleen in de regio, maar ook in het Westen.

Daarnaast blijken organisaties als Al-Qaida en Islamitische Staat keer op keer in staat om zich aan te passen aan de situaties die als gevolg van militaire interventies ontstaan.

Bombardementen en stabiliseringsmissies helpen ons dus niet verder. We kunnen er maar beter gewoon van afzien.

Vandaag schreef Trouw-columnist Rob de Wijk ook over het falen van interventies in onder meer Irak en Afghanistan.
Lees hier zijn column. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden