Irak is en blijft een nachtmerrie

analyse | Situatie in Syrië laat zien waartoe Isis-regime in staat is

Als Rakka, in buurland Syrië, een voorbode is voor wat Mosoel te wachten staat, dan kunnen de inwoners van de tweede stad van Irak rekenen op een leven vol hardhandig afgedwongen verboden. Muziek en dans mogen er niet, diefstal wordt bestraft met amputatie van de hand (in het openbaar), rokers krijgen stokslagen, voor vrouwen zonder hoofddoek is dat nog de minste straf.

Rakka gaat al ruim een jaar gebukt onder het bewind van de zeer gewelddadige djihadgroep Isis, die vecht voor een islamitische staat in Irak en Syrië. Op Twitter en YouTube doet de groep uitbundig kond van wat er gebeurt met degenen die denken dat het wel meevalt als ze het met de regels niet zo nauw nemen.

'Erger dan Al-Kaida', is de omschrijving die in westerse media wordt gebruikt om Isis te typeren, alhoewel de groep wel zijn wortels heeft in die organisatie. In 2004 onder de naam Islamitische Staat in Irak (Isi) opgericht als Al-Kaida's afdeling in Irak, breidde de beweging in 2011 zijn naam en strijdtoneel uit tot Islamitische Staat in Irak en Syrië (Isis). Veel van de naar schatting 12.000 strijders komen uit het buitenland.

"Erger dan wij", concludeerde eerder dit jaar ook Al-Kaida zelf. Al-Kaida-leider Ajman al-Zawahiri besloot alle banden met Isis te verbreken, omdat het optreden van deze 'dochterorganisatie' zelfs hem te gortig werd. Niet zozeer als het ging om het aanpakken van de 'officiële vijand' - de Amerikanen c.q. het Westen, het Iraakse dan wel het Syrische leger -, maar wel waar het het optreden betrof tegen medemoslims die in Isis-ogen geen 'ware' moslims zijn. Al-Kaida vreesde dat dergelijke slachtpartijen het regime van de Syrische president Assad slechts zouden versterken. Het zag onlangs die vrees bewaarheid. Mede door de steeds fellere strijd tussen oppositiegroepen onderling kreeg het Syrische leger begin mei de kans de stad Homs te heroveren, "de hoofdstad van de Syrische revolutie".

De hier en daar uitgesproken hoop dat dit ook het einde van Isis zou inluiden, is voorlopig ijdel gebleken. Grote steden in Irak als Falloedja en Ramadi in de aan Syrië grenzende provincie Al-Anbar zijn al maanden in handen van Isis en lokale bondgenoten. De afgelopen dagen gingen ze ook in noordelijker provincies in het offensief, waar Isis-strijders onder meer Samarra en Mosoel aanvielen.

Mankracht komt deze keer niet alleen (of vooral) vanuit het buitenland, maar wordt ook geleverd door boze Iraakse soennieten. Niet iedereen ziet Isis als een meedogenloos terreurnetwerk, of misschien beter: het wordt door sommigen als een noodzakelijk terreurnetwerk gezien. Zij zien de beweging als een groep die het opneemt voor de soennitische minderheid in het land, die zich sinds de verdrijving van Saddam Hoessein door de Amerikanen in 2003 als tweederangsburger behandeld voelt.

Met de verovering van Mosoel is de terreurorganisatie hard op weg haar concept van een djihadstaat over de grenzen heen te realiseren. Verslaggever Jacob Siegel van de Amerikaanse nieuwssite The Daily Beast hoopt dat het een pyrrusoverwinning is. "De prijs van de overwinning kan zijn dat Isis nu met een grote schietschijf op de rug loopt." Dit kan het moment zijn waarop regionale en internationale machten besluiten te interveniëren, schrijft hij, en hij heeft dan met name het oog op de VS.

Zou het? Barack Obama zei eerder dit jaar dat Isis wat het hem betreft puur een kwestie is van het Midden-Oosten. Jammer maar helaas voor de mensen daar, maar voor het Westen vormt het extremisme van Isis geen gevaar. Die analyse kan - onder meer door de recente aanslag in Brussel - inmiddels danig worden betwijfeld, maar dan nog ligt een nieuwe Amerikaanse interventie in Irak niet voor de hand. Het resultaat van het eerdere ingrijpen is immers de nachtmerrie die Irak nu is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden