Iraanse laat haren liever wapperen

Turkse meisjes tonen zich solidair tegen gedwongen hijab op de Facebookpagina van My Stealthy FreedomBeeld TRBEELD

De facebookpagina voor Iraanse vrouwen die hun hoofddoek afdoen is een succes, de oprichtster een beroemdheid.

Toen Air France in april weer op Teheran ging vliegen, eiste het personeel een weigeroptie, vanwege de gedwongen hoofddoek daar. En voordat president Rohani in januari Parijs bezocht, kreeg hij vragen van journalisten over Iraanse vrouwen die ervan af willen. Al die aandacht is te danken aan de Iraanse Masih Alinejad (39) die in 2014 met haar facebookpagina My Stealthy Freedom een beweging voor vrouwenrechten begon.

'Mijn Stiekeme Vrijheid' toont de afkeer van talloze landgenotes tegen de gedwongen hidjab, ofwel de bedekkende kleding inclusief hoofddoek: zij poseren met hun haar vrij in de wind en de zon. Na ruim twee jaar en heel veel publiciteit is haar pagina de miljoen likes gepasseerd, een zeer hoog aantal voor zo'n initiatief.

Ook in de echte wereld is journaliste Alinejad prominent aanwezig. Eerder dit jaar sprak zij op de jaarlijkse vrouwentop van The New York Times, met groten als Christine Lagarde en Meryl Streep. Ze stond voor 3000 facebook-werknemers en gaf interviews aan talloze media.


(tekst loopt door onder de afbeelding)

Initiatiefneemster Masih AlinejadBeeld TRBEELD
'Zelfs op de oncologie afdeling moest ik mijn hoofd nog bedekken' geplaatst op de Facebookpagina My Stealthy FreedomBeeld TRBEELD

Risico
Het Iraanse regime kan niet om het verzet tegen de hoofddoek heen. In een smaadcampagne werd Alinejad een afvallige en een hoer genoemd. Er kwam een pro-hidjab en anti-Stealthy Freedom-website. Bij de roddels horen dat Alinejad in Londen zou zijn verkracht, voor de ogen van haar zoontje. "En ik zou voor de CIA en MI5 werken", zegt zij telefonisch vanuit Washington DC, waar ze werkt voor de Voice of America en een wekelijkse show heeft.

"Maar feitelijk is mijn rol klein. Ik faciliteer slechts. De Iraniërs maken de inhoud. Je kunt zelf zien hoe dapper al die vrouwen zijn." Zij riskeren boete of celstraf. Wie bang is, trekt haar bijdrage soms in of poseert onherkenbaar. Tientallen vrouwen die autorijden zonder hoofddoek zijn opgepakt. Recent werd de 'moraalpolitie' die on-islamitisch gedrag bestraft met 7000 agenten in burger uitgebreid, "Het betekent dat gewone controle niet meer voldoende is. En het is voor het regime belangrijk om angst te blijven creëren."

Het verwijt dat 'het buitenland' achter het verzet tegen de hidjab zou zitten, snijdt geen hout. "Ik ben geen westerse vrouw. Ik ben Iraans en opgegroeid in een religieuze familie, ik ben een kind van de islamitische revolutie (1979 red.). Iedereen in mijn familie draagt een hoofddoek, hoe kan ik ooit tegen hen zijn?" Zoals in elk interview benadrukt Alinejad ook nu dat Stealthy Freedom niet tegen de hidjab is. "Nee! Wij zijn tegen de gedwóngen hidjab." Vandaar ook die lieve steunfoto van twee Turkse meisjes: degene mét hoofddoek kust haar vriendin zonder. De boodschap: zonder hidjab ben je geen verdorven vrouw die naar de hel gaat.

Een jong meisje, dat besloot zich als jongen te kleden om maar geen hidjab te hoeven dragen. Geplaats op de Facebookpagina van My Stealthy FreedomBeeld TRBEELD

Belangrijk debat
Met de miljoen likes is Alinejad 'heel blij'. Wat begon als een lolletje is nu een wapen tegen censuur, concludeert zij. "Nooit kunnen vrouwen in Iran zichzelf zien zoals ze zijn op staats-tv. Nu kan dat wel, en hoor je hun echte stemmen. Ik doe het niet voor mezelf, ik doe het voor de Iraniërs." Zij is vooral tevreden dat haar pagina en website zoveel vrouwen sterker hebben gemaakt. "Voor het eerst was er een conferentie van imams over de 'gedwongen hidjab'. Dat komt door ons. Het is in Iran een belangrijk debat geworden, terwijl het voorheen onbespreekbaar was."

Er zijn ook buitenlanders die bijdrages leveren. "Soms twintig, soms dertig procent van het geheel. Maar alles wat je ziet, speelt zich in Iran af." Toen de minister van buitenlandse zaken beweerde dat de groeiende groep toeristes die Iran bezoekt het oké vindt dat ook zij de hidjab moeten dragen, riep Alinejad niet-moslims op zich bij de strijd aan te sluiten. Via #SeeYouInIranWithoutHijab en op Stealthy Freedom kunnen toeristes nu hun ei kwijt. "De verplichting voor vrouwen om haren en lichaam te bedekken komt niet uit de Iraanse cultuur voort, maar uit de vrouwenhaat van de Islamitische Republiek."

De journaliste is tijdens het interview op weg naar de studio in Washington. Ze geeft vrouwen in Iran tips over filmen, waarna ze hun eigen mini-documentaires maken, en zendt die vanuit de VS uit. Want dat is wat My Stealthy Freedom haar persoonlijk heeft gekost: zolang de mullahs aan de macht zijn, kan Alinejad niet meer naar Iran terug.

Mannen poseren met bedekt hoofd
De laatste actie van My Stealthy Freedom is dat Iraanse mannen poseren met de hoofddoek van vriendin of vrouw op. Het regime van mullahs propageert dat de eer van een man afhangt van hoe zijn echtgenote haar haar bedekt. Vrouwen zonder hoofddoek zijn bedorven voedsel en gaan naar de hel, luidt de overheidsboodschap in propagandafilmpjes. Sommige imams preken dat door hoofddoekloze vrouwen rivieren droogvallen, zoals gebeurde in Isfahan.

Daar gaan mannen nu tegenin onder de noemer #MenInHijab. "Mijn eer en het haar van mijn vrouw hebben niets met elkaar te maken", schrijft een Iraniër, die demonstratief een hoofddoek draagt. "Mijn moeder werd gedwongen zich in de ergste hitte van de provincie Khuzestan helemaal te bedekken. Zij heeft de vrijheid nooit meer gekend", stelt een ander, die haar chador bewaart en soms aantrekt om zich zijn moeder en haar lijden te blijven herinneren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden