Iraanse kiezers zien door de vele bomen het bos niet meer

reportage | Stemmen in Iran is zo eenvoudig nog niet. Want het is lastig stemmen met zoveel kandidaten die vrijwel niemand kent. Sociale media bieden enig houvast. De meeste Iraniërs lopen daarom niet warm voor de verkiezingen. 'Het is kiezen tussen slecht en superslecht.'

CAROLIEN OMIDI

Het is druk in de school waar een verkiezingsbijeenkomst van de conservatieven plaatsvindt. Leider Gholam Ali Haddad-Adel houdt er een toespraak. Een paar vrouwen in chadors knikken instemmend, terwijl ze de conservatieve kieslijst als een trofee in hun handen houden.

Eén van hen is Zahra Aslani (38, docent natuurkunde). "We stemmen op de kandidaten op deze lijst omdat het parlement overwegend conservatief moet blijven", zegt ze. "Anders zullen de waarden van de islamitische revolutie compleet worden verkwanseld aan het Westen. Daar is de regering van president Rohani al hard mee bezig."

Ook degenen die zich ver van politiek bezighouden, kunnen niet om de verkiezingen heen. De stad hangt vol posters van kandidaten die strijden voor een zetel in het parlement. Slechts een week hebben ze om zichzelf aan te prijzen bij het publiek. Dat is goed voor de enkelen die toch al bekendheid genieten, maar de onbekenden blijven onbekend.

"Ik ga niet stemmen, want ik heb geen flauw idee op wie", zegt de 25-jarige boekhouder Arsalan Kheirian, die voor een muur vol verkiezingsposters staat. "Ik ken die kandidaten helemaal niet. Je moet tenminste weten in welke hoek je iemand moet plaatsen. Hervormingsgezind, gematigd of conservatief. Dat valt al niet mee."

Het is een veelgehoorde klacht. Veel kandidaten zijn ook niet in een hokje te plaatsen. En het is vrijwel onmogelijk gedetailleerde informatie over hen te krijgen. Op hun pamfletten staat vaak niet meer dan een foto en een naam en soms een beroep. Met 6220 kandidaten voor de parlementsverkiezingen zien Iraanse burgers door de bomen het bos niet meer.

Analisten schatten dat slechts 10 procent van de kandidaten als hervormingsgezind of gematigd bestempeld kan worden. Dit dankzij de ultra-conservatieve Raad van Hoeders, die alle kandidaten moet goedkeuren, en die duizenden hervormingsgezinden en gematigden heeft gediskwalificeerd.

De hervormingsgezinden maken zich dan ook geen illusies. Ze praten wel over het aanpakken van economische problemen en werkloosheid, maar een gedetailleerd verkiezingsprogramma hebben ze niet. Ze willen simpelweg voorkomen dat de conservatieven opnieuw een meerderheid zullen vormen in het parlement. De dominantie van conservatieve parlementsleden heeft er immers keer op keer voor gezorgd dat de plannen van Rohani's gematigde ministers niet konden worden uitgevoerd.

Maar er is hoop, zegt de hervormingsgezinde Mohammed Khatami. Khatami was president van het land in de periode 1997-2005. Hij schoot de Iraanse kiezer deze week te hulp bij het maken van een keuze. Niet via de reguliere media, want die hebben Khatami in de ban gedaan vanwege diens steun aan oppositieleiders Moesawi en Karoebi, die nog altijd onder huisarrest staan. De oud-president zocht zijn heil bij YouTube. In een filmpje riep hij het Iraanse volk op te stemmen op de 'Lijst van Hoop', de coalitie van gematigden en hervormingsgezinden onder leiding van Mohammed Reza Aref, die vice-president was onder Khatami en in 2013 ook een gooi naar het presidentschap deed . "We moeten allemaal naar de stembus gaan om te stemmen voor een beter Iran", zei Khatami.

Voor de verkiezing van de Vergadering van Experts, die ook morgen plaatsvindt, adviseerde Khatami om op de 'gematigde lijst' van president Rohani en oud-president Rafsanjani te stemmen. De Vergadering van Experts is het machtige orgaan dat de geestelijk leider kiest en controleert.

De straten mogen dan vol hangen met posters, verder gebeurt daar weinig. Campagne is vooral binnenshuis gevoerd, en via sociale media. Een uitzondering is het initiatief van de hervormingsgezinde leider Aref, die dinsdag een rit met de metro maakte naar de bazaar en met medepassagiers en het winkelend publiek sprak.

Veel enthousiasme heerst er niet onder de kiezers. Dat blijkt ook uit de woorden van de werkloze Nazanin Bahmanzad (37): "Ik ga stemmen omdat ik de conservatieven geen makkelijke overwinning gun. Ik zou willen dat ik kon kiezen voor een open maatschappij zonder censuur en met veel persoonlijke vrijheden. Maar wat ik wil, krijg ik toch niet. Eigenlijk heb ik de keuze tussen slecht en superslecht. Dan kies ik maar voor slecht."

undefined

Iraniërs beslissen op het laatste moment

In de stad Teheran strijden zo'n 1000 kandidaten om 30 zetels in het 290 zetels tellende parlement. 9,4 procent van de kandidaten is vrouw. Totaal zo'n 50 miljoen Iraanse burgers hebben stemrecht. Je mag stemmen wanneer je 18 jaar of ouder bent. Bij de presidentsverkiezingen van 2013 was de opkomst 72,77 procent maar het is lastig voorspellingen te doen over de komende opkomst. Het zit immers een beetje in de Iraanse volksaard om pas heel laat te beslissen of men iets doet of niet. Dat geldt ook voor al dan niet stemmen en zo ja, op wie. Niet zelden bespreken Iraanse kiezers in het stemlokaal nog even met de andere aanwezigen op wie ze nu het best hun stem kunnen uitbrengen.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden