Iraakse kerken lopen leeg door aanslagen

De positie van christenen in Irak wordt steeds benarder. Religie en politiek, maar ook afgunst steken achter de aanslagen op kerken, mishandelingen en berovingen. De dreigende islamisering kan leiden tot een grote vluchtelingenstroom.

Twee kerken in de Noord-Iraakse stad Mosoel zijn dinsdag vernield. Indringers verdreven de kerkgangers, beschadigden de gebouwen en staken ze in brand. Christenen wijken massaal uit naar het buitenland.

De aanslagen in Mosoel, woonplaats van een flinke christelijke minderheid, zijn de zoveelste in een serie. Dinsdag vielen er geen gewonden, in augustus kwamen bij aanslagen met autobommen twaalf mensen om en raakten vijftig mensen gewond. Aan het begin van de vastenmaand ramadan gingen in Bagdad bij vijf kerken bommen af.

Christelijke leiders beklaagden zich erover dat vrouwen voor het eerst gedwongen werden gehoofddoekt de straat op te gaan, moslima of niet.

Goede scholen, ziekenhuizen, wees-en bejaardenhuizen: de caritas in de grote steden drijft op christenen. Toch worden winkels leeggeroofd, hier en daar christenen vermoord. De mishandelingen, berovingen en andere misdrijven hebben niet alleen een religieuze lading, maar ook een politieke - christenen zouden heulen met de Amerikaanse 'kruisvaarders' - en een psychologische: afgunst jegens de beter bemiddelde christenen.

Bijna vier procent van de Irakezen is christen. Een serie krantenkoppen van dit jaar levert een verwarrend beeld op: 'Christenen trekken massaal weg', een maand later keren ze terug, om weer een maand nadien 'ernstig bedreigd' te worden. Feit is dat na de eerste economische boycot in 1991 veel christenen met wat geld, vertrokken zijn. En de uittocht houdt aan.

Volgens een Iraakse minister, zelf christen, hebben tienduizenden christenen het land verlaten. Het 'nieuwe' Irak is weliswaar officieel islamitisch, maar volgens de minister is daarbinnen óók plaats voor haar geloofsgenoten. Anderen baart de nieuwe Grondwet wel zorgen: de islam heet er 'bron voor wetgeving', en regels die tegen de islam indruisen 'zijn niet toegestaan'. Dat wijst volgens critici op het aanstaande invoeren van de sjaria, en een 'regelrechte ramp voor de religieuze vrijheid' (Matthias Kopp in HerDe nieuwe Chaldeeuwse partriarch, Emmanuel III, is enthousiast over de Grondwet, maar van kansels hebben pastores openlijk gewaarschuwd voor de dreigende islamisering.

De Nijmeegse hoogleraar Oosters christendom H. Teule is niet optimistisch. Hij waarschuwt de Europese asielinstanties voor 'relatief grote aantallen christelijke Iraki's', schrijft hij in het tijdschrift Pokrof.

Teule bezocht onlangs Syrië; in de hoofdstad Damascus alleen al zitten 10 000 christenen, van wie sommigen terug willen naar Irak; anderen rekenen op een lang verblijf in ballingschap. Volgens Amerikaanse schattingen is elke tiende christen het land uitgevlucht.

Patriarch Emmanuel III vroeg zich na eerdere aanslagen af: ,,Waarom zouden we vertrekken? We moeten hier blijven.” De aanslagen waren zeker niet gepleegd door Irakezen, want 'Iraakse moslims zullen hun christelijke broeders nooit aanvallen'.

Die sussende taal begrijpt Teule wel: de patriarch ,,wil de toekomst van de christenen niet in gevaar brengen door anti-islamitische uitspraken”. Maar Teule denkt dat de patriarch ongeruste christenen niet van hun emigratieplannen afbrengt. Hij verwacht een ,,stroom emigranten, afgaand op het grote aantal verzoeken om doopbewijzen en andere kerkelijke docu-gers menten die parochiepriesters in Irak te verwerken krijgen”.

De situatie in Irak zelf is niet hoopgevend. De Britse geestelijke Andrew White, werkzaam in een kerk in Bagdad, meldt in een nieuwsbrief van de anglicaanse kerk dat fundamentalistische moslims folders onder kerkgan-advertentie in Bagdad en Mosoel verspreiden: bekeer je of draag de gevolgen.

Een non die een school leidt, vertelt hoe er in de buurt folders worden verspreid die islamitische kinderen oproepen van school te gaan, omdat ze er tot het christendom bekeerd worden.

De klassen worden leger - doordat moslims gehoor geven aan de oproep, en christenen al in Syrië zitten.

Gematigde moslimleiders manen tot rust en respect, maar veel christenen durven al niet meer ter kerke te gaan.

Paus Johannes Paulus II zei gisteren in Rome te bidden voor de getroffenen van de aanslagen in Mosoel. Hij hoopt dat de Irakezen 'eindelijk een tijd van verzoening en vrede' tegemoet gaan.

De Nederlandse Raad van Kerken heeft de lidkerken opgeroepen tijdens het kerstfeest te bidden voor 'vrede in Irak en het Midden-Oosten'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden