Iraakse grondwet lijkt het te hebben gehaald

(Novum/AP) - Het referendum in Irak over de nieuwe grondwet zaterdag is zonder veel geweld of problemen verlopen. De opkomst bedroeg 61 procent en was vooral in de door sjiieten bewoonde steden hoog. Volgens een lid van de kiesraad, dat niet bij naam genoemd wilde worden, heeft de grondwet het waarschijnlijk gehaald. Ook de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Condoleezza Rice zei zondag dat de grondwet waarschijnlijk door de Iraakse bevolking is goedgekeurd. De eerste uitslagen worden pas zondagavond verwacht.

In de door geweld geplaagde provincie Anbar, waar de meerderheid van de bevolking soenniet is, ging uit angst voor aanslagen vrijwel niemand naar de stembus.

Voorspellingen dat de dag van het referendum extreem gewelddadig en bloedig zou verlopen, werden gelukkig niet bewaarheid. Het was zelfs een van de rustigste en vreedzaamste dagen van de laatste maanden, waarin honderden burgers en militairen in Irak de dood vonden bij aanslagen. 'Slechts' vijf van de twaalfhonderd stembureaus in Bagdad waren doelwit van aanslagen, waarbij zeven kiezers gewond raakten. De rust was deels het gevolg van de verregaande veiligheidsmaatregelen die de Iraakse regering in samenwerking met de Amerikaanse autoriteiten had ingesteld. Stembureaus waren versterkt met betonblokken en prikkeldraad en werden verspreid over het land bewaakt door duizenden militairen. Amerikaanse militairen reden met Humvees en pantserwagens door de straten van Bagdad, bedacht op terroristische acties, en op de daken rond stembureaus lagen scherpschutters en soldaten met zware machinegeweren. Het was zaterdag bovendien voor alle Irakezen verboden auto te rijden om te voorkomen dat er zelfmoordaanslagen met auto's zouden worden gepleegd.

In veel steden en dorpen waren de rijen bij de stembureaus lang. Alleen in de steden in de nog altijd zeer onrustige provincie Anbar bleven de mensen in hun huizen, terwijl Amerikaanse en Iraakse militairen zoals iedere dag slag leverden met opstandelingen. In andere door soennieten bewoonde gebieden in Midden-Irak, waar de verkiezingen van januari nog massaal werden geboycot, kwamen echter veel mensen naar de stembus. De verwachting is dat de meeste soennieten tegen de grondwet hebben gestemd uit vrees dat het document zal leiden tot een verdeling van Irak in twee machtige semi-autonome staatjes met oliebronnen voor de Koerden in het noorden en voor de sjiieten in het zuiden, en een geïsoleerd gebied voor de soennieten in het midden en westen van het land, met een zwakke centrale regering in Bagdad.

In de Koerdische wijken van Mosul was de stemming echter heel anders. "Deze grondwet geeft de Koerden eindelijk hun verloren rechten terug", zei de huisvrouw Bahar Saleh na ja te hebben gezegd in het referendum. Ook in het door sjiieten bewoonde zuiden van Irak gingen Irakezen enthousiast naar de stembus. Na het advies van de hoogste sjiitische geestelijke in het land, grootayatollah Ali al-Sistani, om massaal op te komen en de grondwet goed te keuren is er geen twijfel meer dat de absolute meerderheid van de sjiieten voor het document heeft gestemd. Daarmee is vrijwel zeker dat ook een meerderheid van de Irakezen nationaal met de grondwet heeft ingestemd.

De Iraakse regering heeft echter de regel opgesteld dat als in drie provincies een tweederde meerderheid tegen de grondwet is, hij terug naar de tekentafel moet. Aangezien de soennieten in vier provincies de meerderheid van de bevolking uitmaken, was de kans groot dat de grondwet het niet zou halen. Om dat te voorkomen heeft de regering de soennieten beloofd dat het in december te kiezen parlement amendementen op de grondwet mag indienen. Dit bracht de grootste soennitische partij, de Iraakse Islamitische Partij, er afgelopen week toe haar weerstand tegen het document te staken en haar achterban op te roepen voor te stemmen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden