Iraakse elite vlucht naar Jordanië

In het koffiehuis Belat al-Rasjid in het oude centrum van Amman speurt dokter Sabah al-Jas de advertenties na op werk.

Op tafel ligt naast het kopje Turkse koffie een plastic map met zijn cv en diploma’s en die van zijn vrouw, die gynaecologe is. Na overleg met zijn echtgenote glipte de 44-jarige arts begin dit jaar weg uit Bagdad zonder het verder aan iemand te vertellen. Hij vond de situatie te gevaarlijk geworden.

„We zijn niet ontvoerd of bedreigd, maar diverse mensen in mijn omgeving wel”, zegt hij. Hij somt een rijtje op. Een goede vriend, een buurman, een collega, anderen die hij niet persoonlijk kent. Sommigen overleefden het, anderen niet. Zelf nam Al-Jas al maandenlang voorzorgsmaatregelen om uit handen van ontvoerders te blijven. Hij hield praktijk op onbekende uren. De patiënten moesten maar afwachten wanneer hij kwam. Hij stopte op wisselende tijden, maar nooit later dan tegen tweeën en aan het eind van de middag ging ook steevast de deur van zijn huis op slot. Onleefbaar vonden hij en zijn vrouw, die vanwege haar beroep ook een potentieel doelwit is, die situatie. Zodra het schooljaar erop zit laat hij ook zijn vrouw en drie kinderen overkomen. „Natuurlijk is ons vertrek een braindrain voor ons land en dat is triest. Maar wat moeten we anders?”

Wetenschappers, chirurgen, gynaecologen, ingenieurs, er is in de Jordaanse hoofdstad Amman een scala aan Iraakse professionals te vinden. Voor de oorlog begon verbleven er ruim 300.000 Irakezen in de regio, nu wordt dat aantal op een miljoen geschat. Het merendeel van hen woont in Jordanië.

Duizenden Irakezen werden de afgelopen drie jaar het slachtoffer van ontvoeringen en ander geweld in Irak. Volgens het Iraakse ministerie van onderwijs werden sinds 2003 ongeveer 90 professoren en leraren aan universiteiten vermoord. En de afgelopen maanden alleen al stierven ruim 300 onderwijzers een gewelddadige dood.

Politieonderzoek naar deze terreur is er niet of nauwelijks. In een aantal gevallen is zelfs duidelijk dat de politie de hand heeft in de ontvoeringen. Sommige Irakezen zien het geweld tegen professionals als een bewuste campagne door tegenstanders van de nieuwe autoriteiten om de wederopbouw van het land te saboteren.

Ondanks hun opleiding en werkervaring is het niet eenvoudig meer voor Irakezen om in Jordanië werk te vinden. De immigratiewetten zijn strenger geworden. Visa langer dan voor een paar dagen zijn moeilijk te krijgen behalve voor wie een bedrag van 110.000 euro op de bank zet, een forse investering pleegt of werkgelegenheid verschaft. Wie zijn visum laat verlopen staat een boete van 1,65 euro per dag te wachten. De mogelijkheden voor legaal werk zijn beperkt. Veel Irakezen vinden illegaal emplooi tegen een salaris dat aanzienlijk lager ligt dan dat van hun Jordaanse collega’s. „Veiligheid is belangrijker dan geld,” zegt Al-Jas. Hij is eventueel van plan een deel van zijn bezittingen te verkopen en op basis van de borgsom op de bank een verblijfsvergunning aan te vragen.

Ook de 45-jarige Nathir (uit veiligheidsoverwegingen wordt alleen haar voornaam gebruikt), die chemisch ingenieur is, woont in Amman. De eerstkomende tien jaar wil ze niet terug naar Bagdad. „Ik zie er binnen die termijn geen toekomst,” zegt ze. De rest van haar familie die ondergedoken zit in Bagdad overweegt eveneens weg te gaan.

In februari van dit jaar ontvingen ze een onheilspellend telefoontje. De beller beweerde van het ministerie van binnenlandse zaken te zijn en wilde weten hoe het ging met de familie. Op de vraag wat dat te betekenen had, luidde het omineuze antwoord: we zullen jullie bezoeken en dan zullen jullie wel merken wat het betekent. Haar familie verliet het huis zodra het licht werd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden