Reportage

Iraakse christenen vieren een Kerstmis van hoop en vrees

Christenen eerder dit jaar tijdens een paasdienst in Qaraqosh, waaruit IS in 2016 verdreven werd. Beeld Getty Images
Christenen eerder dit jaar tijdens een paasdienst in Qaraqosh, waaruit IS in 2016 verdreven werd.Beeld Getty Images

Iraakse christenen keren eindelijk terug naar hun zwaarbeschadigde steden, nadat die heroverd werden op strijders van Islamitische Staat. Duizenden vieren zo voor het eerst in drie jaar Kerstmis thuis.

"We hebben hoop. En dat betekent veel, want voor de terugkeer hadden we die niet." Zuster Maria Theresa heeft weer bijna 440 scholieren onder haar hoede, in de Syrisch-katholieke school in Qaraqosh. Hun ouders keerden onlangs terug, een jaar nadat de Iraakse Nineveh-vlakte, geboortegrond van veel Iraakse christenen, werd heroverd op de islamitische terreurgroep IS.

Hoewel het zaterdag is, is het druk op school. Er zijn extra lessen en activiteiten, om achterstanden in te halen en kinderen de trauma's van IS en ontheemd zijn te helpen verwerken. Haar leerlingen zijn vooral blij, zegt het schoolhoofd: "Ze hebben nu een huis, daarvoor woonde het hele gezin in één kamer."

En al die vernielingen en het puin in de stad, raakt dat hen niet? "Ze zitten er niet mee. Het wordt wel herbouwd, zeggen ze. Belangrijker is dat ze weer met vriendjes zijn, en bij hun herinneringen."

Mosul en Qaraqosh Beeld Trouw
Mosul en QaraqoshBeeld Trouw

Optimisme

Dat optimisme is ook zichtbaar in de stad, waar winkels, theehuizen en restaurants hun deuren weer geopend hebben, onderin gebouwen die verder nog uitgebrand en kapot zijn. De verfindustrie doet goede zaken, want naast kapotte en uitgebrande gebouwen staan vers geverfde woningen in rood- en geeltinten.

Vóór de verovering door IS had Qaraqosh zo'n 40.000 inwoners - de meeste christelijk - van wie de helft de afgelopen drie jaar naar het Westen emigreerde. Van de rest is zo'n 90 procent teruggekeerd, zegt vader George Jahola, die de Kerkelijke hoge raad voor reconstructie leidt. Burgers vonden tijdens de IS-bezetting onderdak in de naburige autonome Koerdische regio, die een christelijke minderheid kent. Na terugkeer hielden de meeste mannen hun baan daar aan - zij zijn alleen het weekeinde thuis.

De priester klaagt dat de Iraakse regering niet helpt bij de wederopbouw in Qaraqosh. "Zelfs overheidsgebouwen zijn nog niet eens gerepareerd", snuift hij. Regionale politici zeggen dat in het Iraakse overheidsbudget voor 2018 veel te weinig geld is gereserveerd voor wederopbouw. De één miljoen dollar die tot nu toe in Qaraqosh besteed is, kwam van burgers zelf, en van buitenlandse kerken en organisaties, waaronder Nederlandse. In totaal is 65 miljoen nodig, heeft de raad berekend.

Christelijke militie

Samen met de bewoners begon de reparatie van beschadigde huizen. De vernielde en uitgebrande moeten wachten. Ook kerken, die zonder uitzondering hun toren missen en leeggeroofd zijn, hebben geen prioriteit, al vragen bewoners daar wel om. In de winter voldoen ijskoude en kapotte kerken niet meer voor de mis, en voor de Kerst moet er in ieder geval één opgeknapt zijn.

Hoewel de Iraakse regering IS verslagen heeft verklaard, blijft veiligheid een belangrijke zorg voor de christenen op de Nineve-vlakte. Daarom heeft Qaraqosh een eigen christelijke militie, de Nineve Volkseenheden (NPU), die onderdeel is van het Iraakse leger. De sjiitische Hashed-milities die de provincie beveiligen, beheren controleposten buiten de stad. Maar de angst is niet weg: velen vrezen de soennieten in de omliggende dorpen, die de IS-overheersing steunden. "IS is weg, maar hun ideologie vormt nog een grote uitdaging", zegt vader George.

In een poging de onderlinge samenhang te versterken, hebben inwoners van Qaraqosh besloten de naam van hun stad te veranderen in 'Baghdeda', de christelijke naam die ze vóór de Ottomanen had. Volgens vader George is het voor de identiteit van de Iraakse christenen belangrijk dat hun stad geen Turkse naam heeft. Hij heeft het voornemen al in praktijk gebracht door 'Baghdeda' toe te voegen aan de naam van zijn Raad voor de reconstructie.

Het beleid is om de stad christelijk te houden. Moslims worden geweerd. "We hebben al zo'n klein gebied, dat mag niet in gebruik komen van niet-christenen", zegt vader George. "Dit eigen land geeft onze mensen juist hun identiteit, en hun veiligheid."

Vluchtelingen

Bij de val van Saddam Hoessein in 2003 telde Irak zo'n 1,5 miljoen christenen. Vanwege de burgeroorlog in Bagdad, de opkomst van Al-Qaida en de bezetting door IS van grote delen van het land, waaronder ook de voornamelijk christelijke Nineve-vlakte, vluchtten honderdduizenden christenen het land uit. Naar Libanon en Jordanië, maar vooral ook naar het Westen. Het aantal christenen in Irak ligt nu volgens de meest pessimistische schattingen rond de 250.000, van wie de grote meerderheid in het noorden en met name de Koerdische Regio woont.

Lees ook: In West-Mosul is van wederopbouw nog geen sprake (augustus 2017)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden