Iraaks vluchtelingenkamp stroomt vol

Syrische Koerden massaal grens over Ook naar Syrië gevluchte Irakezen keren nu terug naar Irak

Per dag kwamen er vorige week dertienhonderd Syrische vluchtelingen binnen in het Domizkamp. "De vijfhonderd extra tenten die we hadden waren binnen tien dagen vol", zegt Fatima Eldiasty, die voor de vluchtelingenorganisatie UNHCR de scepter zwaait over het kamp in Iraaks Koerdistan. Er wonen nu 23.000 vluchtelingen.

De Egyptische Eldiasty houdt kantoor in een bouwkeet die opmerkelijk schoon is, gezien de modder in het kamp. Lange rijen tenten worden afgewisseld door zelfgebouwde huisjes van betonblokken. Tussenliggende wegen zijn door de regen bijna onbegaanbaar. Buiten de tenten staan modderige schoenen, overal hangt was te drogen.

Zes maanden geleden was hier nog nauwelijks iets. In maart werden vluchtelingen uit Syrië nog thuis opgevangen door landgenoten die hier sinds 2005 onderdak vonden. Het kamp ging in april open. "Toen ik hier in augustus kwam, waren er tweeduizend mensen", vertelt Eldiasty. Het aanvankelijke plan was een kamp voor vijfduizend mensen, maar er wordt al gewerkt aan extra opvang voor nog eens tweeduizend gezinnen. En buiten de hekken staan bovendien duizenden tenten in zogenoemde transit-gebieden.

De grote stroom Syrische vluchtelingen kwam de laatste weken op gang. "Ik denk dat het de winter is", zegt Eldiasty. Waar de kou normaal mensen afschrikt om op de vlucht te slaan, trok juist het vooruitzicht op onderdak, opvang, voedselcoupons, kachels en dekens veel Syriërs uit de gebombardeerde steden, meent ze.

Plaatselijke journalisten melden echter dat vluchtelingen door mensensmokkelaars gelokt zijn met verhalen over een huis, werk en geld. De prijs voor de tocht ging van 50 dollar omhoog naar zo'n duizend dollar. Eldiasty sluit dat niet uit, maar wijst ook op het effect van verhalen over de goede opvang in het Domizkamp, dat met z'n stroom, riolen en scholen beter georganiseerd is dan andere kampen in Irak en de buurlanden. Irak telt momenteel drie kampen waar in totaal ruim 65.000 Syrische vluchtelingen wonen. Turkije vangt een kleine 140.000 Syriërs op, Jordanië 105.000 en Libanon 116.000.

"We hoorden dat het hier goed was", vertelt Mohammed Sjarif, die aan de rand van een modderweg in het noodkamp schoenen, laarzen en telefoonkaarten verkoopt. Hij ontvluchtte de strijd in Aleppo. "Je kunt beter hier zijn dan gedood worden", zegt hij. Ook Mohammed Abdoe Najar, die een telefoonkaart komt kopen, had goede verhalen gehoord over het kamp. "Ik wilde bij de Koerden zijn", zegt hij. In het kamp zitten Syrische Koerden, onder meer uit Aleppo en Damascus.

Veel kampbewoners werken in het naburige Duhok. Daar zijn ze 'een negatieve invloed op de werkgelegenheid', zegt gouverneur Tamar Fattah van de handelsstad. "Onze mensen raken banen kwijt, omdat ze 400 dollar per maand eisen. De Syriërs doen het werk namelijk voor 350." Het betreft werk in de bouw, bij benzinestations en in de horeca.

Sommigen vonden onderdak bij familie of kennissen, maar volgens de gouverneur blijven de meesten toch in het Domizkamp, waar ze gratis onderdak hebben en allerlei hulp krijgen. De vluchtelingen krijgen in Iraaks Koerdistan een verblijfsvergunning voor zes maanden, en ze mogen werken. Buiten Duhok lijken ze vooral banen over te nemen van gastarbeiders uit Azië.

Dit jaar kostte de opvang de Iraakse staatskist al tien miljard dollar, en het vooruitzicht is dat de vluchtelingen voorlopig nog wel blijven. Gouverneur Fattah zucht. "We hopen maar dat de situatie in Syrië snel verbetert."

'Je kunt beter hier zijn dan gedood worden'
Niet alleen Syriërs vluchten de Iraakse grens over, ook Irakezen die na de val van Saddam hun toevlucht zochten in Syrië.

De Iraakse overheid laat ze mondjesmaat de grens over en registreert hen zorgvuldig, uit angst voor Saddam-getrouwen en radicale moslimactivisten.

Begin december waren zo'n 58.000 Irakezen teruggekeerd, plus 6000 per vliegtuig. Ze vestigen zich vooral in Bagdad, waar de overheid aan elk gezin vier miljoen dinar (2600 euro) geeft en mensen hun werk terug kunnen krijgen als ze zich binnen een maand melden.

Een deel van de teruggekeerde Irakezen stak opnieuw de grens naar Syrië over om documenten te halen, eigendommen te verkopen of de maandelijkse vergoeding van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, daar te innen.

De VN-vluchtelingenorganisatie meldt dat de situatie van de terugkeerders in Irak 'fragiel' is, enerzijds door 'onduidelijkheid over werk, inkomen en toegang tot eigendommen', en anderzijds door 'de onzekere politieke en veiligheidssituatie'.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden