Ira-voetvolk heeft leiding in houdgreep

Het Ierse republikeinse leger Ira lijkt ten prooi aan de waanzin, nu in Noord-Ierland de kans op vrede voor het grijpen ligt, een eervolle vrede voor alle partijen.

De weigering van de terreurbeweging om - tegen alle afspraken in - ook maar één kogel of gram springstof in te leveren bij de ontwapeningscommissie is de grootste bedreiging voor het Goede-Vrijdagakkkoord van april '98 tot nu toe.

De Noord-Ierse protestants-katholieke regering staat, na net tien weken, op instorten. Londen heeft het bestuur van de provincie moeten overnemen. Men is weer terug bij af. Te hopen is dat de wapens blijven zwijgen, zoals sinds het Ira-bestand in '97 - los van de bloedige aanslag in Omagh, door het dissidente Real Ira.

Juist het republikeinse kamp spint het meest garen bij het Goede-Vrijdagakkoord. Sinn Fein, de politieke arm van het Ira, is een gerespecteerde, machtige factor geworden, en zit in de regering. Van structurele achterstelling van katholieken is geen sprake meer. Vrijwel alle gevangen Ira-terroristen zijn op vrije voeten. Over een jaar of tien zal de verhouding protestanten-katholieken - nu nog 60-40 - ongeveer fifty-fifty zijn. De Ierse republiek ontfermt zich - hoewel het de territoriale aanspraken heeft laten vallen - economisch steeds meer over het noorden.

Het is puur bedrog dat het Ira voor 100 procent vasthoudt aan een wapenarsenaal genoeg voor twee infanteriebataljons, en aan een vooraad semtex voldoende om half Londen op te blazen. In november stond het vredesproces al op knappen. 'Eerst een regering, dan pas wapens inleveren', zeiden de republikeinen, tot misnoegen van de protestanten. Op de valreep wist de Amerikaanse bemiddelaar George Mitchell de partijen achter een akkoord te krijgen: toch eerst de regering, en even daarna zou het Ira met minimaal symbolische wapenoverdracht beginnen.

David Trimble kon slechts met de grootste moeite zijn morrende achterban achter zijn concessie krijgen. Hij garandeerde dat hij in februari zou aftreden als het Ira dan nog niet met ontwapening was begonnen. Van de republikeinse belofte is geen spat terecht gekomen. De Britse minister voor Noord-Ierland, Peter Mandelson, rept over 'verraad' van het Ira. Sinn Fein-leider Gerry Adams noemt hem een handlanger van de unionisten. Alarmfase drie, kortom.

Adams, naar verluidt evenals zijn rechterhand Martin McGuinness ook lid van Ira's army council, is kennelijk de greep kwijt op 'zijn' Ira dat 'principieel' vasthoudt aan de 22ste mei, waarop volgens de letter van het akkoord de ontwapening moet zijn voltooid. Wie vertrouwt het Ira nog? Als het dán wel kan, waarom dan nu niet een symbolisch gebaar?

Het lijkt alsof in het Ira het 'voetvolk' op het platteland van South Armagh of Tyrone, in opstand is gekomen tegen de stadse leiding. Zoals een voormalige Ira-gevangene het gevoel aan de republikeinse basis verwoordt in The Observer: ,,We schonken onze leiders het staakt-het-vuren, we schonken ze hun prachtige banen in Stormont, hun mooie auto's, hun buitenlandse reisjes en hun internationale bewieroking. Maar we geven hun niet ook nog eens onze wapens.''

Vandaag vergaderen in Belfast de Ulster Unionisten van Trimble, die zijn nek zo ver heeft uitgestoken (evenals als Gerry Adams trouwens). Daar bepalen ze het lot van Noord-Ierlands allereerste First Minister. Als hij aftreedt, sleurt hij het gehele kabinet mee, protestanten en katholieken. En, bijna onvermijdelijk, ook Sinn Fein-leider Adams.

Met zijn 'no surrender'-mantra heeft het Ira drie doelen bereikt. Het vredesproces in duigen, de hardliners in eigen gelederen tevredengesteld, evenals de rabiate republikeinenhater, dominee Ian Paisley. 'No surrender', is immers ook diens lijfspreuk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden