Inzet waterkanon is niet langer taboe

Ferme taal premier Cameron duidt op doorbreken van een traditie van 180 jaar 'soft' optreden

De rellen in Londen en andere steden hebben ervoor gezorgd dat de Britten hun 'softe' traditie van relbestrijding nog eens onder de loupe nemen.

"In Engeland handhaven wij de orde niet met waterkanonnen, maar met behulp van gemeenschapszin." Met deze uitspraak legde begin deze week de Britse minister van binnenlandse zaken, Theresa May, uit waarom de politie zich zo terughoudend had opgesteld. Terwijl jongeren plunderend door de straten trokken, keken de bobby's toe. Ze hadden opdracht de zaak te bedwingen door zoveel mogelijk boosdoeners te identificeren en later te arresteren, aldus politieofficieren in de krant The Times.

Woedend over het gebrek aan politieoptreden eisten de media en mensen op straat drastischer maatregelen, variërend van de door May gewraakte waterkanonnen tot en met het instellen van een avondklok en het inzetten van het leger. De dinsdag van vakantie teruggekeerde premier David Cameron speelde erop in. Hij trok alle verloven in, beloofde heel veel meer blauw op straat en een robuust optreden van de politie.

"Een verloren zaak", voorspelde Chris Wells (25), die bij een ingenieursbedrijf werkt. "Ik denk niet dat het veel uitmaakt of er meer politieagenten op de been zijn. Het gaat er om dat ze op het juiste moment op de juiste plek moeten zijn. En deze groepen duiken dan weer hier en dan weer daar op. Ze houden elkaar via Twitter en andere sociale media op de hoogte en organiseren en hergroeperen zich vliegensvlug. Ze zijn de politie altijd een stap voor."

Gisteren verklaarde Cameron het waterkanon niet langer taboe. Zijn politieke overlevingsinstinct zal hebben bijgedragen aan zijn ferme taal. Zijn vroege voorganger Edward Heath moest in 1974 het veld ruimen na de opstand van de mijnwerkers. Labourpremier James Callaghan ging ten onder in de 'winter van onvrede' in 1979. En Tony Blair was er van overtuigd dat hij de herverkiezingen zou verliezen na de protesten over de benzineprijzen.

Aan de waterkanonnentaal van Cameron kleefde een klein probleem: Engeland heeft er geen. "Er zijn er zes in Noord-Ierland", aldus een expert relbestrijding. "Maar daar is het marsseizoen. En ze zullen ze niet graag uit handen geven."

De Londense bobby moet het van oudsher doen met een wapenstok, handboeien en desnoods pepperspray. Traangas, de avondklok en het leger inzetten hebben de Britten in Noord-Ierland wel aangewend, maar liever niet in eigen huis. De Londense vice-hoofdcommissaris waarschuwde dan ook tegen een doorbreken van die 180 jaar oude traditie van politieoptreden. Dat zou, zo klonk het argument, de indruk wekken dat de politie de zaak niet onder controle had en met 'Ierse toestanden' kampte. Een inwoner van Clapham, van Noord-Ierse origine, verwoordde het simpel: "In Belfast hadden ze geen moment getwijfeld en meteen het waterkanon ingezet. Daar hadden ze ook gewoon met rubber kogels geschoten. Maar ja: op het mainland mag dat niet. Belachelijk."

Vertrouwen in politie heeft al flink wat deuken opgelopen
De rellen komen op een moment dat het vertrouwen in de politie toch al ernstig is aangetast. De Londense hoofdcommissaris en zijn adjunct sneuvelden in de Murdoch-affaire. Ze hadden te zeer tegen de mediagigant aangeschurkt. Ook had de politie informatie aan de media verkocht.

Daarnaast lopen er tal van onderzoeken naar politiegeweld. Het doodschieten van Mark Duggan vorige week donderdag is misschien slechts een willekeurige aanleiding voor geweldsuitbarsting, maar in ieder geval meer dan een incident. Het zal geen toeval zijn dat Tottenham in de statistieken op de vierde plaatst staat op de Londense ranglijst van kinderarmoe. Voor jongeren daar, met name die uit de zwarte minderheid, is politie-intimidatie eerder praktijk dan uitzondering.

De Londense bobby rest één troost: de plunderaars hadden het niet op de politie gemunt. Geen politiestation is in vlammen opgegaan of was zelfs mikpunt van de jongeren. Die leken slechts oog te hebben voor de etalages en winkels vol aantrekkelijke waren.

De cellen zitten intussen overvol, met tegen de 800 arrestanten. Het toegepaste snelrecht is niet zo snel dat het uitkomst brengt. Deskundigen waarschuwen nu al dat honderden minderjarigen celstraf opleggen veel druk legt op het gevangeniswezen, en met name op de overbevolkte jeugdgevangenissen, waar het bendeleven bloeit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden