Inwoners Zuid-Afrika betalen hoge prijs voor corruptie bij energiebedrijf

Elektriciteitsmasten bij het Lethabo Thermal Power Station vlakbij Sasolburg in de provincie Vrijstaat. Beeld REUTERS

Elektriciteit wordt in Zuid-Afrika fors duurder. Corrupte leiders stopten het stroombedrijf vol met schulden.

Als het aan staatsenergiebedrijf Eskom ligt, stijgt de prijs van elektriciteit in Zuid-Afrika de komende drie jaar jaarlijks met maar liefst 15 procent. Dat blijkt uit een uitgelekt voorstel van het energiebedrijf aan het Zuid-Afrikaanse ministerie van financiën en de gemeenten in het land. De opbrengsten moeten de schulden van het elektriciteitsbedrijf onder controle brengen. Eskom balanceert al tijden op de rand van de afgrond en dreigt de toch al fragiele Zuid-Afrikaanse overheidsfinanciën het ravijn in te storten.

Eskom wilde het uitgelekte percentage gisteren niet bevestigen, omdat dit nog kan worden gewijzigd op basis van de wensen van het ministerie van financiën. "Maar elektriciteit is al lang veel te goedkoop in Zuid-Afrika", gaf Eskom-woordvoerder Khulu Phasiwe toe. "Dat is geen geheim. Het tarief moet worden aangepast om de stroomvoorziening in het land weer rendabel te maken."

Corruptie

Eskom noteerde over vorig jaar een verlies van omgerekend 135 miljoen euro. De totale schuld van Eskom, dat 90 procent van alle stroom in Zuid-Afrika levert, is zo'n 23 miljard euro. Het staatsenergiebedrijf was onder ex-president Jacob Zuma berucht om zijn corruptie. Het speelde een belangrijke rol in het systeem van staatsinkapseling, waarbij de zakenfamilie Gupta via haar banden met Zuma lucratieve overheidsaanbestedingen kreeg toegespeeld, die vaak nadelig uitpakten voor de betrokken staatsbedrijven. Bij Eskom ging het bijvoorbeeld om te dure contracten met de steenkolenmijnen van de Gupta-familie.

Begin dit jaar verving Zuma's opvolger Cyril Ramaphosa de volledige top van het energiebedrijf. Er zijn inmiddels elf strafzaken geopend tegen voormalige topbestuurders. Ook lijdt het staatsbedrijf onder veelvuldige personeelsstakingen en sabotage van zijn netwerk, onder meer als gevolg van diefstal van koperen leidingen. Bovendien was de bestuurlijke chaos enorm. Eskom versleet de afgelopen tien jaar tien directeuren en drie raden van bestuur.

Eskom kondigde recent aan de komende vijf jaar 7000 banen te willen schrappen. Het staatsenergiebedrijf denkt er verder over na om bedrijfsonderdelen die niet tot zijn kernactiviteiten behoren, af te stoten.

Prijsverhoging

Maar kostenbesparing alleen is niet genoeg, er zal ook extra geld binnen moeten komen. Met een vorig jaar juist afnemende stroomconsumptie lijkt een prijsverhoging de enige mogelijkheid. Maar voor het verlangde economisch herstel in Zuid-Afrika is duurdere stroom problematisch. Econoom Mark Schüssler stelt op de financiële website Moneyweb dat een prijsverhoging van 15 procent over drie jaar betekent dat een vol procentpunt bij de binnenlandse inflatie opgeteld kan worden.

Daardoor zal de toch al magere koopkracht van Zuid-Afrikanen, die ook worden geplaagd door een verhoging van de btw en snel stijgende benzineprijzen als gevolg van een zwakke wisselkoers van de munt, nog verder teruglopen. Vanwege dit inflatie-effect zal de centrale bank minder snel geneigd zijn de rente te verlagen. Lenen blijft in dat geval duur in Zuid-Afrika, waardoor er weinig extra kapitaal beschikbaar komt om de economie uit het huidige dal te trekken.

Zuid-Afrika kampt al jaren met economische problemen. De overheidsschulden zijn hoog opgelopen, de werkloosheid bedraagt volgens de officiële, vaak conservatieve cijfers 27 procent en de economie van het land groeide vorig jaar met slechts 1,3 procent, na een recessie daarvoor.

Lees ook:

Ontslag Zuid-Afrikaanse hoofd belastingen moet bevolking en investeerders geruststellen

President Ramaphosa van Zuid-Afrika wil zijn land bevrijden van wijdverbreide corruptie. Hij heeft Tom Moyane, hoofd van de belastingdienst, aan de kant gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden