Invoering statiegeld decimeert zwerfafval

Statiegeld kan zwerfafval met 90 procent verminderen. Beeld Phil Nijhuis

Statiegeld op blikjes en flesjes kan zwerfafval met 90 procent verminderen, blijkt uit een studie. Maar wat wil de politiek?

Ze had twee concrete vragen: wat zijn de kosten van het invoeren van statiegeld op kleine flesjes en blikjes en wat zijn de milieueffecten daarvan? De antwoorden heeft staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA, Infrastructuur en Milieu) nu binnen: het kost tussen de 10 en 110 miljoen euro, en het zorgt voor 70 tot 90 procent minder zwerfafval. Er zijn wel acht manieren om het te organiseren en elke manier heeft zijn eigen prijskaartje.

Zo staat het in heldere bewoordingen en overzichtelijke tabellen in een rapport dat adviesbureau CE Delft in opdracht van Dijksma heeft opgesteld. Maar of hiermee het langlopende statiegelddebat wordt beslecht, is de vraag.

Statiegeld was ooit bedoeld als middel om de kosten van flessen en potten laag te houden, omdat hergebruiken goedkoper was dan nieuwe maken. Doordat de techniek verder ontwikkelde, kantelde de zaak rond 1980: het maken van een nieuwe verpakking werd goedkoper dan een oude hergebruiken. Dat leidde tot een lobby om het statiegeld af te schaffen. Daar wilde Den Haag wel aan meewerken, mits de industrie zelf zou zorgen voor meer recycling en minder zwerfafval. Dat doel werd keer op keer niet gehaald, waarop toenmalig staatssecretaris Mansveld in 2014 besloot dat het statiegeld bleef bestaan.

Daarop presenteerde de verpakkingsindustrie een rapport van de Wageningen Universiteit dat concludeerde dat het systeem van statiegeld ‘te duur’ zou zijn. Dat rapport bleek echter betaald en gestuurd door de industrie zelf. Op dringend verzoek van een boze Tweede Kamer kwam er een nieuw onderzoek naar statiegeld. Dat is er nu, en het laat zich samenvatten als: méér statiegeld zorgt voor minder zwerfafval. Dat kost wat, maar dan heb je ook wat.

Het rapport, stellen de onderzoekers van CE Delft, is bedoeld als ‘input’ voor de ‘beleidsmatige afweging’. Met de informatie uit Delft in de hand moet de politiek nu bepalen wat ze wil. Van Dijksma valt als demissionair bewindspersoon geen voorstel te verwachten, haar opvolger krijgt dit dossier op zijn of haar bureau. Van de partijen die nu aan de formatietafel zitten is alleen de ChristenUnie een duidelijk voorstander van statiegeld. De VVD wil ervanaf, D66 en CDA zijn bereid het af te schaffen als er een goed alternatief is.

Volgens de verpakkingsindustrie zijn consumenten verantwoordelijk voor zwerfvuil en moet de regering producenten niet dwingen hun flesjes en blikjes terug te nemen. Als consumenten die vanwege het statiegeld wel inleveren, blijven er nog twee hardnekkige bronnen van zwerfvuil over: sigarettenpeuken en kauwgom.

Lees ook: Is het welles-nietes rond statiegeld nu voorbij?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden