Invloed van fans op sporters valt mee

Sportpsycholoog: Wanneer een team of individu goed getraind is, heeft het publiek minder effect op de prestaties

Velen schrijven de KNVB beker al toe aan Feyenoord, omdat de club de eindstrijd tegen FC Utrecht speelt in de eigen Kuip - net als de halve finale (3-1 winst op AZ). De Rotterdammers lijken eind april het thuisvoordeel te hebben. Anderhalve maand later is het mogelijk dat voetballers juist in een leeg EK-stadion spelen als de terreurdreiging in Frankrijk te groot wordt. Hoe belangrijk zijn fans eigenlijk bij het leveren van sportprestaties?

Sportpsycholoog Rens ter Weijde denkt dat het belang van fans meevalt. In zijn ogen willen supporters één ding: 'emotionele besmetting creëren', vrij vertaald: reuring veroorzaken. "Heeft de sporter alles goed op orde, dan zouden fans geen bepalende factor moeten zijn voor de prestatie."

Sportsocioloog Ramon Spaaij maakt duidelijk dat de invloed van fans op het thuisvoordeel marginaal is. "We denken dat de toeschouwers daarmee te maken hebben, maar er zijn weinig studies die het effect van toeschouwers meten." Er zijn meerdere indicatoren die zorgen voor een thuisvoordeel: de reistijd, scheidsrechterlijke beslissingen en bekendheid van de omgeving bijvoorbeeld. "Een directe link is er dus niet", stelt Spaaij.

Wat zou de invloed van supporters kunnen zijn? Ten eerste kunnen fans zorgen voor sociale steun. Zij hebben een positieve invloed op atleten, omdat die zich gesteund voelen. Hierdoor kunnen sporters meer zelfvertrouwen krijgen. Daar staat tegenover dat toeschouwers de druk kunnen vergroten op de atleet, die daar vervolgens onder kan bezwijken. Maar het is ook mogelijk dat de aanwezigheid van fans de prestaties nihil beïnvloedt.

Toch kan in de ogen van Ter Weijde een vol stadion motiverend of belemmerend werken op het leveren van een prestatie. "Volle stadions zorgen ervoor dat mensen die onder druk staan beter worden in taken waar ze goed in zijn en juist minder goed in de dingen waar ze creativiteit en denkvermogen voor nodig hebben", maakt de sportpsycholoog duidelijk. Hij relativeert die uitspraak gedeeltelijk. "Wanneer een team of individu goed getraind is, dan heeft het publiek minder effect op de prestaties."

Maakt het uit of er 3000 of 75.000 mensen in het stadion zitten? Ter Weijde is van mening dat de intensiteit waarmee supporters aanmoedigen belangrijker is dan de hoeveelheid toeschouwers in een stadion. "Hier kan je geen lineair verband in zien. Neem de fans van het Nederlands elftal. Zij brengen veel positieve energie met zich mee, ook als ze met veel minder zijn."

En is de prestatie van spelers anders in een volle Kuip dan in een leeg Stade de France? "Dat maakt echt helemaal niets uit. Al zou je denken van wel", zegt Spaaij. Ter Weijde denkt juist dat een leeg stadion niet motiverend werkt. "Fans creëren extra spanning, meer druk en zorgen ervoor dat het veel aantrekkelijker is om naar een wedstrijd te kijken."

Alleen bij NAC heeft supporter iets te zeggen

"Iedere supportersvereniging heeft zijn eigen mening en daar luistert het bestuur echt wel naar. Daadwerkelijk invloed op het technische aspect hebben supporters niet. Behalve bij NAC, maar dat is een uitzondering", stelt voorzitter Eric van Dorp van Supportersplatform Betaald Voetbal, een stichting waarbij supportersverenigingen van alle 38 profclubs zijn aangesloten. "Dat moet je als fan ook niet willen, want dan leid je de club vanuit de emotie. En daar is juist gezond verstand voor nodig."

Van Dorp noemt Renze de Vries (FC Groningen) en Dirk Scheringa (AZ) als voorbeeld. Zij werden als supporter onderdeel van het bestuur en raakten in financiële sores. "Scheringa heeft AZ kampioen gemaakt omdat hij geld had en gek was op die club. Maar als hij simpel nadacht, dan belegde hij niet in de voetballerij. De Vries deed enkele financiële transacties waar hij niets aan verdiende maar uiteindelijk wel juridisch voor is vervolgd."

Supporters denken op de korte termijn en beleidsbepalers hebben een meerjarenplan, meent Van Dorp. "De fan wil komende zondag winnen. Die is niet bezig met de jeugd, die over een jaar of tien kan debuteren. Wordt over een langere periode niet gewonnen, dan vindt de supporter daar iets van. Dat mag", zegt Van Dorp uit. "De club, de fan en het stadion zijn voor altijd. Bestuurders, spelers en trainers komen en gaan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden