Investeerder trekt stekker uit V&D: hoe een warenhuis in problemen kwam

Het Amsterdamse filiaal van Vroom en Dreesmann.Beeld ANP

De rechtbank in Amsterdam heeft warenhuisconcern V&D uitstel van betaling verleend. De investeerder is niet langer bereid de verliezen van het familiebedrijf te dekken. Er zijn twee bewindvoerders aangesteld, zo maakte het bedrijf vanochtend bekend. De winkels blijven voorlopig open.

De surseance betreft de hele groep, dus zowel de warenhuizen als de restaurants van La Place. Uit de mededeling blijkt dat de eigenaar van V&D, de Amerikaanse investeringsmaatschappij Sun Capital, de stekker uit het bedrijf heeft getrokken.

In een verklaring rept de directie van 'een aantal incidenten en onvoorziene omstandigheden, waaronder de 'Indian Summer' in november en december'. Daardoor haalde het familiebedrijf minder omzet en kwam het in geldproblemen. De investeerder bleek volgens de directie niet langer bereid bij te springen. "Op basis hiervan heeft de directie de conclusie moeten trekken, dat de onderneming niet meer aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen'', staat in de verklaring van de directie.

Alle vestigingen van V&D en La Place blijven in de komende periode open. Dat is volgens de directie van "belang voor de schuldeisers en van groot belang om voortzetting van het bedrijf of onderdelen daarvan zo kansrijk mogelijk te laten zijn''. Alleen de webshop wordt voorlopig gesloten.

"Het is een enorme teleurstelling dat we uitstel van betaling moesten aanvragen. We hopen onze medewerkers, klanten en leveranciers zo snel mogelijk duidelijkheid te kunnen bieden over de toekomst van V&D en La Place. Zo zullen wij samen met de bewindvoerders alle mogelijkheden voor de toekomst onderzoeken'', zegt topman John van der Ent in de verklaring.

Tumultueus jaar
V&D heeft een tumultueus jaar achter de rug. Begin dit jaar al begonnen de geldproblemen, als gevolg van grote verliezen in 2014. De verliezen zouden toen gemiddeld vier miljoen per maand bedragen. Dat is er kennelijk in deze feest- en kadomaand niet beter op geworden.

Banken en de Amerikaanse investeerder Sun Capital dreigden in het voorjaar geen leningen meer te verstrekken. Het bedrijf wilde de problemen oplossen door de lonen van het personeel en de huren van de panden drastisch te verlagen, maar verzeilde daarop in een maandenlang conflict met de vakbonden en de eigenaren van de winkels. Uiteindelijk leverde het personeel loon in en werden de huren van de meeste filialen verlaagd. Bij reorganisatie deze zomer raakten 400 medewerkers van de 5000 hun baan kwijt.

Het bedrijf kreeg deze zomer een kapitaalinjectie van 47 miljoen euro van de Britse investeerder Sun Capital. Ook kwam er in februari een nieuwe topman in dienst.

Vrouwen en voetbalsupporters
De Nederlandse vrouw stond centraal in de nieuwe plannen van de V&D. Het bedrijf moet weer een 'winkel van de stad' worden, waar de 'gewone' vrouw graag komt winkelen, zo vertelde topman John van der Ent op een persconferentie in mei. Om vrouwen van 35 tot 65 jaar te trekken, moest de collectie sneller vernieuwen en werden de huismerken uitgebreid met grotere maten en chiquere lijnen. Ook wilden Van der Ent voetbalfans bedienen, door van diverse clubs 'fanshops' in huis te halen. Lokale managers kregen meer vrijheid om in te spelen op gebeurtenissen, zoals bijvoorbeeld eten rondom het einde van het Suikerfeest.

Het succesrestaurant La Place van V&D zou ook een grotere rol moeten gaan spelen in de collectie. Zo zouden er borden, pannen en meer etenswaren van La Place verkocht moeten worden.

Gaten in reddingsplan
Maar er vielen in de loop van het jaar gaten in het reddingsplan voor V&D. Nog deze week diende bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden een zaak over de huur van het filiaal in Hengelo. De rechter bepaalde dat V&D de eigenaar niet de volledige huur hoeft te betalen, maar de korting mag toepassen die met andere verhuurders is overeengekomen. In eerste instantie had de verhuurder gelijk gekregen. Die kan nu nog in cassatie bij de Hoge Raad.

Eerder al deed Metroprop, eigenaar van V&D-panden in Heerlen, 's-Hertogenbosch en Sittard, niet meer mee aan het gezamenlijke akkoord over een tijdelijke huurverlaging. In totaal vier vastgoedeigenaren begonnen juridische procedures begonnen om de volledige huur te eisen.

Bij de loonoffers onderhandelde het bedrijf ook over een nieuwe CAO. Nieuw V&D-personeel valt nu onder dezelfde arbeidsvoorwaarden als personeel van goedkopere ketens als Wibra, Zeeman en Action. Personeel dat al langer in dienst was, behield de luxere CAO-variant.

Panden op toplocaties
Het meer dan honderd jaar oude familiebedrijf zit in veel steden op toplocaties. Vaak zijn die panden ook te ruim voor de bijna zestig winkels en werd er dit jaar gezocht naar tweede huurders.

Als V&D omvalt, neemt de leegstand in de steden waar een V&D-vestiging zit in één klap met 50 procent toe. Dat berekende onderzoeksbureau Locatus in februari dit jaar voor Trouw. Begin dit jaar stond in deze gemeenten gemiddeld 9,4 procent van de winkelruimte leeg. Als V&D verdwijnt, wordt dat 14,8 procent. Voor de kleinere gemeenten in Nederland, waar winkeliers het toch al zwaar hebben, een ramp.

De cijfers laten zien dat het door geldzorgen geplaagde warenhuis met zijn 63 vestigingen door zijn omvang een enorme stempel drukt op het Nederlandse winkelwezen. V&D bezet krap 350.000 vierkante meter winkelruimte van de bijna vijf miljoen vierkante meter in die V&D-gemeenten. Ook in omzet behoren zij tot de groten. Bij deze cijfers zijn de vierkante meters van La Place, de nog wel winstgevende restaurantketen van V&D, niet meegerekend.

In de grote steden zijn wel weer nieuwe gegadigden voor de panden. Maar in de kleinere steden is de leegstand al groot. Zo veel lege ruimte erbij gaat een groot probleem worden waar niet alleen de vastgoedeigenaar last van heeft, maar de hele stad.

Wie komt er op de tweede, derde, vierde verdieping?
"De panden van V&D zijn voor die gebieden te groot. De opbrengst per vierkante meter is al jaren te laag", zei Gerard Zandbergen van Locatus in februari in Trouw. "Ik kan me voorstellen dat voor de begane grond nog wel een huurder is te vinden, en ook nog wel voor de kelder en de eerste verdieping, maar de tweede, derde, vierde verdieping? Dat wordt onmogelijk. Gemeenten zullen vast moeten nadenken over al die ruimte die mogelijk vrij komt, midden in hun stadshart. Misschien moeten die bovenste etages omgebouwd worden tot woonruimte."

Bij een faillissement kan een curator de huurcontracten in de grote steden doorverkopen. Te denken valt aan een buitenlandse winkelketen, die via de soms monumentale en centraal gelegen panden makkelijk voet aan de grond krijgt in Nederland, zoals Ikea. De Zweden zijn in Duitsland bezig zich ook in stadscentra te vestigen, weet Zandbergen.

Of er vandaag sprake zal zijn van doorstartplannen, is nog niet duidelijk. Wellicht is er dan nog een toekomst denkbaar voor V&D's in de grotere winkelgebieden. De vraag is wie er zoveel slagkracht heeft.

Beeld ANP

De zwagers Vroom en Dreesmann

Met 62 vestigingen kent de keten in bijna elke (middel)grote stad wel een eigen warenhuis. Van de bijbehorende restaurants van La Place zijn er, inclusief kleinere broodjeszaken en cafés, zo'n 250 filialen.
Het winkelbedrijf werd in 1887 opgericht door de zwagers Willem Vroom en Anton Dreesmann. Zij openden samen een kleding- en stoffenwinkel aan de Amsterdamse Weesperstraat. Al snel volgden filialen in andere grote steden, die door familieleden werden gerund. In de jaren twintig en dertig, en later nogmaals in de jaren vijftig en zestig, stond het bedrijf bekend als echte trendsetter in mode. De winkelpanden werden door bekende architecten ontworpen.
In de jaren zeventig groeide V&D snel. Begin jaren tachtig vielen onder het concern ook kledingwinkels als Kreymborg, juweliers (Siebel), elektronicaketens (Kijkshop) en supermarkten Edah en Konmar. De warenhuisketen ging verder onder de naam Vendex International. In 1996 volgde een beursgang en de lappendeken aan bedrijven ging opgeknipt verder. Vendex fuseerde in 1999 met KBB, moederbedrijf van de Bijenkorf, HEMA en Praxis.
Acht jaar na de beursgang haalt de Amerikaanse investeringsmaatschappij KKR Vendex-KBB weer van de beurs. Eind 2005 wordt het vastgoed afgestoten aan een consortium onder leiding van IEF. In 2007 verkoopt Vendex-KBB (dan inmiddels Maxeda geheten) Hema aan Lion Capital. In 2010 gaat V&D naar nieuwe eigenaar Sun Capital.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden