Investeer in hersens in plaats van in beton

Het kabinet moet met betere herstelplannen komen. Met bouwen om te bouwen komen we niet uit de crisis.

De Eerste Kamer heeft de Crisis- en Herstelwet voorlopig even in de ijskamer gezet. De reden is dat zij moeite heeft met het gebrekkige democratische gehalte van de wet. Het zou echter goed zijn als de Eerste Kamer zich ook zou richten op het gebrekkige economische karakter van de wet. En dan gaat het niet om de schade aan planten en dieren, want daar is men in Den Haag even helemaal niet voor in. Nee, het gaat gewoon om het niet effectief investeren van overheidsmiddelen in de BV Nederland.

In de Crisis- en Herstelwet gaat het om onder meer de aanleg van nieuwe woningen. De vraag is of daar veel behoefte aan bestaat met 300.000 woningen die leeg staan nu we allemaal geen nieuwe hypotheek meer kunnen krijgen omdat de banken (terecht) orde op zaken aan het stellen zijn.

Met de woningnood blijkt het wel mee te vallen. Toen iedereen aan het bewegen was, was er continu een tekort. Maar het krediet is op en we hebben allemaal ineens gewoon een dak boven ons hoofd. Dus we kunnen wel even ’bouwen om het bouwen’, maar daarna hebben we gewoon lege gebouwen. Rare gedachte? Nee hoor: kijk naar de kantorenmarkt, meer dan 13,3 procent van het kantooroppervlak staat leeg. Hele bedrijventerreinen staan half leeg of zijn in verval.

Dan de aanleg van nieuwe wegen, ook een speerpunt van de wet. Het is februari 2010, transportondernemingen gaan failliet door een gebrek aan aanbod, en ook de werkloosheid is toegenomen. Dus het wegtransport- en het woon- werkverkeer zijn afgenomen. Dat zou moeten leiden tot meer doorstroming, maar gelukkig zijn er de werkzaamheden van Rijkswaterstaat om het fileniveau op peil te houden. Het achterstallige onderhoud en verbredingen zijn terecht, maar als straks de knelpunten zijn opgelost, zal het nog jaren duren voordat het verkeer zich weer op het oude peil bevindt – als dat al gebeurt gezien de vergrijzing en krimp van de bevolking.

Nieuwe wegen zijn niet nodig, we hebben immers de Betuwelijn nog. Ook zo’n wondertje van slim investeren van Verkeer en Waterstaat.

Moeten we dan nergens in investeren? Ja natuurlijk wel. Bijvoorbeeld in het productiemiddel onderwijs, of laten we zeggen: ’jeugd’. Het is veel beter om deer geld in te steken (gepaard gaande met een cultuurverandering onder de eeuwig zieke onderwijzers). Ook moeten we investeren in innovatie en dan niet in de sociale wetenschappen, maar vooral in de bètawetenschappen.

Investeer in duurzame energie zodat Nederland niet meer afhankelijk is van het roerige buitenland. Steek geld in de landbouw want de wereld schreeuwt om voedsel, en realiseer ruilverkavelingen en stel verouderde bedrijfspanden gratis beschikbaar voor starende ondernemers. Dat zijn de productiemiddelen die we nodig hebben. Dat is infrastructuur die we nodig hebben.

Zelfs investeren in erfgoed en natuur ten behoeve van recreatie en toerisme is rendabeler dan het aanleggen van het zoveelste Vinex-drama.

Het grote probleem van Nederland anno 2020 is dat dit land geen producerende samenleving meer is, maar een consumptieve. We moeten investeren in diensten en producten die mensen willen aanschaffen en kopen. Daar ontbreekt het aan. En we moeten investeren in bedrijven en productiemiddelen die bijdragen aan de ontwikkeling van deze diensten en producten.

Nederland kan zich wel spiegelen aan landen als China, maar moeten kijken naar de economische rendabiliteit van bouwprojecten. In China waar iedereen eerst nog een adequate woning moet hebben, gelden andere investeringseisen dan in Nederland.

Dit is de kans om de schaarse publieke middelen die er nog zijn in tijden van bezuinigingen goed in te zetten om te voorkomen dat het verval echt intreedt. Wij moeten investeren in zaken die ons echt economisch voordeel opleveren.

Dit zijn tijden dat het allemaal snel en stoer moet, zie het gebrek aan inspraak in de Crisis- en Herstelwet. Het valt te hopen dat burgers wat corrigerend optreden zodat de politieke stoerheid wordt vervangen door kwaliteit van denken over de economie der dingen.

Voor de duidelijkheid: het gebrek aan economische kennis dat de afgelopen jaren in het Haagse ten toon is gespreid ligt ten grondslag aan de huidige crisis.

In Den Haag hebben alle partijen van links tot rechts de crisis niet zien aankomen en vrolijk bijgedragen door het nationale serviesgoed te verkwanselen en te investeren in beton in plaats van hersens. En dan zouden ze nu kennelijk wel ineens weten hoe we eruit moeten komen. Het zou zeer gepast zijn als diezelfde partijen enige bescheidenheid laten zien, of beter nog: enige wijsheid demonstreren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden