Intuïtief computeren

Esabeth Swane leest de krant op de iPad. Haar man heeft liever de papieren versie. Foto: Jörgen Caris Beeld
Esabeth Swane leest de krant op de iPad. Haar man heeft liever de papieren versie. Foto: Jörgen Caris

Vanaf vandaag is Trouw ook te lezen op de iPad. En dat is niet alleen handig voor jongeren. Steeds meer ouderen zijn enthousiast over de kleine computer die doet wat je op het scherm aanwijst.

'Nee, u moet hier op klikken. Nee, hier op', instrueert een 11-jarig meisje toenmalig premier Wim Kok, in een inmiddels befaamde uitzending van 'De show van je leven' uit 1998. Kok pakt de muis op, om hem als een afstandsbediening voor de computer te gebruiken. "Nee, u moet 'm daar laten staan", corrigeert het meisje, waarna Kok verzucht dat de uitzending nachtwerk gaat worden.

Het leek op een onbeholpen actie van een digibeet, maar wat Kok in werkelijkheid liet zien was een intuïtieve manier van omgang met computers. Zijn poging om met zijn hand het scherm aan te studeren is met de iPad tot in de finesses uitgevoerd. Door met je vingers op icoontjes of woorden op het scherm te drukken of erover te vegen kun je het apparaat alles laten doen wat je wilt. Met één simpele knop keer je altijd terug in het hoofdmenu. Het is niet verwonderlijk dat steeds meer ouderen enthousiast raken.

Zoals Ria Huijskes (67), die in de zomer met haar dochter op een terrasje in Utrecht zat, met uitzicht op de Apple-store. "Toen zij vertelde wat je met een tablet kon doen, dacht ik meteen: dit is het. Ik heb artrose in mijn vingers en hierdoor raak ik mijn motoriek kwijt. De muis zwerft over het hele scherm." In een impuls heeft ze het apparaat gekocht, voor zo'n zeshonderd euro. Met de complimenten van de verkoper verliet ze de zaak, dik tevreden met het apparaat. "Het bedieningsgemak is zo groot. Je hoeft het maar aan te klikken of de informatie komt tevoorschijn. Ik word ook steeds brutaler met het uitproberen. Als iets niet lukt, ga je weer terug naar waar je was. Ik was altijd bang dat mijn computer op tilt zou slaan, maar dat is met de iPad nog nooit gebeurd."

Er zijn geen cijfers bekend over het aantal senioren dat een tablet heeft gekocht. Ook in de marketing van Apple worden ouderen niet als doelgroep benaderd. Maar wie kijkt naar het gebruiksgemak en de behoeftes van ouderen, kan concluderen dat de iPad een oplossing kan bieden. Dat vindt ook Yvonne van Gilse, directeur van LOC, een cliëntenorganisatie voor zeggenschap in de zorg. Ze schreef een column waarin ze stelt dat elke hulpbehoevende oudere een iPad moet krijgen. "Veel ouderen wonen thuis en krijgen soms een paar keer per dag hulp. Bijvoorbeeld met hun medicijnen. Veel ouderen voelen zich onzeker of onveilig en zijn geholpen met 'zorg dichtbij'. Door gebruik te maken van bestaande technologie zoals een iPad wordt dat mogelijk. Ik wil niet dat een iPad de menselijke zorg vervangt, maar het biedt wel een techniek waardoor mensen langer thuis kunnen wonen."

Senioren zouden via de tablet dagelijks contact kunnen hebben met een verpleegkundige, die kan controleren of er 's nachts geen ongelukken zijn gebeurd of dat de medicijnen zijn ingenomen. Internetcoaching is mogelijk, net als met de druk op een simpel icoontje contact leggen met de huisarts. "Je kunt er ook filmpjes op zetten voor verpleegkundigen. Stel dat ze moeten weten welke medicijnen iemand nodig heeft, of dat mantelzorgers niet weten hoe ze een oudere naar de wc moeten helpen: dat kun je laten zien op de tablet."

Het zijn hele basale voorzieningen, zegt Van Gilse. Ook zou de iPad helpen tegen gevoelens van eenzaamheid. "Ik ken ouderen die Facebook uitproberen en contact hebben met de kleinkinderen aan de andere kant van de wereld. Wanneer mensen kampen met ziekte zoeken ze informatie en lotgenoten via sociale media. Er zijn tal van communities waar ouderen elkaar ontmoeten." Ze ziet het ook bij haar vader van 77, die beperkt is in zijn beweging. "Hij zit met een iPad een groot deel van de dag op het internet. Dat is zijn contact met de wereld. Als hij dat niet zou hebben, zou hij een stuk ongelukkiger zijn."

"Ik sleep de tablet mee door het hele huis", vertelt Esabeth Swane (71) uit Den Dolder. "Als ik 's morgens wakker word haal ik de krant binnen. Ik twitter en mail erop. Als ik teksten wil lezen, dan kan ik de tekens vergroten tot koeienletters." Dat kan door simpelweg met twee vingers op het scherm de pagina 'uit te rekken'. Als ze op een ander adres verblijft, heeft ze veertig boeken op haar iPad staan. Haar man heeft ze nog niet kunnen overhalen. "Die is verknocht aan zijn papieren krant. Daar kun je tenminste nog stukjes uit knippen."
Swane daarentegen loopt een eind voor de troepen uit; in 1983 schafte de early adaptor haar eerste Apple-computer aan. "Nog steeds ben ik onder mijn vriendinnen wel een uitzondering. Maar ik maak veel propaganda, zeker bij mensen met slechte ogen. Ik heb me wel afgevraagd waarom mensen aarzelen over de aanschaf. Als je het woord Apple noemt, dan krijgen ze al de bibbers. Het zou duur zijn, of het is eng om iets nieuws te proberen. Maar dit systeem werkt zó gemakkelijk." Toch wil ze de tablet niet vergelijken met een computer. Daar zijn volgens haar de mogelijkheden te beperkt voor, bijvoorbeeld voor het gebruik van Photoshop of het maken van een Excel-sheet.

Maar het is de vraag hoeveel mensen fervente fotobewerkers zijn of schema's willen maken op de computer. Veel gebruikers zijn tevreden met het surfen op internet en het sturen van een e-mailtje. Dit heeft invloed op de verkoop van pc's. Consumenten zouden de aanschaf van een computer uitstellen als ze eenmaal een tablet hebben gekocht. Volgens analisten van de zakenbank Morgan Stanley worden er dit jaar bijna vier keer zoveel tablets verkocht als vorig jaar. De kans is groot dat er 55 miljoen tablets over de toonbank gaan, maar er zijn ook schattingen van 85 miljoen stuks. De verwachting is dat de stijgende lijn zich voortzet in 2012.

Hoe groot is de kans dat ouderen zullen bijdragen aan het stormachtige succes van de tablet? Zij worden al jarenlang gezien als de groep met de grootste achterstand in de informatiesamenleving, schrijft Marion Duimel in het 'Jaarboek ICT en Samenleving (2007)' van het Sociaal Cultureel Planbureau. Voor het hebben van een computer en internet is de leeftijd meer bepalend dan opleiding, inkomen of sekse. Dus hoe ouder mensen zijn, hoe kleiner de kans dat ze een computer gebruiken. Uit onderzoek in 2005 blijkt dat van de 65- tot 74-jarigen 54 procent een pc heeft en 42 procent internet gebruikt. Van de 75-plussers bezit 24 procent een computer en zit 18 procent op internet. De groep ouderen die weinig ervaring heeft met internet zal steeds kleiner worden, omdat de jongere senioren net zo actief zijn als anderen.

Uit dit jaarboek blijkt nu nog dat senioren nauwelijks uit zichzelf besluiten om een computer (of iPad) aan te schaffen. Waar jongeren al begerig in reclamefolders vol smartphones, tablets en iPods bladeren, raken ouderen pas enthousiast als ze een apparaat hebben gekregen. De motivatie om ermee aan de slag te gaan is dus het gevolg van het cadeau, vaak gegeven door kinderen of kleinkinderen. Het succes van de tablet onder ouderen zal dus voor een groot deel afhankelijk zijn van de ondersteunende rol van de jongere generatie. Wanneer zij ontdekken dat het onderhouden van contact met familieleden eenvoudig is, is het grootste euvel - de koudwatervrees - al overwonnen.

"Bij de computer moet je zoveel handelingen verrichten. Bij de tablet druk je op een symbooltje en dan begint het programma", vertelt Huijskes. "Ik zit nu zelfs op Hyves, waar mijn kleinkinderen ook op zitten. Laatst vertelde een kennis dat ze een nieuwe laptop had gekocht. Maar ik vind toch echt dat een tablet veel handiger is." Na een boswandeling opent ze de iPad, met een kop koffie ernaast. "Ik gebruik 'm anderhalf uur per dag. Mijn kinderen blijven de hele tijd twitteren. Dat wil ik niet. Ik zeg hun dan ook: of je komt op de koffie, of je gaat maar buiten twitteren. In gezelschap vind ik het onbeleefd. Daarom denk ik ook niet dat ik er verslaafd aan zal raken. Toch wil ik niet zonder de tablet. Ik neem 'm overal mee naar toe, in mijn tas."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden