Intimidaties zoals bij De Telegraaf bedreigen de persvrijheid

Een bestelauto is met flinke snelheid door de glazen pui van het hoofdkantoor van De Telegraaf aan de Basisweg in Amsterdam gereden. Het voertuig werd vervolgens in brand gestoken.Beeld ANP

Journalisten mogen dan zeggen dat ze zich van bedreiging niets aantrekken, hun werkwijze kan er onder lijden. Betere bescherming is nodig om de persvrijheid te bewaken, zeggen deskundigen.

Criminologe Marjolein Odekerken van het Verwey-Jonker Instituut, die onder meer bedreigingen van journalisten onderzoekt, ziet een duidelijke toename van bedreigingen van journalisten. Vanochtend reed een onbekende man in een witte bestelauto tegen de glazen gevel van het gebouw van De Telegraaf in Amsterdam. Daarna stak hij de auto in brand. Het gebeurde op een paar honderd meter van het gebouw waar de redactie van het weekblad Panorama zit. Daar werd vorige week laat op de avond de gevel bestookt met een antitankwapen. Die dader, lid van een motorbende, is inmiddels aangehouden.

Het is nog niet bekend of er een link is tussen beide incidenten en van de dader bij de Telegraaf ontbreekt ieder spoor, zodat ook diens motief niet duidelijk is. Maar beide media schrijven veel over zware criminaliteit en eerder werd al bekend dat individuele journalisten van De Telegraaf zijn bedreigd uit die hoek. De gemeente Amsterdam gaat camera’s installeren bij deze media, maar ook bij de lokale omroep AT5, bij NRC en bij de Persgroep, waartoe ook Trouw behoort.

“We laten ons niet intimideren en gaan door met ons werk”, liet hoofdredacteur Paul Jansen van De Telegraaf direct weten. Tegenover wetenschapper Odekerken en collega’s zeiden journalisten vorig jaar dat bedreiging niet alleen een groot effect heeft op hun privéleven – angst voor hun eigen leven en voor naasten – maar ook voor hun werkwijze. “Sommige dingen schrijven ze niet meer, sommige wijken gaan ze niet meer in en bepaalde bijeenkomsten wonen ze niet meer bij voor hun eigen veiligheid.” Ook op sociale media houden journalisten zich in.

Angst

Tijdens een onderzoek acht jaar eerder, hielden journalisten zich nog niet in uit angst. Odekerken pleit al langer voor extra beveiliging van het journalistieke werk. “Zoals van de panden waarin de media gevestigd zijn, maar denk ook aan een betere mogelijkheid om aangifte te doen. Bij de misdaadjournalisten die wij spraken zijn de bedreigingen niet alleen ernstiger, maar ook georganiseerd. De persvrijheid is toch een van de pijlers van de democratische rechtsstaat.”

Of intimidatie werkt, is volgens NVJ-secretaris Thomas Bruning moeilijk vast te stellen. “Je ziet dat de redactie van De Telegraaf vandaag gewoon weer aan het werk is gegaan. Die krant en site moeten gewoon weer worden gevuld.” De ene journalist zal er door gesterkt worden, maar hij sluit niet uit dat een ander toch wat zenuwachtig aan de slag gaat.

“Journalisten willen zich niet laten intimideren, dat is ook vandaag weer terecht de teneur.” Vooral freelancers zijn volgens Bruning kwetsbaar voor bedreiging. “Die hebben geen team waarop ze kunnen terugvallen of een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Daardoor denken ze misschien wel twee keer na of ze wel kunnen schrijven over riskante onderwerpen.”

Lees ook:

Na Panorama is nu de Telegraaf aan de beurt: auto vernielt kantoorpui

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden