Intimidatie en mishandeling als trainingsmethode

Ex-turnsters schrijven boek over 'terrorisme' in de turnzaal

Jarenlang hebben Simone Heitinga en Stasja Köhler nodig om te ontdekken dat hun turnleven als in een strafkamp abnormaal was. Terwijl zij en anderen worstelen met hun trauma's, spreekt de gymnastiekunie in 2012 met betrekking tot de gewelddadige werkwijze van hun trainer van 'verjaring'.

Dat is onverteerbaar. In 2011 lezen zij in het tijdschrift Helden al hoe vier andere turnsters soortgelijk 'turnterrorisme' hebben ervaren. Renske Endel, in 2001 vicewereldkampioen brug, spreekt over hún oud-trainer, Gerrit Beltman. Beltman werkt als trainer in Canada. Als ze daar bij hem verhaal halen, ziet hij zich vooral zélf als slachtoffer, van oprakelen van oud zeer.

"Laten we wel wezen: als ik terugkijk op mijn turncarrière, weet ik inmiddels dat het hier gaat om jarenlange vrijheidsberoving, dwang, fysieke mishandeling, manipulatie, indoctrinatie, ontnemen van persoonlijkheid en mensenrechten, onthouding van ouderliefde, belemmering van geestelijke en persoonlijke ontwikkeling en groei", schrijft Heitinga in het gisteren gepresenteerde boek 'De onvrije oefening'.

Heitinga en Köhler zijn journalistiek geschoold en brengen hun onthutsende verhaal gedetailleerd naar buiten. Samen met interviews met andere slachtoffers beschrijven zij een periode van 25 jaar misstanden in de turnzalen waarbij naast juniorenbondscoach Beltman meer trainers waren betrokken. Met als ondertitel 'Ex-topturnsters over jarenlange fysieke en mentale intimidatie als trainingsmethode' dragen zij het boek op aan 'alle (ex-)turnsters die zich in dit verhaal herkennen'.

'Opeens springt hij bovenop haar met zijn beide handen om haar nek. Met zoveel geweld dat mijn zus languit achterover valt, plat op haar rug op de mat. Ze verdwijnt totaal onder zijn grote lichaam. Ze krijst van paniek, terwijl Gerrit haar met zijn beide handen afwisselend links en rechts hard in haar gezicht slaat, een keer of zes.'

Heitinga en Köhler zijn respectievelijk vijf en zes jaar als zij met hun droom om wereldkampioen te worden in handen vallen van Beltman. Deze autodidact is vooral met eigen succes bezig. "Ik was er niet mee bezig of kinderen het naar hun zin hadden. Ik had een doel voor ogen. Het ging mij er enkel om: welk resultaat wil ik bereiken?" Vernedering en mishandeling zegt hij zich niet te herinneren, al sluit hij niet uit dat het heeft plaatsgevonden.

Al vroeg worden de peuters geïsoleerd van hun ouders. Eerst zijn die niet welkom in de trainingszaal. Later worden de kinderen opgenomen in gastgezinnen en zelfs permanent bij Beltman thuis. In de trainingszaal ontstaat een schrikbewind waar constant een ander in de groep wordt getreiterd, vernederd en aangevallen. Zo ontstaat een angstcultuur waarbij wordt ingespeeld op de schuldgevoelens van de kinderen. Zij willen hun ouders toch niet teleurstellen?

'Gerrit stormt agressief op me af, zijn blik vol haat op mij gericht. Voor ik het besef vlieg ik door de lucht, naar de andere kant van de ruimte, en beland in de hoek, tegen de muur. (...) Gerrit grijpt mij met zijn beide handen rondom mijn keel vast en tilt me aan mijn nek de lucht in, zijn gezicht zo dicht bij het mijne dat ik zijn adem kan voelen. Ik hoor een schraapgeluid, gevolgd door een spuuggeluid, en voel een dikke klodder midden in mijn gezicht.'

De trainingsweken lopen op tot 41 uur. Daarin een aaneenschakeling van slaan, spugen, vloeken, schelden, aan de haren meesleuren, opzettelijk van toestellen duwen, gedwongen rekstokoefeningen met open handen tot bloedens toe herhalen, met pijnlijke blessures doortrainen, driemaal daags wegen. Wie huilt is slap, trots zijn op medailles is misplaatst, complimenten een zeldzaamheid. Verzin alles wat leuk is voor een kind, het is taboe. Niemand grijpt in, geen ouder ziet wat gebeurt. En al willen de twee stoppen, ze durven niet.

'Ze valt met haar kin op de hoge legger en daarna bijna drie meter naar beneden op de mat. Er zit bloed op haar kin en op de brug. Vanessa houdt haar hand voor haar mond en spuugt twee stukken tand en wat bloed uit. Met de twee afgebroken stukken in haar hand draait Vanessa zich om naar Gerrit. "Eerst nog een keer doen!" roept hij. Als ze het gedaan heeft, gaat Gerrit naar haar toe. "Doe je mond eens open", zegt hij. Vanessa opent haar mond en Gerrit kijkt naar binnen. "Maak maar een afspraak met de tandarts." Een paar seconden denkt hij na. Dan haalt hij zijn schouders op. "Train maar gewoon door, ik kan er nu ook niks aan doen."'

Er worden prijzen gewonnen, vooral jeugdtitels. Als internationale roem lonkt, zijn de lichamen kapot. Heitinga hoort van de bondsarts dat ze moet stoppen: "Ik snak naar adem en huil van opluchting: een ontlading van jarenlange stress, hoogspanning, angst en paniek."

'Slaan, spugen, vloeken, aan haren trekken'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden