Intieme expositie in fabriek

Dat had je gedacht', een keuze uit de collectie van het Van Reekummuseum en een installatie van Piet Tuytel, t/m 23 augustus in de voormalige ACEC- fabriek, Hoofdstraat 165, Apeldoorn.

INEKE SCHWARTZ

Het heeft iets heel intiems en pretentieloos: eerste klas kunst op papier uit eigen en buitenland aan provisorische wandjes van meubelplaat. Tussen een woud van betonzuilen in de voormalige electromotoren-assemblagefabriek ACEC staan en hangen nu tekeningen van onder meer Joseph Beuys, zeefdrukken van Cesar Domela, litho's van Armando, tekeningen van Jan Schoonhoven en beelden en collages van Carel Visser.

Expres is de tentoonstelling sober en wat geimproviseerd gehouden. Het gaat erom een indruk te geven van wat in dit fabrieksgebouw mogelijk is als de gemeente Apeldoorn (de financierder van het museum) zou instemmen met het plan om het pand tot museum om te bouwen. Bovendien geeft het Van Reekum hier voor het eerst een beeld van de indrukwekkende collectie tekeningen en grafiek die het sinds 1979 verzameld heeft.

Vanouds was de specialiteit van het museum werken op papier. Directeur Frits Bless bouwde dat sinds zijn aantreden in 1985 uit door van een aantal kunstenaars ook schilderijen, reliefs en ruimtelijk werk aan te kopen; zo geeft de collectie een beter inzicht in hun oeuvre. Daarnaast ontstond een collectie fotografie met werk van kunstenaars als Robert Mapplethorpe, Duane Michals, Lydia Schouten en Teun Hocks. Ook hiervan is in het ACECgebouw een fraaie selectie te zien, evenals een keuze uit de verzameling sieraden van hedendaagse ontwerpers.

Pretentieloos en intiem mag de expositie lijken, maar de bedoeling van de presentatie is duidelijk. Het Van Reekum-museum snakt naar ruimte. In het gebouw van de Apeldoornse schouwburg, waar het museum nu ondergebracht is, kunnen slechts beperkte tentoonstellingen worden gemaakt. Momenteel toont het museum grafiek van Picasso en negen Cubaanse kunstenaars. Voor de eigen collectie is naast de tentoonstellingen echter geen plaats; die blijft noodgedwongen in het (ook al te krappe) depot.

Kleine hokjes

Vorig jaar keurde de arbeidsinspectie de 'kantoren' - kleine hokjes in het souterrain met nauwelijks of geen ramen - af. De gemeente Apeldoorn liet daarop het bureau Andersson, Elffers en Felix een onderzoek instellen naar knelpunten en mogelijkheden. Conclusie: te weinig ruimte, staf en budget, uitbreiding gewenst.

Naast naburige musea als het Arnhems Gemeentemuseum Arnhem en Het Kruithuis in Den Bosch heeft het Van Reekum een duidelijke functie, doordat het verzamel- en tentoonstellingsbeleid heel anders is. De meeste bezoekers komen niet uit Apeldoorn maar van verder weg, aangetrokken door de tentoonstellingen. Daarbij is in Nederland zeker behoefte aan een museum dat hedendaagse kunst op papier toont. Na de sluiting van Museum Overholland is daar toch al zo weinig van te zien.

De Apeldoornse wethouder van cultuur Hans Porringa (PvdA) is dan ook voor uitbreiding. Bij de opening van de tentoonstelling in het voormalige ACEC-gebouw hield hij een vurig pleidooi. Andere mogelijkheden zijn nieuwbouw (de duurste oplossing) of de bouw van een kantoortoren in de tuin van de schouwburg. Het museum zelf wil echter het liefst naar het ACEC-gebouw verhuizen. Dit pand staat al jaren leeg en biedt volop ruimte voor tentoonstellingen, kantoren en depots: de vier verdiepingen bieden in totaal zo'n vierduizend vierkante meter vloeroppervlak. Het is een oerdegelijk, neutraal fabrieksgebouw met veel kleine raampjes en - ondanks het vele beton - een warme, zachte lichtinval.

Om aan de eisen van een museum te kunnen voldoen, dient het pand zeer ingrijpend te worden verbouwd. Een kostenraming is nog niet gemaakt, maar het installeren van liften, klimaatbeheersingsinstallaties en kantoren zal Apeldoorn (een gemeente van 150 000 inwoners) heel wat gaan kosten. Wanneer volgens plan de helft van het pand aan een andere instelling verhuurd zou worden, blijft echter zo'n tweeduizend vierkante meter tentoonstellingsruimte over. Ruim voldoende voor een combinatie van de vaste collectie en wisselende exposities. Bovendien staat de fabriek in het hartje van het centrum aan de winkel- en uitgaansstraat van de stad, een veel toegankelijkere plek dan de afgelegen schouwburg nu.

Naast het terrein van de ACEC-fabriek is een cultureel centrum gepland. Als het museum in het gebouw wordt gevestigd, komt samen met de nieuwe bibliotheek die er al staat een hele cultuurcluster in het hartje van de stad. Maar dat is ook een geldverslinder.

Daarbij is het Van Reekum-museum niet de enige gemeentelijke instelling die wil verhuizen. Het Historisch Museum Marialust en het Gemeentearchief hebben ook al plannen.

Stoelendans

Als iedereen zijn zin krijgt, wordt het straks stoelendans in Apeldoorn. Voor een combinatie van het Van Reekum-museum en Marialust in het ACEC-gebouw voelen beide musea weinig: ze zijn te verschillend. Maar Marialust kan in het oude stadhuis nu het nieuwe Apeldoornse stadskantoor net klaar is (bouwkosten: 4 miljoen). Het Gemeente-archief kan dan met het Van Reekum-museum in het ACEC-gebouw en krijgt dan genoeg ruimte om voor publiek open te kunnen.

In de gemeente is de discussie in volle gang. De wethouder van cultuur steunt het plan om het ACECgebouw voor het Van Reekum-museum te verbouwen. Een van de troeven is de internationale collectie van Frits en Agnes Becht. Als de verbouwing van de ACEC-fabriek doorgaat en er dus expositieruimte bij komt, krijgt het museum een deel van hun verzameling in bruikleen.

Het effect van 'Dat had je gedacht' is in ieder geval al positief. Behalve het ene na het andere gemeenteraadslid komen steeds meer Apeldoorners kijken. Zeker nadat het museum een bordje 'gratis entree' op de richtingaanwijzer heeft geplakt. Na het zomerreces stelt de gemeente haar meerjarenbegroting op. Dan valt de beslissing of er extra geld voor het Van Reekum-museum beschikbaar komt. Hoeveel en hoe dat besteed gaat worden, besluit de gemeente pas daarna.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden