INTERVIEW

Al jaren bepaalt hij wat de tv-kijkers te zien krijgen op 30 april. Rudolf Spoor is de Oranje-regisseur van de NOS. Donderdag is weer een regelrechte uitdaging, want 'Rotterdam' wordt een van zijn moeilijkste 'koninginnedagen'.

Het is een geestdrift die in Hilversum bijna spreekwoordelijk is geworden. "Perfectionist als hij is maakt hij het zichzelf en de mensen met wie hij samenwerkt niet gemakkelijk" , vertelt Ineke Panman, sinds zeven jaar zijn naaste medewerkster. "Maar dat wordt van hem geaccepteerd, omdat iedereen ziet hoe hard hij zelf werkt" , vervolgt ze. "Hij heeft geen kapsones. Vlak voor een belangrijke uitzending is het Rudolf die zijn ploeg oppookt en na afloop bedankt hij iedereen, van de cameramensen tot de toiletjuffrouw. Dat gebeurt niet via de intercom maar persoonlijk. Ik denk dat Rudolf daardoor zo veel voor elkaar krijgt. We dragen hem op handen."

Rudolf Spoor vindt dat zich betrokken voelen bij zijn medewerkers een vanzelfsprekendheid. "Proberen het onmogelijk mogelijk te maken is mijn devies. Ik ben de man die de kar trekt, maar ik kan niemand missen. Neem de komende massaproduktie voor koninginnedag, een gebeuren dat van half tien tot half twee rechtstreeks wordt uitgezonden. Sinds we op 10 februari hoorden dat de koningin dit jaar met haar familie koninginnedag in Rotterdam gaat vieren zijn we dagelijks met de voorbereidingen in de weer. De mensen hebben er geen idee van wat er allemaal komt kijken voor vier uur live televisie. Daarbij zijn zo'n 180 mensen betrokken. We laten niets aan het toeval over. Deze 30ste april wordt een van de moeilijkste koninginnedagen die ik heb moeten regisseren."

Hoeveel de NOS ervoor uittrekt wil Spoor niet zeggen. Wel dat Rotterdam twee keer zo duur is als eerdere NOSreportages van 30 april-vieringen. De reden is dat het zich in tegenstelling tot voorgaande jaren in een gemeente afspeelt waar grote afstanden moeten worden overbrugd. Na een bezoek aan Overschie stapt de koninklijke familie in de bus die de koningin vorig jaar is aangeboden voor dit soort gelegenheden, voor een rit van een uur naar het Afrikaanderplein.

Het is een zware opgave tijdens die busrit de kijkers te blijven boeien. Een eenvoudige oplossing zou zijn geweest een poosje uit de lucht te gaan en de draad weer op te pakken als de stoet in de Afrikaanderwijk arriveert. Daarvan heeft de NOS-leiding afgezien.

"We hebben toen in eerste instantie geprobeerd een camera in de bus te krijgen. Dat is om reden van privacy van de koninklijke familie afgewezen. Ik heb daarop een poging gedaan het hof mee te krijgen in het idee een 6 cm lange en twee cm brede camera bij de spiegel van de buschauffeur te plaatsen om er, op vooraf aangekondigde momenten, een overzicht uit de koninklijke bus mee te geven. Het is de kleinste camera die we momenteel kennen. Paul Haenen maakt er onder meer gebruik van. Die mini-camera heb ik bij de RVD laten bezorgen met het verzoek er een punt van bespreking van te maken in het wekelijkse overleg dat de koningin met haar medewerkers heeft. De camera is in het paleis van hand tot hand gegaan, maar ook dat verzoek is afgewezen."

Rudolf Spoor heeft in Nederland naam gemaakt met grootschalige produkties. Al een jaar of zeven doet hij koninginnedag. De jaarlijkse televisieaankomst van Sinterklaas is een andere grote produktie van hem, maar toch eenvoudiger dan koninginnedag. "De NOS leent daarvoor, zou je kunnen zeggen, een gemeente die aan een aantal voorwaarden moet voldoen. In de eerste plaats moet er water zijn zodat een aankomst per boot mogelijk is. Oude geveltjes, stadspoorten en een mooi raadhuis zijn ook meegenomen."

Het lijkt er op dat daar wordt bij koninginnedagen ook op gelet, maar de NOS heeft geen enkele inspraak bij de keuze van de lokatie. "Die keuze maakt het hof. Wat wij dan kunnen doen is de zaken wat bijsturen." Spoor is ook de man achter de interviews met de leden van de Oranjefamilie, zoals in de documentaire over koningin Beatrix ter gelegenheid van haar vijftigste verjaardag in 1988. "Veertien maanden zijn we daarmee doende geweest. Een grote moeilijkheid was het ontbreken van een script."

Hij bewaart er desondanks kostbare herinneringen aan, herinneringen die hij voor zichzelf moet houden. Wel wil hij kwijt altijd enorm plezierig met de Oranjes te werken. "Er is best veel mogelijk. Neem die rit te paard op het Scheveningse strand. Op een avond kreeg ik een telefoontje dat de koningin, prins Claus en prins Willem-Alexander de volgende ochtend paard zouden gaan rijden. Ik heb toen snel een cameraploeg bij elkaar gebeld. Het was een koude ochtend in november, dus geen publiek op het strand. Omdat we moeilijk zelf te paard mee konden rijden werd er een camera op een jeep gemonteerd. Het ronken van de motor was bij het hoefgetrappel echter hoorbaar. Willem-Alexander heeft, toen de koningin en prins Claus waren vertrokken, het traject nog eens gereden met een microfoon in een van zijn laarzen. Zo werd het geluid van een paard in galop vastgelegd."

Een van Spoors favoriete programma's is Het Capitool dat hij al elf jaar twee keer per maand op zondag regisseert. "Het is drie kwartier op de punt van je stoel zitten, steeds alert zijn om op het juiste moment . . . pats de persoon in kwestie in beeld te brengen."

De regisseur werkt in Het Capitool bij voorkeur met close-up opnamen om bij de gesprekspartners zichtbaar te maken. "Soms voel je aankomen dat er iets gaat gebeuren. Daar moet je dan op het juiste moment op inspringen, want je kunt niets overdoen. Een gemiste kans is onherroepelijk. Wat ik ook regelmatig doe is als iemand aan het woord is de tegenpartij in beeld brengen. Een frons, een blik, een gebaar kan veelzeggend zijn. Het Capitool is levensechte televisie omdat het live is en het altijd om mensen gaat."

Daarbij kunnen zich onverwachte situaties voordoen. "De keer dat een Belgische minister zich zo opwond dat hij tijdens de uitzending opstond en boos wegliep. Het probleem was dat hij met allerlei snoeren vastzat aan zijn stoel. Hij had, als hij beslist had gewild, door kunnen lopen, maar door die microfoon, snoeren en tapes liet hij zich toch overhalen om weer te gaan zitten."

In de loop der jaren zijn de draaiboeken van allerlei produkties aangegroeid tot een fikse stapel. Ze getuigen van het gevoel voor details dat alle betrokkenen kenmerkt. Daarbij zit het forse draaiboek van de uitzending die Spoor 1 juli 1989 op de buis bracht bij de viering van 150 jaar Nederlandse Spoorwegen. Hij monteerde toen hij een camera onder een rijdende trein. Even gedurfd was de stunt die hij uithaalde in een programma over de 75 jaar jaar bestaande Koninklijke Luchtmacht, toen hij aan de staart van een jumbo een camera hing om te registreren hoe de wielen van het vliegtuig bij de landing uitklappen.

De 5 mei-viering in 1984 in Middelburg ziet Spoor zelf als een van zijn toppers. Tijdens de voorbereidingen kwam hij een film op het spoor van de strijd op en de bevrijding van Walcheren, in 1944 gemaakt door de Noorse cameraman Per Johnson. De regisseur achterhaalde negen Noorse commando's die bij die strijd waren betrokken en liet hen naar Middelburg komen. Ook wist hij gedaan te krijgen dat de toenmalige koning Olav de film, die in Middelburg in aanwezigheid van het koninklijk paar werd vertoond, van een inleiding voorzag. Spoor is niet op sensatie uit, maar hij streeft er wel naar met iets bijzonders te komen. Niet om zich op de borst te kunnen kloppen dat hij weer iets bijna onmogelijks heeft aangedurfd, maar om de kijker een topper te bieden. "Het is steeds weer de kijker waar je het voor doet" , constateert hij.

Het is Spoors ervaring dat je technisch aan jezelf steeds hogere eisen gaat stellen. "Als je eenmaal een bepaalde beslissing hebt genomen is er ook geen weg terug, zoals we nu op 30 april als grote stunt een camera monteren bovenop de 65 meter hoge Willemsbrug. Dat wordt, als het lukt, onze intro." Tijdens die uitzending zal Rudolf in de regiekamer op de Coolsingel zitten. Aan hem de keus welk beeld er op de buis komt, een keus die moeilijk wordt, omdat er zeventien mogelijkheden zijn.

Spoor houdt niet gauw iets af. Onlangs heeft hij dat toch gedaan toen ze hem opdroegen het muziekprogramma Jansen & Co op dinsdagavond te gaan regisseren. "Daartegen heb ik me verzet, omdat ik me daarvoor niet de geschikte man vond. Je moet je grenzen kennen. Een programma dat zo bij uitstek over muziek gaat heeft een regisseur nodig die op dat terrein deskundig is."

De ruimtevaart ontsloot voor Rudolf Spoor de televisiestudio. "Als kind was ik al in luchtvaart geinteresseerd. Ik woonde toen in Heemstede en daar kwamen veel vliegtuigen over. Bovendien had mijn grootmoeder van vaders kant een indrukwekkende verzameling aangelegd over de beginjaren van de luchtvaart. In plakboeken had zij alles over de Uiver, de kerstvluchten, de Pelikaan en de Melbourne-race bewaard. Die boeken vond ik op een dag op zolder. Ik ben in haar voetsporen getreden, ging ook verzamelen wat ik te pakken kon krijgen, legde contacten met ruimtevaarders en kreeg op die manier schitterend materiaal."

"Tijdens mijn militaire diensttijd ben ik zelf raketten gaan maken, die ik in de duinen lanceerde. De ruimtevaart was in die tijd van de Spoetniks zeer populair. Er waren meer jongens die raketten fabriceerden. Toen daar een ernstig ongeluk mee was gebeurd vroegen ze mij bij de Avro mee te werken aan een programma over dat onderwerp. Omdat ik zoveel relaties in de ruimtevaartwereld heb bleef het niet tot een keer beperkt. Ik werd cameraman en producer van het zondagmiddagprogramma Monitor en volgde daarna een regiecursus."

"Inmiddels wist ik dat ik bij de televisie op de juiste plaats zat. Ik werk er nog met even groot plezier als in de beginjaren. Nu dus koninginnedag. De ochtend er na stap ik al om half acht in het vliegtuig om in Sevilla de reportage voor te bereiden die wij daar van de Wereldtentoonstelling gaan maken. Dan is 30 april al weer bijna vergeten. Is er een heerlijker beroep denkbaar?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden