Interreligieuze wisselzang voor de Troonrede

Een heer schuift aan en zegt zacht tegen zijn voorbuurman: ,,Ik ben in lang niet zoveel naar de kerk geweest. Zaterdag in de Dom, nu weer hier.'' Het is een paar uur voor koningin Beatrix de Troonrede zal uitspreken. De Grote Kerk in Den Haag stroomt langzaam vol. Begin deze maand was hier nog een Paranormaalbeurs, komende zondag vindt de populaire PC Discount plaats, maar nu zitten er hoogwaardigheidsbekleders voor de 'interlevensbeschouwelijke bezinningsbijeenkomst'.

Het is de tweede keer dat de traditionele dienst vóór de Troonrede zo'n lange naam draagt - als je alle gezindten tevreden moet stellen, heb je veel lettergrepen nodig. Tot 2000 kwamen alleen christenen op de derde dinsdag in september bijeen, en kon er ronduit gebeden en uit volle borst worden psalmgezongen. Dat gebeurt nu alleen nog bij de Kroonbede, afgelopen vrijdag. Daar gaan de mannenbroeders ter kerke die het onprettig vinden om met moslims of hindoes in één godshuis te verkeren. Maar regering en parlement -op de rechts-confessionelen na- houden het bij de gemoderniseerde bijeenkomst in de Grote Kerk. Naar verluidt was premier Kok vorig jaar aangenaam getroffen door het interlevensbeschouwelijk karakter. En minister Pronk was laaiend enthousiast.

Vooraan zitten de hoeden, nette pakken en jacquets: kamerleden met hun aanhang, senatoren, het kabinet. Alle parlementariërs en bewindslieden kregen een uitnodiging. De premier is er, wit en vermoeid ogend, de beide vice-premiers, minister Pronk, staatssecretaris Benschop, en zie, daar sluipt ook minister Brinkhorst nog binnen. In de rest van de kerk vooral autochtonen, soms een rijtje nieuwe Nederlanders.

Vijf stromingen staan op het podium: bahai's, hindoes, christenen, humanisten, moslims. Het viel niet mee om die laatsten erbij te betrekken: deed het ene platform mee, wilde het andere niet meer. De liberale joden konden er dit jaar niet bijzijn vanwege hun nieuwjaar, en waarom de boeddhisten thuisbleven kan niemand vertellen.

Als thema was 'vrijwilligerswerk' bedacht, maar dat komt nu wat ongelukkig uit. ,,Heel de wereld is in verwarring en verdriet'', zegt pastor F.Wüst in zijn openingswoord. Het is een frase die deze ochtend in vele variaties herhaald zal worden.

De bahai's mogen het spits afbijten, met blokfluitmuziek uit de 17de eeuw, een gebed van grondlegger Bahá'u'lláh, en een 'overweging' betreffende de nieuwe wereldorde, en 'een mensenras dat schittert in de pracht van zijn verscheidenheid'.

Om toch iets écht gemeenschappelijks te hebben - het gemis daaraan werd vorig jaar pijnlijk gevoeld - is er een vierregelig lied geschreven waaraan niemand zich een buil kan vallen. Uit vrije wil verantwoordelijk/voor het welzijn van elkander/Uit vrije keus verantwoordelijk voor veilig-zijn en zorg. Dit 'refrein' zal liefst zes keer klinken, langzaam aanzwellen met meer instrumenten, meer stemmen. Aan het eind van de bijeenkomst zit het er goed in.

Lekkerder toch klinkt de psalm die de christenen op het programma hebben gezet, fors begeleid door het orgel. Uit volle borst stijgt psalm 72 vers 4 op. Hun bloed is kostbaar in Zijn ogen. Hij draagt hen in Zijn hart. De hindoes en moslims zingen niet mee. Mgr.A.van Luyn, voorzitter van Pax Christi, stelt zich in zijn overweging nadrukkelijk op als verdediger van de zwakken. De bisschop van Rotterdam waarschuwt tegen individualisering en ongelimiteerde marktwerking, tegen bezuinigingen op onderwijs en gezondheidszorg. Verrassend verwijst hij naar Lucebert, naar diens Alles van waarde is weerloos. Die tekst geldt niet alleen de kunsten, vindt de bisschop, maar is van toepassing op alle 'weerlozen aan de rand van onze samenleving'.

De kleurrijk geklede hindoes trakteren op sitarmuziek. In de vedische geschriften staat, horen we, dat God 'graag ziet dat regeerders en geregeerden samenwerken teneinde welvaart en verlichting te bevorderen'. Pandita Sarita Gena meldt dat een leven in plichtsbesef en dienstbaarheid aan de liefhebbende God de eigen spirituele groei bevordert.

Het aandeel van de humanisten is wat karig. Ze hebben, als enigen, geen muzikale omlijsting in de aanbieding, noch mooie, eeuwenoude teksten. Het Humanistisch Verbond heeft een oud-voorzitter uit de gouden tijden gestuurd: prof.dr.Rob Tielman. Die prijst de scheiding tussen kerk en staat, is zelfs lovend over levensbeschouwelijkheid in het onderwijs.

En dan, waar iedereen het meest benieuwd naar is: de moslims. Een beeldschoon jongenssopraantje reciteert verzen uit de Koran. Het jongetje, in het wit, houdt zijn hand tegen zijn oor. Imam A.Haselhoef -na zijn optreden in de Dom afgelopen zaterdag de nieuwe spreekbuis van de moslims- groet ons in de naam van de Eeuwige.

,,Het lijkt zo ontzettend makkelijk om goed te doen aan elkaar'', zegt hij. ,,Waarom lukt het mij niet en sommigen van mijn geloofsgenoten niet om goed te doen?'' Nogal impliciet refereert de imam naar de aanslagen. Heel wat explicieter is hij over hoe zwaar moslims het sinds vorige week dinsdag te verduren hebben in Nederland. Hij noemt Zwolle, Vlissingen, Den Haag en Nijmegen als plaatsen waar 'gebroken glasscherven' op de grond liggen. ,,Wat beweegt ons om soms te handelen als grote, boze demonen?''

Nog één keer klinkt het 'refrein'. Alle deelnemers staan, als poseerden ze voor een Unicefkalenderplaat, naast elkaar op het podium. Imam Haselhoef -hij mag afsluiten- roept op tot één minuut stilte voor slachtoffers 'waar ook ter wereld'. Bij het Wilhelmus houdt een rijtje moslimmannen de mond stijf dicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden