Internationale druk op Saudi-Arabië om Khashoggi-verdwijning neemt toe

Een mensenrechtenactivist protesteert bij het Saudische consulaat in Istanboel, 9 oktober.Beeld REUTERS

Turkije heeft vandaag aangekondigd dat het onderzoek zal doen in het Saudische consulaat in Istanbul, in een poging te achterhalen wat er is gebeurd met de Saudische dissident Jamal Khashoggi. 

Die verdween vorige week dinsdag van de aardbodem, nadat hij het consulaat binnen was gegaan om een formulier op te halen. Volgens anonieme Turkse functionarissen is de Saudiër vermoord.

De Turkse aankondiging is een uitzonderlijke ontwikkeling in een zeer mistige zaak. Consulaire gebouwen genieten in principe onschendbaarheid: gastlanden mogen er niet naar binnen. Maar volgens de Turken hebben de Saudiërs hun medewerking toegezegd, ook al kwam daar vandaag nog geen officiële bevestiging van. Wanneer de Turken hun onderzoek zullen doen, bleef ook onduidelijk.

Dat Saudi-Arabië – dat ontkent ook maar iets met de verdwijning van Khashoggi te maken te hebben – zou willen meewerken, is een teken dat de internationale druk op het land toeneemt. Uit de burelen van de Verenigde Naties klonken al bezorgde geluiden, en Frankrijk en Groot-Brittannië riepen Riyadh op zich nader te verklaren.

Amerika mengt zich

Ook de Amerikaanse regering liet na bijna een week stilte van zich horen over Khashoggi, die het afgelopen jaar in zelfverkozen ballingschap leefde in de Verenigde Staten. President Trump zei vandaag dat hij met Saudische functionarissen over de zaak zal spreken, iets wat hij tot dusver naliet.

Trump heeft sinds zijn aantreden warme banden opgebouwd met het Saudische koningshuis, onder meer door zijn allereerste buitenlandse reis in Riyadh te laten beginnen. Daar sloot hij naar eigen zeggen zeer lucratieve wapendeals met de Saudiërs. Trumps schoonzoon Jared Kushner, die vrede moet brengen in het Midden-Oosten, heeft bovendien een goede persoonlijke band met de jonge kroonprins Mohammed bin Salman, de sterke man in het koninkrijk.

Dat de kroonprins het afgelopen jaar potentiële rivalen binnen het koningshuis heeft vastgezet, evenals activisten en dissidenten, stuitte nauwelijks op Amerikaanse weerstand. Critici menen daarom dat Mohammed bin Salman zich gesterkt heeft gevoeld om de 59-jarige Khashoggi, die via een column in de Washington Post ferme kritiek op de kroonprins uitte, uit de weg te laten ruimen.

Misschien is hij te ver gegaan. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Pompeo riep Riyadh op om mee te werken aan het onderzoek en om transparantie te betrachten. Eerder eiste de Turkse president Erdogan dat de Saudiërs bewijs leveren voor hun claim dat Khashoggi na korte tijd het consulaat heeft verlaten. Vandaag publiceerde de Washington Post videobeeld van de dissident die het consulaat binnengaat. Soortgelijke beelden, maar dan bij vertrek, zijn vooralsnog niet opgedoken.

Lees ook:

De Saudische journalist Jamal Khashoggi: een insider die zijn stem bleef verheffen

Als er ooit een ultieme Saudische insider was, dan wel Jamal Khashoggi. De 59-jarige Saudiër, die ­afgelopen week verdween in het Saudische consulaat in Istanbul, was jarenlang dé man om naartoe te gaan als je wilde weten hoe de hazen liepen binnen het labyrintische Saudische koningshuis.

Beeld van de beveiligingscamera waarop te zien is dat Jamal Khashoggi het consulaat betreedt.Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden