Interactieve liedcyclus als appje op je mobiel

Negen woorden heeft componist Michel van der Aa zelf toegevoegd aan de ongrijpbare teksten die hij uit korte verhalen van Jorge Luis Borges destilleerde. Borges-teksten als basis voor zijn nieuwste project: de digitale, interactieve lied-cyclus 'The Book of Sand'. Een compleet nieuw genre.

De negen Van der Aa-woorden die tussen die van Borges opduiken, zijn: drie, vijf, zes, twaalf, veertien, zeventien, achttien, negentien en - uiteraard - negen zelf. Intrigerend omdat je meteen, en hopeloos tevergeefs, gaat piekeren over het waarom van juist die woorden. Zit er een logica in die getallenreeks?

Het is Van der Aa ten voeten uit. Net zoals het technische vernuft waarmee The Book of Sand is gerealiseerd dat is. Je kunt de driedelige liedcyclus niet in de concertzaal beluisteren en volgen, maar alleen via je computerscherm of via een speciale app. Op het moment dat ik dit schrijf, is Apple overigens nog bezig met het goedkeuren van die app, dus smartphonegebruikers moeten nog even geduld oefenen.

Dat Van der Aa graag en veel met lagen werkt, wisten we al uit zijn eerdere werk. Een akoestische laag, een filmlaag, een elektronische laag, een 3D-laag, alles perfect tot op de milliseconde gesynchroniseerd. Met The Book of Sand, in opdracht van het Holland Festival en het Sydney Festival gemaakt, gaat de Nederlandse durfal een zevenmijlsstap verder.

Hij laat drie geluidsbanden samengaan met drie filmlagen. Als kijker/luisteraar kun je elk moment in de twaalf minuten durende film tussen die drie lagen switchen, waardoor je steeds een ander gezichtspunt hebt, maar ook een andere muzikale begeleiding. De enige constante is de melodielijn, strak en overtuigend gezongen door de Australische popzangeres Kate Miller-Heidke, die we al kennen uit Van der Aa's filmopera 'Sunken Garden'.

In de drie films bevindt zij zich in een woestijnlandschap, in een soort fabriekshal en in een mysterieus keldergewelf. In de ene laag wordt zij begeleid door een a-cappellakoor (het Nederlands Kamerkoor), op een andere door elektronische klanken en op de derde door de heerlijke klassieke techno die in Sunken Garden ook al opdook.

Op ongeveer acht minuten, vlak voor het derde lied begint, komen de drie Kate's via ladders samen. Daarna is de muziek in alle lagen precies hetzelfde. Het zand stroomt hier in Bill Viola-achtige beelden omhoog uit de mond van de zangeres. Prachtig.

Door alle techniek zou je bijna vergeten dat Van der Aa superbe muziek componeerde. Met die direct herkenbare akkoordovergangen en die typische orkestratie. En de componist omzeilt het sneue probleem van een opgeklopte wereldpremière van een stuk, dat daarna meestal meteen in een la verdwijnt en nooit meer wordt uitgevoerd. The Book of Sand is overal en altijd. Niet alleen knap, maar ook heel slim.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden