Opinie

Intense liefdesgeschiedenis met een flinke rafelrand

’Zijde’ van Orkater. Spel: Porgy Franssen, regie: Dirk Groeneveld, tekst: Alessandro Barrico, t/m 16 september in Haarlem (Toneelschuur), tournee t/m 10 november. www.orkater.nl

Hervé Joncour, hoofdpersoon in ’Zijde’, is op het eerste oog een serieuze man, niet snel van zijn stuk te krijgen. Zijn vrouw Hélène betekent alles voor hem, samen hebben ze een goed leven. Voor zijn werk reist Joncour elk jaar een paar maanden naar Syrië om daar eitjes van de zijderupsen te kopen. Het dorp waar hij woont in Frankrijk, Lavilledieu, leeft van de zijdeteelt, dus het is belangrijk dat hij goede eitjes mee terug neemt.

We schrijven 1861, ’Madame Bovary’ is al geschreven, maar elektriciteit is nog een illusie: ,,Misschien is het goed om te verduidelijken dat het om een negentiende-eeuwse geschiedenis gaat: dan hoeft niemand vliegtuigen, wasmachines en psychoanalisten te verwachten. Die komen er namelijk niet in voor.”

Porgy Franssen speelt voor de tweede keer een monoloog naar een boek van de Italiaan Alessandro Baricco. De afgelopen twee seizoenen speelde hij ’Novecento – pianist der oceanen’ en nu de bekroonde novelle ’Zijde’ uit 1996. Een monoloog, maar zonder vierde wand, Franssen vertelt het ons eerder. Wij zitten in een carré om hem heen en hangen aan zijn lippen. Je kunt een speld horen vallen. De acteur pendelt heen en weer tussen twee eilandjes van attributen. Het ene stelt Frankrijk voor, het dorp, het andere is Japan, de onbekende wereld met zijn mysteries.

Als er een virus opduikt, raken de eitjes van de zijderupsen uit het Midden-Oosten besmet. Joncour moet het verderop zoeken, in Japan. Hij gaat op reis en komt uiteindelijk bij de wijze Hara Kei terecht die hem kan geven wat hij zoekt. De man intrigeert hem, maar de vrouw met het gezicht van een meisje en de niet-oosterse ogen aan diens zijde laat hem niet meer los. De tweede keer vindt hij een briefje, van haar: ’Kom terug of ik ga dood.’ Die kalme Joncour wordt rusteloos, zijn eigen vrouw Hélène kent hem niet meer.

Prima ingrediënten voor een meeslepend liefdesdrama, dat niet afloopt zoals je denkt, zodat de aandacht tot op het laatst blijft. Ondertussen laaf je je aan de stem van Porgy Franssen en nog meer aan die prachtig poëtische taal van Baricco. Het klankdecor van David Dramm valt maar af en toe op, meestal ondersteunt het juist de taal van het verhaal. ’Zijde’ is mooi, melancholisch, mysterieus en intens.

Een liefdesgeschiedenis dus, maar met een flinke rafelrand. Want, zoals de schrijver zelf stelt en Franssen ons dus vertelt: ,,Maar als het niet meer was dan dat, zou het niet de moeite waard zijn haar te vertellen. Er komen verlangens in voor, en pijnen, die je heel goed kent, maar je hebt er geen echte naam voor om ze mee aan te duiden.” Au.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden