Instituut van persrechter moet worden afgeschaft

Het artikel 'Voorlichters rechtbank rijden scheve schaats' van de advocaten Smeets en Vis (Opinie, 2 juli) roept ook vragen op over de rol van persrechters. Onder het mom van 'transparantie' is ook binnen de rechtspraak een tendens zichtbaar om de publieke opinie te beïnvloeden en te behagen. 'Reputatiemanagement' noem ik dat. De Raad voor de Rechtspraak heeft een heuse werkgroep reputatiemanagement. De werkgroep moet onder andere op zoek naar de beelden die 'stakeholders' van de rechtspraak hadden, aldus de raad.

Rechtspraak wordt zo gemakkelijk een reclameproduct dat 'in de markt wordt gezet'. Men probeert het publiek ervan te overtuigen dat men excellent presteert en dat het om een ijzersterk product gaat. Zwakke kanten worden onder het tapijt gemoffeld, sterke kanten worden uitvergroot. De persrechter speelt in dat 'marktdenken' een rol. Het is vaak moeilijk, zo niet onmogelijk, om als persrechter op die markt de dunne lijn tussen uitleg en beïnvloeding/behagen, tussen transparantie en reputatiemanagement, niet te overschrijden. De persrechter heeft twee petten op en die passen niet echt. De ene pet van ambtenaar/spreekbuis van/voor de rechtbank, lees: van het bestuur van de rechtbank/de rechtspraak. Het gevaar ligt op de loer dat hij met die pet op his master's voice speelt, geregisseerd 'van bovenaf'. Kijk eens hoe geweldig wij als rechtbank rechtspreken! De andere pet is de rechterspet. Maar ook met alleen die pet op heeft de persrechter een probleem. De persrechter kent, als het goed is, de concrete ins and outs van de beslissing in een zaak niet - anders zouden de vonniswijzende rechters het geheim van de raadkamer moeten schenden - en hij is dus ook geen betrokken rechter als hij de pers te woord staat. Voor zover hij, los van sturing, als persrechter een uitspraak in een concrete zaak 'gewoon' probeert uit te leggen, is het daarom al snel een vlakke, nietszeggende toelichting.

Voor het geven van een afstandelijke, objectieve uitleg in de media en voor helder kritisch commentaar is een deskundige hoogleraar veel geschikter. En voor zover ook zo iemand niets van het vonnis begrijpt, moet hij dat vooral zeggen en kan hij zo rechters prikkelen om voortaan hun uitspraken nog beter te motiveren.

De persrechter is geen rechter als hij persrechter is. Hij doet mee aan reputatiemanagement. Daarvoor is een rechter niet. Daar zijn desnoods communicatiemedewerkers voor. Die zijn in dienst van de Rechtspraak. Ze rijden soms een scheve schaats en we kunnen begrijpen waarom. Transparant reputatiemanagement! Maar een rechter is rechter, geen communicatiemedewerker in loondienst. Het instituut van persrechter moet daarom worden afgeschaft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden