Inspectie SZW: “Winst gaat nog te vaak boven veiligheid”

In de afvalverwerkende industrie heersen vaak nog onveilige omstandighedenBeeld anp

In 2016 nam het aantal ongelukken op de werkvloer toe met 16 procent. Uitzendkrachten hebben een twee keer zo hoge kans op een ongeval als werknemers in vaste dienst.

Door arbeidsongevallen kwamen vorig jaar 70 werknemers ’s avonds niet meer thuis. Dat zijn 19 slachtoffers meer dan het jaar ervoor. “Het zijn werknemers die de ultieme prijs betaalden voor vaak onnodige fouten”, schrijft Marc Kuipers, de hoogste baas bij de Inspectie SZW, van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, in het jaarverslag. “Partner, kinderen of ouders verloren een essentieel deel van hun bestaan. Een leegte die nooit meer wordt opgevuld.”

Er waren ook veel meer ongelukken op de werkvloer dan in vorige jaren: 2500. De stijging van 14 procent noemt Kuipers “zorgelijk”. Vooral omdat in werkelijkheid er nog veel meer ongevallen hebben plaatsgevonden, blijkt uit een analyse van de Inspectie SZW. Bijna de helft van de incidenten wordt namelijk helemaal niet gemeld. “Een schandalig aantal”, aldus Kuipers.

De meeste slachtoffers vallen in de bouw, industrie, handel en afvalbeheer. Met name in de bouw was er een forse groei, waardoor er ook een tekort aan personeel ontstond. “Het is aannemelijk dat dit leidt tot een hogere werkdruk, langere werktijden, inzet van minder gekwalificeerd personeel en daarmee een groter risico op arbeidsongevallen”, meldt het jaarverslag.

Uitzendkrachten

“Productie mag nooit boven mensen gaan. Toch is dat nog vaak het geval”, zegt Kuipers. Als oorzaken van de ongevallen somt de inspecteur-generaal het volgende op: “Winst gaat boven veiligheid. Tijdelijke werknemers krijgen onvoldoende instructies, of ze beheersen het Nederlands onvoldoende.” Uitzendkrachten zijn twee keer zo vaak slachtoffer van een ernstig ongeval als vaste krachten, blijkt uit onderzoek van het RIVM.

In het jaarverslag staat een schrijnend voorbeeld: Een uitzendkracht kreeg op zijn eerste werkdag ter plekke uitleg over hoe een hoogwerker te bedienen. Hij had hier geen ervaring mee. Tijdens het verplaatsen van de machine, kantelde de hoogwerker. De werknemer werd gelanceerd en overleed aan de gevolgen van de val. De uitlener zei niet te weten wat voor werk de uitzendkracht moest doen. “Wij hebben puur handjes geleverd.”

Uitzendkrachten zijn dus een kwetsbare groep, benadrukt de Inspectie SZW. Zelfstandigen zijn niet vaker slachtoffer van een ongeval. De arbeidsinspectie merkt daar wel bij op dat zzp’ers niet onder de meldingsplicht vallen van de Arbeidsomstandighedenwet. Waarmee ze impliciet zegt dat ze mogelijk niet van slachtoffers onder zzp’ers afweet.

Daling gekeerd

Nederland kende decennialang een daling van het aantal ongevallen met dank aan de technologische ontwikkeling; er kwamen steeds veiligere machines. Ook werden bedrijven verplicht de risico’s in kaart te brengen en kwam er meer aandacht voor fysieke belasting. In 2015 werd tegen de trend in voor het eerst een lichte toename geconstateerd van het aantal ongevalsmeldingen. In 2016 nam dat nog sterker toe.

Nederland ligt wel nog steeds onder het gemiddelde van 1.600 ongevallen in de EU met bijna 1.400 ongevallen per 100.000 werknemers (1,4 procent). Het aantal dodelijke ongevallen was in Nederland in 2014 het laagst van alle EU-landen. In de EU zijn er gemiddeld 2,2 dodelijke ongevallen, in Nederland vindt 1,0 dodelijke ongeval per 100.000 werknemers plaats.

Een ander onderwerp dat de Inspectie SZW veel zorgen baart is uitbuiting van werknemers. Inspecteurs en rechercheurs zien werknemers die te lange werkdagen maken waarbij sommige gewerkte uren niet worden uitbetaald, uurtarieven die niet kloppen en het ten onrechte inhouden van vergoedingen op het salaris. Volgens de inspectie overtreden bedrijven bewust de wettelijke regels of zoeken ze actief naar de mazen in de wet.

Kuipers: “Het is niet moeilijk om EU-burgers te laten werken voor lagere tarieven dan het wettelijk minimumloon, aangezien dat voor hen nog altijd veel hoger is dan wat zij in eigen land ontvangen. Malafide werkgevers maken grote winsten door per uur euro’s minder te betalen dan wat wettelijk is vastgelegd. Dat gaat ten koste van bonafide ondernemers. Daarom zet de inspectie hier gericht capaciteit op in.”

Lees ook: Asbest opvegen met een bezem - de misstanden in afvalverwerkende bedrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden