'Inspectie begrijpt mijn werk niet'

Stichting Pyxis, die zorg biedt aan jongeren met psychische problemen, moet sluiten omdat er veel mis is, zegt de inspectie. Onzin, vindt de directeur.

Geagiteerde cliënten die het toch al niet makkelijk hadden, onverantwoorde huisvesting, een mysterieus sterfgeval. Wie de berichten de afgelopen week van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) leest, krijgt de indruk dat het echt een rommeltje is bij de Stichting Pyxis in Zeist. En dat er maar één conclusie mogelijk is: deze zorginstelling voor jongeren met psychische en sociale problemen is onverantwoord en moet zo snel mogelijk dicht. Dat heeft het ministerie van volksgezondheid afgelopen vrijdag ook besloten.

De inspectie kreeg een melding van een mogelijk sterfgeval binnen de stichting, probeerde twee keer tevergeefs een afspraak met de directeur te regelen en ging er vervolgens zelf op af. Naar eigen zeggen trof ze toen een verwarde cliënt aan, in een verbouwd gebouw dat vroeger onderdeel was van een benzinepomp; er lag glas op de grond omdat een ruit was ingeslagen, en er was geen begeleiding. De inspecteurs zochten nog even door en concludeerden dat de cliënten van Pyxis ook worden opgevangen op de camping.

Het is juist die snelheid van handelen die directeur Christina Froon van Pyxis razend maakt. Ze heeft de pers sporadisch te woord gestaan ondanks de camera's in haar voortuin, maar nu wil ze haar verhaal kwijt. En dat is een heel andere lezing dan die van de IGZ. "Allereerst heeft de inspectie totaal niet begrepen wat voor werk ik doe. Ze spreekt voortdurend over locaties van de stichting Pyxis. Maar wij bieden helemaal geen huisvesting."

Froon was een kwart eeuw lang pleegmoeder voor kinderen die het om wat voor reden dan ook, thuis (tijdelijk) niet redden. Nadat ze zo rond de honderd kinderen had opgevangen en zelf wat ouder werd, vond ze dat wel genoeg. Maar de behoefte aan zorg voor jongeren in problemen, die was nog steeds even groot in Zeist. Denk aan zwerfjongeren of tienermoeders die door hun ouders op straat zijn gezet of aan jongeren met psychiatrische problemen die te goed zijn om in een instelling te belanden, maar wel begeleiding nodig hebben. Die begeleiding biedt Pyxis, vertelt Froon in haar huiskamer - het adres dat de inspectie omschrijft als een van de locaties van Pyxis.

Wie zorgt er dat iemand toch een vast adres krijgt, zodat hij of zij kans maakt op een uitkering? Wie probeert deze jongeren uit hun schulden naar een baan te begeleiden? Vier jaar geleden begon Froon met Pyxis, en wat als vrijwilligerswerk begon, bouwde ze uit naar een organisatie met twee mensen in dienst - naast Froon zelf een zorgcoördinator - en acht zzp'ers die begeleiding bieden. Op dit moment zijn er twintig cliënten. De helft van hen ontvangt geld uit een persoonsgebonden budget (pgb), voor zogeheten begeleiding. Maar ook voor hen doet Froon veel zaken die niet uit die potjes betaald kunnen worden. "Ik heb er na jaren een inkomen aan overgehouden, maar ik word er niet rijk van. De besteding van ons geld wordt streng gecontroleerd door het zorgkantoor van Agis."

Omdat de pgb-aanvragen veel tijd kosten, overwoog Froon om te schakelen op zorg in natura, die direct geboden kan worden. Daardoor kwam wel de inspectie in beeld, voor wat Froon steeds een algemene beoordeling leek. Toen de inspectiemedewerkster vorige maand aan haar vroeg 'had je dat sterfgeval niet moeten melden?' dacht Froon nog steeds dat er niets aan de hand was. Een van de cliënten, een jongen met een geschiedenis in de psychiatrie, werd door haar medewerkers gevonden in het pand waar hij woonde, met een andere groep Pyxis-cliënten. "De huur stond op naam van een van hen, het was zeker niet mijn locatie, benadrukt Froon. Hij was overleden, doodsoorzaak onbekend. De politie onderzocht de zaak en vond niets verdachts: zaak gesloten. Vandaar dat Froon de vraag van de inspectiemedewerkster aan de telefoon beantwoordde met 'nee, had ik moeten melden dan?' "Ze zei toen zelfs: 'dat weet ik eigenlijk niet'" zo herinnert Froon zich dit gesprek.

Twee weken geleden wilde de inspectie langskomen, op een tijdstip waarop Froon - voor een heel andere zaak - verwacht werd bij de rechtbank. Een nieuwe afspraak werd gemaakt, voor maandag 20 februari. Maar de vrijdag daarvoor bevestigde haar neuroloog wat Froon al vermoedde: ze had dringend een week rust nodig, omdat ze nog steeds kampt met de naweeën van een aanrijding. Ze belde met de inspectie om de afspraak te verzetten, maar de verantwoordelijke inspecteur was er niet en het kwam op dat moment niet tot een nieuwe afspraak. "Ik heb toen gezegd dat ik na die week graag met de inspectie wou praten."

Froon ging er een week tussenuit, maar al op maandag hoorde ze dat de inspectie het pand had bezocht waar ook de overleden jongen had gewoond. "Inderdaad, een andere cliënt had net een ruit ingetikt. En zo'n persoon, met een verleden in de psychiatrie, is dan inderdaad geagiteerd. Maar wij hadden de ruitenzetter en de psychiater allang gebeld. En inderdaad, deze mensen woonden in een verbouwde winkel van een benzinestation. Tja, het is een groep waarvoor verhuurders niet in de rij staan. En met de gemeente en sociale dienst had ik afgesproken dat mensen zich daar konden inschrijven. Ook als ze tijdelijk in een chaletje op de camping zaten waar ze ze zich niet konden inschrijven. Alles beter dan zwerven."

Froon was net aan het bijkomen, een flink eind van Zeist vandaan, en dacht nog steeds dat het ging om een algemene inspectie waarvoor haast niet geboden was. Dat veranderde op donderdagmiddag, toen de inspectie haar sommeerde de volgende ochtend om half tien in Utrecht aan te treden. Op dat moment schatte de Pyxisdirecteur in dat ze haar rechten zou verspelen als ze zo snel zou opdraven. "Want die rechten bestaan eruit dat je rustig de tijd kunt nemen. Achteraf had ik beter wel kunnen gaan. Men was welkom na mijn rustperiode." De inspectie verwijt haar geen vervanger geregeld te hebben. "Maar ik ben de enige die op dit soort vragen antwoord kan geven."

Op 24 februari maakte de inspectie haar negatieve oordeel wereldkundig. De week daarop vroeg VWS Froon op bezoek. "Een uitnodiging die binnenkwam om één minuut voor 5 in de middag, ik moest de volgende middag komen. Op een tijdstip waarop mijn advocaat geacht werd voor de rechter te staan. In de brief stond dat we onze visie ook per e-mail konden sturen. Daarom kozen we daarvoor, maar daarvan heeft het ministerie niets overgenomen."

Het gemeentebestuur van Zeist liet vorige week weten dat er niets mis is met Pyxis. Froon voelt zich geslachtofferd door de inspectie. "Ik weet dat er geluiden zijn dat de inspectie en VWS te soft zijn. Tegen de grote zorginstellingen kunnen ze niet op, maar een kleintje als Pyxis is een makkelijke prooi." Haar advocaat heeft dinsdag een brief van vijftien kantjes aan het ministerie verstuurd. Froon moet zo snel mogelijk weer kunnen werken en voor de periode dat ze dat niet heeft gekund een schadevergoeding krijgen, is de eis.

Vooral voor haar cliënten hoopt Froon dat zij en haar collega's snel weer aan de slag kunnen. Een deel van hen is overgenomen door de grotere GGZ-collega's. "Voor zover ik dat mocht zonder de privacy van mijn cliënten te schaden, heb ik daaraan meegewerkt", zegt Froon. "Maar de grote instellingen doen ook een flink deel van de begeleiding niet. Terwijl deze mensen stabiliteit en vertrouwen nodig hebben. Het kost tijd om dat op te bouwen. De inspectie dreigt daar in één klap een einde aan te maken."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden