Innoverend de crisis te lijf

Heijmans-topman Bert van der Els geniet van de kans die nieuwe ideeën krijgen

INTERVIEW | JELLE BRANDSMA

Het aannemersconcern van de toekomst, meent bestuursvoorzitter Bert van der Els van Heijmans, is steeds minder een man met een hamer en een boormachine, maar is een technologisch vernieuwer met kennis van energie en milieu. "Vroeger boorde een bouwbedrijf om de 17 centimeter een gaatje en deed er een schroefje in. Dat doen wij niet meer. Mensen die dat doen komen uit het buitenland, bijvoorbeeld Oost-Europa, en werken tegen lagere lonen. Wij ontwerpen projecten en laten ze uitvoeren, maar houden zelf de supervisie. Dat wordt steeds meer de praktijk."

Die ontwikkeling gaat sneller door de malaise in de bouw, geeft hij aan. "Je ziet veel openingen, nieuwe ideeën. Dat is het mooie aan een crisis." Op het hoofdkwartier van de onderneming in het Brabantse Rosmalen haalt hij zijn tablet tevoorschijn: "Hier, een film over ons op de Britse televisie." De video laat zien hoe Heijmans in de toekomst slimme snelwegen wil aanleggen. Als de temperatuur onder nul zakt verschijnt op het wegdek een symbool van een sneeuwvlok zodat de automobilist let op gladheid. Een andere technologie die het bedrijf samen met ontwerper Daan Roosegaarde bedacht, gaat over verlichting van de snelweg: de witte strepen aan de zijkanten en in het midden van de weg absorberen overdag licht en geven dat in het donker af. Lantaarnpalen worden door deze vinding overbodig: de strepen geven tot tien uur licht.

Van der Els: "Eind dit jaar gaan wij een proefvak aanleggen met een stukje slimme snelweg. Waarschijnlijk ergens in Brabant. Vorige week was de Brabantse gedeputeerde hier. Die heb ik deze BBC-video ook laten zien. Misschien kunnen we nu snel zakendoen", zegt hij met een glimlach.

Volgens Van der Els vraagt de projectmatige manier van werken om een enorme dosis technologische kennis. "Die hebben wij in huis. Wij zijn daar al een paar jaar mee bezig. Ziekenhuizen geven ons ook vaker een ruwe schets van de criteria waaraan nieuwbouw moet voldoen. Wij vullen dat verder in en dragen ook de verantwoordelijkheid voor het onderhoud. Dan zorg je er automatisch voor dat een gebouw degelijk in elkaar zit. Ook bij de aanleg van wegen voor Rijkswaterstaat moeten wij zelf met slimme oplossingen komen."

Het leveren van kennis op het terrein van bouwen en mobiliteit is eigenlijk het terrein van de ingenieursbureaus, erkent Van der Els. "Daar groeien wij naar toe. Het is best mogelijk dat zij daarvan nerveus worden. Wij combineren de praktijk en de kennis."

Voor een concurrentieslag met de ingenieursbureaus is Van der Els niet bevreesd. "Wij leveren complete projecten, van begin tot eind. Die trend is al eerder ingezet. Dus wij praten toch al met de klant. Die wil het liefst zaken doen met één partij die een integraal pakket kan aanbieden. Op die manier kunnen wij ook over vijf jaar winst maken.

"Zo kun je dus ook naar duurzaamheid kijken. Duurzaamheid is belangrijk omdat wij de aarde niet mogen opeten. Maar duurzaamheid is ook belangrijk omdat het nieuwe technieken oplevert. Als ik die niet ontdek, overleven wij niet. Daarom moeten gebouwen energiezuiniger worden. Heel vaak hebben die technieken ook te maken met de communicatie tussen objecten. Mijn tablet werkt draadloos. Wij gaan toe naar een tijd waarin de koelkast bij mensen thuis aan de winkel laat weten welke levensmiddelen moeten worden aangevuld. Koelkasten worden slimmer, wegen ook. Er zijn nog technische en praktische problemen, maar denkbaar is dat we over een jaar of vijf via een kabel in het wegdek een elektrische auto al rijdend kunnen opladen."

Heijmans is met ruim twee miljard euro omzet en 8000 werknemers de op twee na grootste aannemer van Nederland. Over hoe de malaise in de woningbouw het bedrijf trof, kan Van der Els niet veel zeggen, vanwege regels van de beurs, waar Heijmans een notering heeft. Eind februari komt het bedrijf met de jaarcijfers.

In november liet de aannemer weten dat met de normale bedrijfsvoering winst geboekt gaat worden. Of er daarnaast voorzieningen moeten worden getroffen is een vraag. In ieder geval werden in de woningbouw, waar tot november 12 procent minder werd gebouwd, ruim 200 arbeidsplaatsen geschrapt bij Heijmans. Voor het aanleggen van wegen waren meer opdrachten in portefeuille dan een jaar eerder en ook was er nog een behoorlijke vraag naar het bouwen van panden voor onder meer gemeenten en universiteiten.

Leegstaande kantoren geschikt maken voor wonen, ziet Van der Els maar op beperkte schaal als oplossing voor de crisis in de bouw. "Dat levert niet veel werk op. Ik zie zo tien kantoren waar dat kan, maar ik zie er ook negentig waar het onmogelijk is." Een groot deel van de kantoren staat niet op de goede plek, is moeilijk als woning in te delen of is onvoldoende energiezuinig te maken. "Het is de vraag of het zo duurzaam is om oude gebouwen om te bouwen tot woningen. Vaak kun je die panden beter slopen."

Snelweg van de toekomst
Deze technieken zijn er nu al:

De verlichting van de snelweg wordt gedimd of gaat zelfs uit als er weinig of geen verkeer is.

De elektrische bus laadt bij de eindhalte in tien minuten de batterij op en kan weer verder.

In plaats van een vangrail komt er langs de weg een brede heg van wilgentenen. Een automobilist die de controle over het stuur verliest knalt niet via de vangrail terug op de rijbaan, met gevaar voor andere auto's, maar belandt in het struikgewas.

In de nabije toekomst:

Langs de weg gaan groene lampjes aan en uit en lopen zo met de auto mee. Door de lampen te volgen, komt de automobilist in een groene golf en hoeft nergens voor een rood stoplicht te wachten.

Op het wegdek wordt een symbool van een sneeuwvlok zichtbaar als de temperatuur onder nul zakt om de automobilist te waarschuwen voor gladheid.

De belijning van de snelweg absorbeert overdag licht en geeft dit weer af als het donker wordt. Door dit 'glow-in-the-dark'-effect zijn er geen of minder lantaarnpalen nodig.

In de verre toekomst:

In het asfalt zit een systeem waarmee een elektrische auto al rijdend wordt opgeladen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden